TPITH AΠOΨH Πόλεμος και Eιρήνη

Μπροστά στο αποτρόπαιο θέαμα των θυμάτων των βομβαρδισμών, Ισραηλινός
καθηγητής φέρεται να δηλώνει: «Μα, είναι ψηφοφόροι της Χαμάς και της
Χεζμπολάχ!».

Ο φανταστικός διάλογος που ακολουθεί, με έναυσμα αυτή τη φράση, δεν διεξάγεται
ανάμεσα σε έναν Ισραηλίτη και έναν Άραβα, αλλά ανάμεσα σε δύο δραματικά
διαφορετικούς τρόπους θέασης του κόσμου σήμερα. Πού εστιάζεται άραγε το βλέμμα
του καθενός μας; Πού αγκιστρώνεται για να αναπαυθεί ή για να ταραχθεί μέχρις
εσχάτων; Με ποιες άμυνες και με ποιες κατασκευασμένες αλήθειες διαλέγει να
πορεύεται; Κανένας πόλεμος δεν αφορά μόνον «εκείνους εκεί πέρα». Έτσι κι
αλλιώς το «εκεί πέρα» δεν υφίσταται. Έχει μεταλλαχθεί σε «εδώ πέρα».

Ιδού λοιπόν ο διάλογος:

– Μα, είναι ψηφοφόροι της Χαμάς και της Χεζμπολάχ!

– Μα, τι λέτε; Ανήλικα παιδιά είναι! Βρέφη, πεντάχρονα…

– Τι αλλάζει; Το ίδιο κάνει. Πρόκειται προφανώς για
μελλοντικούς ψηφοφόρους της Χαμάς και της Χεζμπολάχ. Σκοτώνουμε τους
μελλοντικούς τρομοκράτες. Εκείνους που τρομοκρατούν την επιβίωση του
τόπου μας. Και βέβαια δεν είμαστε μόνοι μας. Αλληλέγγυα με μας
είναι η ηγεμονική δύναμη. H επιχείρηση εξυγίανσης θα περιφρουρήσει τον
τόπο μας και όχι μόνο. Ένας ολόκληρος πλανήτης αναμένει την εξυγίανση
από το Κακό. H περιφρούρηση του τόπου μας εναρμονίζεται με τις κινήσεις
των Σταυροφόρων του Καλού.

– Μα, πώς μιλάτε για το Καλό; Εγώ μόνον το Κακό βλέπω. Ανήμποροι γέροι
βομβαρδίζονται σε νοσοκομεία, γυναικόπαιδα αφανίζονται, οικογένειες, αξίες,
έθιμα πυρπολούνται, χιλιάδες πρόσφυγες ξεριζώνονται από τα σπίτια τους.

– «Παράπλευρες απώλειες». Έχετε ακούσει τον όρο;

– Ομολογώ, τον έχω ακούσει πολλές φορές δίχως να τον κατανοώ.

– Ο δρόμος μας δεν είναι εύκολος. Υπάρχει το αναπόφευκτο κόστος.
Το βαφτίζουμε «παράπλευρες απώλειες». Ποτέ στην Ιστορία δεν ήταν
αναίμακτη η κυριαρχία της Ειρήνης. Αξίζει όμως τον κόπο.

– Μα ήσαν μόνον δύο στρατιώτες. Πώς τώρα πάει να αφανισθεί μια ολόκληρη χώρα;

– Οι δύο στρατιώτες γίνονται διακόσιοι και μετά δύο χιλιάδες.
Οφείλουμε να προλάβουμε το κακό. Είμαστε σε νόμιμη άμυνα.

– Υπάρχει όριο σε αυτό που ονομάζετε νόμιμη άμυνα;

– Όχι δεν υπάρχει.

– Υπάρχει «μη νόμιμη άμυνα»;

– Εμείς νοηματοδοτούμε τις έννοιες «νόμιμου», «παράνομου». Εμείς
ορίζουμε το πεδίο άσκησης της νομιμότητας.

– Ποιοι είστε επιτέλους «εσείς»;

– Είμαστε αυτοί που νοηματοδοτούμε τις έννοιες «νόμιμο», «παράνομο».

– Επαναλαμβάνεστε. Μου απαντάτε με μια ταυτολογία.

– Είναι κομμάτι της δύναμής μας. Σε λίγο δεν θα απορείτε.

– Γιατί;

– Γιατί το αυτονόητο θα έχει μεταλλαχθεί. Δεν θα ισχύει.

– Έλεος. Πού θα σταματήσει αυτό;

– Δεν θα σταματήσει αυτό. Καλύτερα μια φρίκη δίχως τέλος,
παρά ένα φρικτό τέλος. Σας εξασφαλίζουμε το δίχως τέλος και σας
απαλλάσσουμε από το τέλος. Είναι Κάτι.

– Τα παιδιά μας βυζαίνουν φόβο και μισαλλοδοξία. Δεν ήλθαν σε τούτη τη γη για
να πεθάνουν σαν ευτυχισμένοι μάρτυρες. Δεν ήλθαν για να συνυφάνουν την ευτυχία
με τον θάνατο.

– Να που κι εσείς το ομολογείτε. Εκπαιδευτές στην τρομοκρατία είστε
και τίποτε άλλο. Εσείς ευθύνεστε για την τύχη των παιδιών σας. H
βία θα παταχθεί, όσο και όπως μπορούμε.

– H βία μας είναι ένας αναπόφευκτος σπασμός. Ένας μοιραίος και θνησιγενής
σπασμός. Το μόνο που μένει στον θνήσκοντα οργανισμό προτού παραδώσει το
πνεύμα. Έχετε δει ανθρώπους να χαροπαλεύουν; Έχετε δει τους σωματικούς
σπασμούς τους; Έχουν μιαν απίστευτη χαοτική δύναμη. H δική σας βία είναι
κρατική κι οργανωμένη. Στο τέλος όμως όλα μπερδεύονται. Μένει μόνον το αίμα.
Κανείς δεν σώζεται μέσα από τη λογική τής κυρίαρχης καταστροφής.

– Λάθος. Εμείς θα επιβιώσουμε.

– Φοβόμαστε.

– Υπομονή. Σε λίγο ο φόβος θα γίνει η μοναδική συνθήκη ζωής.
Το ρούχο σας για να μην κρυώνετε τις παγωμένες νύχτες που σας
περιμένουν. Το παλτό θα παρέχεται δωρεάν από εμάς. Καληνύχτα!..

Η Φωτεινή Τσαλίκογλου είναι καθηγήτρια στο Τμήμα Ψυχολογίας του Παντείου
Πανεπιστημίου.