Διπλή απώλεια για τους καταθέτες

Ανεβάζουν τα επιτόκια δανεισμού, όχι όμως και των καταθέσεων! Με τον τρόπο
αυτό, οι τράπεζες βάζουν στα ταμεία τους καθαρά κέρδη εκατοντάδων εκατομμυρίων
ευρώ κάθε χρόνο, εις βάρος των μικροκαταθετών. Το κέρδος των τραπεζών σε κάθε
αύξηση των επιτοκίων ξεπερνά τα 100 εκατ. ευρώ. Και αυτό γιατί, ενώ τα
κυμαινόμενα επιτόκια δανεισμού αυξάνονται κατά 0,25 της μονάδας, αυξάνουν το
επιτόκιο ταμιευτηρίου για τους μικροκαταθέτες μόλις κατά 0,10 της μονάδας.
Και, για τα 77,8 δισ. ευρώ που είναι σήμερα κατατεθειμένα στο ταμιευτήριο, η
διαφορά του 0,15 της μονάδας που προκύπτει σε κάθε αύξηση μεταφράζεται σε
κέρδος 116,7 εκατ. ευρώ για τις τράπεζες.

467 εκατ. ευρώ

Συνολικά, δηλαδή, από τον προηγούμενο Δεκέμβριο – όταν το επιτόκιο του ευρώ
βρισκόταν στο 2% – μέχρι και σήμερα, που ανέρχεται στο 3%, οι τράπεζες έχουν
κερδίσει περίπου 467 εκατ. ευρώ από τη διαφορά ανάμεσα στην άνοδο των
επιτοκίων καταθέσεων και χορηγήσεων. Και αυτό, όταν ήδη οι Έλληνες
μικροκαταθέτες επιβαρύνονται με αρνητικά επιτόκια, καθώς ο πληθωρισμός
«τρέχει» με 3,8%, ενώ το μέσο επιτόκιο ταμιευτηρίου για τις καταθέσεις έως
15.000 ευρώ – που αποτελούν τη συντριπτική πλειονότητα – δεν ξεπερνά το 0,50%.
Μάλιστα, αναλυτές «βλέπουν» ότι η αύξηση των επιτοκίων του ευρώ θα συνεχιστεί,
όχι μόνο μέσα στο 2006 αλλά και στο 2007, πράγμα που σημαίνει πως οι τράπεζες
θα κερδίσουν ακόμα περισσότερα χρήματα μέσα στο επόμενο δεκαοκτάμηνο. Μια
πρακτική που αντικατοπτρίζεται άμεσα στα υπερκέρδη που ανακοινώνουν η μία μετά
την άλλη οι μεγαλύτερες τράπεζες τα τελευταία χρόνια.

Και αυτό ενώ την ίδια στιγμή οι ελληνικές τράπεζες συγκαταλέγονται ανάμεσα
στις «ακριβότερες» στην ευρωζώνη, καθώς έχουν από τις μεγαλύτερες διαφορές
ανάμεσα στα επιτόκια καταθέσεων και αυτά των χορηγήσεων. Μια πρακτική που
έχουν επανειλημμένως στηλιτεύσει τόσο ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών
Γιώργος Αλογοσκούφης όσο και ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος Νίκος Γκαργκάνας.

Πώς κερδίζουν

Τα κέρδη από την «ψαλίδα» ανάμεσα στα επιτόκια των καταθέσεων και χορηγήσεων
προκύπτουν ως εξής: Σε κάθε αύξηση των επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική
Τράπεζα, τα κυμαινόμενα επιτόκια των στεγαστικών, των καταναλωτικών δανείων
και των πιστωτικών καρτών αυξάνονται αυτόματα κατά 0,25 της μονάδας.
Εντούτοις, οι τράπεζες δεν αυξάνουν αντίστοιχα τα επιτόκια των καταθέσεων
ταμιευτηρίου. Στα ποσά έως 15.000 ευρώ, που αποτελούν τη συντριπτική
πλειονότητα των καταθέσεων ταμιευτηρίου, η αύξηση των επιτοκίων είναι κατά
μέσο όρο μόλις 0,10 της μονάδας. Αυτό σημαίνει ότι, ενώ οι τράπεζες «πωλούν»
τα χρήματα 0,25 της μονάδας ακριβότερα στους δανειολήπτες τους, «αγοράζουν»
από τους μικροκαταθέτες τα ίδια χρήματα μόνο 0,10 της μονάδας ακριβότερα από
ό,τι πριν. Δηλαδή, σε κάθε αύξηση κερδίζουν 0,15 της μονάδας κατά μέσο όρο
στις καταθέσεις ταμιευτηρίου που διαχειρίζονται.

Διπλά χαμένοι

Έτσι, οι καταθέτες βγαίνουν στην πραγματικότητα διπλά χαμένοι. Και αυτό, όχι
μόνον επειδή τα επιτόκια καταθέσεων στην Ελλάδα είναι πολύ χαμηλότερα του
πληθωρισμού, αλλά και γιατί δεν ακολουθούν την πορεία της αύξησης του βασικού
επιτοκίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, ενώ επιπλέον φορολογούνται με 10%
επί των – αρνητικών στην πραγματικότητα – τόκων.

