H Zίνα διχάζει τους αστρονόμους

Οι αστρονόμοι αναμένεται σύντομα να προσθέσουν τουλάχιστον έναν νέο πλανήτη
στους εννέα που είναι ήδη γνωστό πως υπάρχουν στο ηλιακό μας σύστημα.
Πρόκειται για τη Ζίνα, όπως έχει προσωρινά ονομαστεί ο 2003 UB313, το παγωμένο
ουράνιο σώμα που ανακαλύφθηκε το 2005 στη μεθόριο του ηλιακού μας συστήματος.

Ορισμένοι αστρονόμοι όμως διαφωνούν με την προσθήκη του στον κατάλογο των
πλανητών, σημειώνοντας πως έτσι ανοίγει ο δρόμος για μια απαράδεκτη διεύρυνση
της έννοιας «πλανήτης».

H Ζίνα είναι 100 φορές πιο μακριά από τον Ήλιο απ’ ό,τι η Γη και αρκετά πιο
μακριά από τον Ήλιο από ό,τι ο Πλούτωνας, ο μικρότερος και πιο μακρινός
πλανήτης του ηλιακού μας συστήματος. H δε διάμετρός της είναι 2.384
χιλιόμετρα, μεγαλύτερη δηλαδή από αυτήν του Πλούτωνα που έχει διάμετρο 2.290
χλμ.

Τι είναι πλανήτης

Ακριβώς λόγω του μεγέθους του αυτό το μακρινό σώμα ενδέχεται να ονομαστεί
«πλανήτης». H ανακάλυψή του πέρυσι, από τον Μάικ Μπράουν, καθηγητή Πλανητικής
Αστρονομίας στο Πανεπιστήμιο Καλτέκ της Καλιφόρνιας, αναζωπύρωσε τη συζήτηση
για το τι πρέπει να θεωρείται πλανήτης. Ορισμένοι αστρονόμοι ζητούν να
ονομαστεί η Ζίνα και επισήμως δέκατος πλανήτης, ενώ άλλοι ζητούν να
αποχαρακτηριστεί ο Πλούτωνας και να θεωρούμε ότι το Ηλιακό Σύστημα
περιλαμβάνει μόνο οκτώ πλανήτες.

Το θέμα αναμένεται να επιλυθεί τον ερχόμενο μήνα, σε ειδική σύνοδο της
Διεθνούς Αστρονομικής Ένωσης στην Πράγα. Στην σύνοδο αυτή, 2.000 αστρονόμοι θα
κληθούν να ψηφίσουν υπέρ ή κατά της «διεύρυνσης» του ηλιακού μας συστήματος,
κάτι που θα καθορίσει και το τελικό καθεστώς του 2003 UB313.

Το δίλημμα πάντως γύρω από το καθεστώς του ουράνιου αυτού σώματος, οφείλεται
στο γεγονός ότι σήμερα δεν υπάρχει σαφής ορισμός για το τι είναι πλανήτης. Ο
ένας ορισμός είναι πως πλανήτης είναι οτιδήποτε βρίσκεται σε τροχιά γύρω από
τον Ήλιο και έχει διάμετρο μεγαλύτερη των 2.000 χιλιομέτρων. Βάσει αυτού του
ορισμού, θα παραμείνει ως πλανήτης ο Πλούτωνας και θα προστεθεί ως δέκατος η
Ζίνα, θα αποκλειστούν όμως άλλα ουράνια σώματα. Ένας άλλος ορισμός της έννοιας
του πλανήτη που θα παρουσιαστεί στην Πράγα είναι αυτή του ουράνιου σώματος που
βρίσκεται σε τροχιά γύρω από τον Ήλιο και διαθέτει «στρογγυλό σχήμα». Εάν
ισχύσει αυτός ο ορισμός, οι πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος θα ξεπεράσουν
τους 23!

Ο Πλούτωνας

Άλλοι αστρονόμοι σημειώνουν πως θα πρέπει να αποκαλούνται «πλανήτες» μονάχα οι
τέσσερις βραχώδεις σφαίρες – ο Ερμής, η Αφροδίτη, η Γη και ο Άρης – και οι
τέσσερις αεριώδεις γίγαντες (ο Δίας, ο Κρόνος, ο Ουρανός και ο Ποσειδώνας).
Σημειώνεται εξάλλου πως ο Πλούτωνας έγινε αποδεκτός το 1930 ως πλανήτης μονάχα
επειδή ο Αμερικανός αστρονόμος που τον ανακάλυψε υπολόγισε λανθασμένα το
μέγεθός του, ισχυριζόμενος πως ήταν μεγαλύτερος από τη Γη. Στην πραγματικότητα
ο Πλούτωνας έχει 400 φορές μικρότερη μάζα από τη Γη. Όταν όμως διορθώθηκε το
λάθος, ο Πλούτωνας είχε ήδη περιληφθεί στα σχολικά εγχειρίδια ως ο μοναδικός
πλανήτης του ηλιακού συστήματος που έχει ανακαλυφθεί από Αμερικανό. Έκτοτε, οι
Αμερικανοί επιστήμονες έχουν εμποδίσει οποιαδήποτε προσπάθεια έχει γίνει να
αποχαρακτηριστεί από πλανήτης.

Άγνωστο είναι σε ποιον ορισμό θα καταλήξουν οι επιστήμονες στην Πράγα.
«Ψάχνουμε να βρούμε μια συμβιβαστική λύση» λέει ο Άιγουαν Γουίλιαμς, καθηγητής
Μαθηματικών και Αστρονομίας στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου, ο οποίος είναι
επικεφαλής μιας επιτροπής που έχει συγκροτήσει η Διεθνής Αστρονομική Ένωση
προκειμένου να διαμορφωθεί ένας επίσημος ορισμός του όρου «πλανήτης».

Το πόρισμα της επιτροπής αυτής θα παρουσιαστεί στη σύνοδο σε λίγες εβδομάδες.