TPITH AΠOΨH Στραβά αρμενίζουμε

Τι γυρεύει η αλεπού στο παζάρι; Σίγουρα δεν πάει για τουρισμό στον θαυμαστό
κόσμο των ζώων και των φυτών. Πάει για να αρπάξει καμιά κότα. Έτσι, αν
ακούσετε ότι κάποιο από τα λεγόμενα παραγωγικά υπουργεία προτίθεται να
διευθετήσει ζητήματα του φυσικού περιβάλλοντος (δάση, ακτές και ποτάμια) να
κρατάτε μικρό καλάθι. Ή μάλλον να φοβάστε τα χειρότερα. Όπως όταν για
παράδειγμα το υπουργείο Οικονομίας αποφασίζει να ρυθμίσει τα του αιγιαλού και
της παραλίας προωθώντας στη Βουλή σχετικό νομοσχέδιο. Ο λόγος εν προκειμένω
περί των όρων παραχωρήσεως τμημάτων της παράκτιας ζώνης σε ποικιλώνυμους
φορείς του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα με απώτερο στόχο την αύξηση των
εσόδων του πενόμενου κράτους. Όχι βέβαια ότι είναι η πρώτη φορά. Το ίδιο
επιχειρήθηκε (άλλοτε επιτυχώς και άλλοτε ανεπιτυχώς – ας είναι καλά το ΣτΕ)
και επί των προηγουμένων κυβερνήσεων, με πιο πρόσφατο δείγμα τον νόμο
«Φωτιάδη» που ήρθε να συμπληρώσει αυτόν του 1999 (2730) περί ολυμπιακών
εγκαταστάσεων.

Και τότε όπως και τώρα, και παρά το γεγονός ότι εξαίρεται ο δημόσιος
χαρακτήρας των ως άνω αντικειμένων, δίνεται το δικαίωμα στη διοίκηση (sic) να
προβαίνει στην κατ’ εξαίρεση (;) εξυπηρέτηση δραστηριοτήτων, τις οποίες
προβλέπει ο νόμος. Τι προβλέπει ο νόμος; Σχεδόν τα πάντα. Από κατασκευές που
θεωρούνται αναγκαίες για την εθνική άμυνα και την ασφάλεια, έως τουριστικές
εγκαταστάσεις και παραγωγικές επενδύσεις (μεταξύ των οποίων και υποδομές που
διευκολύνουν την εξορυκτική δραστηριότητα). Με την προϋπόθεση ότι η
διοίκηση οφείλει αιτιολογημένα με την πράξη παραχωρήσεως να εκτιμά τις
συνθήκες της περιοχής και να σταθμίζει τα συμφέροντα, τα οποία
εξυπηρετούνται και βλάπτονται με την παραχώρηση. Μάλιστα στο άρθρο 13
επισημαίνεται ότι είναι δυνατή η χωρίς δημοπρασία απευθείας παραχώρηση
της χρήσεως του αιγιαλού, παραλίας, συνεχόμενου ή
παρακείμενου θαλασσίου χώρου, του υπεδάφους ή του πυθμένα,
για την εκτέλεση έργων, όταν με αυτά πρόκειται να
εξυπηρετηθούν σκοποί γενικότερου συμφέροντος, όπως για
παράδειγμα συγκοινωνιακοί, εμπορικοί κ.λπ., οι οποίοι
προβλέπονται από την κείμενη νομοθεσία. Στην πράξη τίποτα δεν μένει απέξω,
ούτε καν οι βραχονησίδες, τα αβαθή ύδατα και προστατευόμενες ή ιδιαιτέρου
κάλλους περιοχές (άρθρο 11). Υπό την αίρεση βέβαια πάντα των μελετών
περιβαλλοντικών επιπτώσεων και τη συνυπογραφή των σχετικών πράξεων (προεδρικά
διατάγματα, υπουργικές αποφάσεις κτλ) από τους συναρμόδιους υπουργούς, εξ ων
και ο ΠΕΧΩΔΕ. Όμως ποιος υπουργός (ακόμη και με το μέγεθος ενός Λαλιώτη ή ενός
Σουφλιά) θα διανοηθεί ποτέ να αμφισβητήσει τη βούληση ενός υπερκείμενου
υπουργείου (και δη του ΥΠΟΙΟ) όταν αύριο θα κληθεί να παζαρέψει μεταξύ άλλων
τον προϋπολογισμό του οργανισμού του ή όταν θα κληθεί να δώσει τα
διαπιστεύματα της συναδελφικής αλληλεγγύης;