Συγκεκριμένα, σήμερα η μέση κατάθεση ταμιευτηρίου στην Ελλάδα είναι 7.000
ευρώ. Με ονομαστικό επιτόκιο 0,50% και αφού αφαιρεθούν οι τόκοι, στο τέλος του
χρόνου το υπόλοιπο της κατάθεσης αυτής είναι 7.031 ευρώ. Στην πραγματικότητα
όμως τα χρήματα αυτά, για να έχουν την ίδια αξία – με πληθωρισμό που τρέχει με
3,8% – θα έπρεπε να είναι 7.266 ευρώ. H διαφορά των 235 ευρώ είναι καθαρή
απώλεια αγοραστικής δύναμης για τους καταθέτες.

«Δένουν» τους πελάτες με προθεσμιακές καταθέσεις

Με «δόλωμα» υψηλότερα επιτόκια σε προθεσμιακές καταθέσεις και λογαριασμούς
μισθοδοσίας, οι τράπεζες δελεάζουν τους καταθέτες, προκειμένου να αποφύγουν το
υψηλότερο κόστος χρήματος που αναγκάζονται να πληρώσουν στη διατραπεζική αγορά
εξαιτίας της αύξησης των επιτοκίων του ευρώ. Στόχος είναι, με επιτόκια οριακά
κοντά στον πληθωρισμό, να «κλειδώσουν» πελάτες και να συγκεντρώσουν με χαμηλό
γι’ αυτές κόστος μεγάλα ποσά καταθέσεων. Στη συνέχεια, να δανείζουν τα ίδια
χρήματα με έως και πενταπλάσιο επιτόκιο σε στεγαστικά, καταναλωτικά δάνεια και
πιστωτικές κάρτες.

«Δολώματα»

Έτσι, με μια σειρά από «δολώματα» προσπαθούν να «κλειδώσουν» καταθέτες για
μεγάλη διάρκεια, δίνοντάς τους όμως χαμηλότερα επιτόκια σε σύγκριση με αυτά
που πληρώνουν αν οι ίδιες δανειστούν χρήματα από το εξωτερικό. Λογαριασμοί
μισθοδοσίας και προθεσμιακές καταθέσεις είναι οι δύο βασικές κατηγορίες
προϊόντων που επιστρατεύουν, προκειμένου να προσελκύσουν τους καταθέτες.
Ειδικά οι μικρές τράπεζες, που λόγω μεγέθους «πληρώνουν ακριβότερα» το χρήμα
στη διατραπεζική αγορά, έχουν μπει το τελευταίο διάστημα σε έναν πόλεμο
ανταγωνισμού, προκειμένου να αυξήσουν τα υπόλοιπά τους σε καταθέσεις, εν όψει
και της νέας ανόδου των επιτοκίων.

Από 3,7% έως 4%

Καθώς οι αναλυτές «βλέπουν» το βασικό επιτόκιο του ευρώ στο 3,5% μέσα στο
πρώτο τρίμηνο του 2007 και στο 4% στο τέλος του επόμενου χρόνου, συμφέρει
πλέον τους τραπεζίτες να «δέσουν» τους πελάτες τους σε προθεσμιακές καταθέσεις
ενός ή δύο ετών, με επιτόκιο χαμηλότερο από αυτό με το οποίο δανείζονται οι
ίδιες, που ισοδυναμεί με το επιτόκιο του ευρώ προσαυξημένο κατά ένα ποσοστό.

Σήμερα, υπάρχουν τράπεζες που για προθεσμιακές καταθέσεις δύο ετών δίνουν
στους καταθέτες επιτόκιο έως και 3,7%, ενώ άλλες αυξάνουν κλιμακωτά το
επιτόκιό τους έως και το 4%, ανάλογα με τη διάρκεια για την οποία οι πελάτες
τους κρατούν «κλειστά» τα χρήματα. Στη συνέχεια, οι ίδιες οι τράπεζες
δανείζουν τα χρήματα αυτά με τη μορφή καταναλωτικών δανείων με μέσο επιτόκιο
10% ή σε πιστωτικές κάρτες με επιτόκιο που συχνά ξεπερνά το 15%!

Στη μισθοδοσία

Αντίστοιχα οι τράπεζες δίνουν «δόλωμα» επιτόκιο έως και 6% σε όσους επιλέξουν
να λαμβάνουν τη μισθοδοσία τους από αυτές. Με τη διαφορά ότι το επιτόκιο αυτό
αφορά μόνο ένα κομμάτι του ποσού – συνήθως έως 5.000 ευρώ – ενώ το υπόλοιπο
μέρος της κατάθεσης τοκίζεται πολύ χαμηλότερα, συνήθως κάτω από το 0,5%, όσο
δηλαδή και οι απλές καταθέσεις ταμιευτηρίου.