Το βασικό όμως ερώτημα είναι: τι χρειαζόμαστε τα περί αειφορίας και
χωροταξικού σχεδιασμού όταν με καθαρά εισπρακτικούς όρους αποφασίζεται η τύχη
(διά της χρήσεως) του πιο ευαίσθητου και ίσως πιο πολύτιμου οικολογικού πόρου
που είναι οι ακτές; Με άλλα λόγια, δεν θα έπρεπε τον πρώτο λόγο να έχει το
υπουργείο Περιβάλλοντος, που κρίνοντας κατ’ αρχήν με βάση τα φυσικά
χαρακτηριστικά και όχι την οικονομική πρόσοδο θα μπορούσε στη συνέχεια να
αδειοδοτεί ή να επιτρέπει τις κατ’ εξαίρεση παραχωρήσεις, βάζοντας έτσι φρένο
στις ορέξεις των επιχειρηματιών της αρπαχτής, που κατακλύζουν τους προθαλάμους
των κυβερνητικών κλιμακίων βομβαρδίζοντας εκλεγμένους και μη με τη δική τους
εκδοχή για την ανάπτυξη; Εκτός κι αν νομίζουμε ότι ο φυσικός πλούτος της χώρας
έχει ανεξάντλητα αποθέματα τα οποία μπορούμε να τα μοιράζουμε κόβοντας κάθε
τόσο μικρότερες ή μεγαλύτερες φέτες, υπό το πρόσχημα της εκάστοτε οικονομικής
δυσπραγίας ή μιας δήθεν φιλολαϊκής πολιτικής. Όμως το παράδειγμα του τουρισμού
μιλά ξεκάθαρα. Τα νησιά και οι ακτές βουλιάζουν από τον φτηνό και ανοργάνωτο
τουρισμό και το εισόδημα βαίνει συνεχώς απομειούμενο. Ήδη η χώρα κατέκτησε την
53η θέση στην παγκόσμια κατάταξη (από την 12η νομίζω). Όχι γιατί μίκρυναν οι
αγορές, αλλά γιατί μειώθηκε η ελκυστικότητα του τοπίου.

Δεν φταίει βέβαια γι’ αυτό ούτε ο κύριος Δούκας, ούτε οι προηγούμενοι. Φταίει
η κυρίαρχη αντίληψη που, παρά τις συνταγματικές ή όποιες άλλες επιταγές και το
ευρωπαϊκό περιτύλιγμα της πρόσκαιρης ευημερίας μας, παραμένει βαθιά
οπισθοδρομική. Αυτή που ωθεί τον νομοθέτη να θεωρεί ότι κύριος προορισμός
των κοινοχρήστων πραγμάτων της παραγράφου 1 είναι η ελεύθερη και ακώλυτη
αμφίδρομη επικοινωνία της ξηράς με τη θάλασσα ή τον ποταμό ή τη λίμνη,
ανάλογα με την περίπτωση. Τα εν λόγω πράγματα είναι οι ακτές και
οι όχθες των εσωτερικών μας υδάτων. Διάδρομοι σε ένα πηγαινέλα χωρίς μπούσουλα
και χωρίς προορισμό.

Ο Ηλίας Ευθυμιόπουλος είναι πρώην υφυπουργός.