H επιστροφή του ναργιλέ

«Είναι μεθυστικός». Μόνο αυτό είχε να πει ο Μουσταφά για τον ναργιλέ που
απολάμβανε ακουμπημένος στον καναπέ του παραδοσιακού καφενείου στο Τόπχανε.
Άρωμα μήλου κάπνιζε ο Μουσταφά. Άρωμα φράουλας η Ζεϊνέπ και άρωμα ροδιού ο
Μερτ. Και οι τρεις, δύο τρεις φορές την εβδομάδα, κάνουν τη βόλτα τους από το
καφενείο. Φανατικοί τού ναργιλέ. Κουβεντούλα, τάβλι και λουλάς. «Μας
χαλαρώνει, η μυρωδιά του καπνού είναι τόσο ωραία, γαργαλιστική…», συμφωνούν
και οι τρεις.

Οι νέοι προτιμούν τον ναργιλέ, αν και έρευνα έδειξε πως το κάπνισμά του μπορεί να αντιστοιχεί και σε 50 τσιγάρα!

Στην Τουρκία επί πολλά χρόνια είχε ξεχαστεί ο ναργιλές, αλλά τα τελευταία
τρία, τέσσερα χρόνια επέστρεψε και πάλι η παράδοση. Οι πιο φανατικοί αυτής της
παράδοσης δε είναι οι νέοι, οι οποίοι λένε «ναι» στον ναργιλέ και «όχι» στο
τσιγάρο. «Τα τσιγάρα είναι για τους αγχώδεις ανθρώπους, τους ανταγωνιστικούς,
που βρίσκονται συνέχεια σε κίνηση», λένε με σιγουριά οι νέοι, οι οποίοι όλο
και περισσότερο καπνίζουν ναργιλέ.

H Ζεϊνέπ μάλιστα μας δείχνει το νερό μέσα από το οποίο φιλτράρεται ο καπνός.
«Να, τώρα έχει αρχίσει να γίνεται καφέ. Φιλτράρει όλες τις επιβλαβείς ουσίες,
τις οποίες σε διαφορετική περίπτωση θα είχαμε εισπνεύσει», εξηγεί για να μας
αποδείξει πόσο «υγιεινό» είναι το κάπνισμα του ναργιλέ σε αντίθεση με το
τσιγάρο.

H έρευνα ωστόσο που διεξήγαγε το τουρκικό Πανεπιστήμιο Χατζάτεπε, με δείγμα
295 άτομα, διαψεύδει όλα όσα μας λέει με καμάρι η Ζεϊνέπ. Σύμφωνα με την
έρευνα το κάπνισμα ναργιλέ μπορεί να σημαίνει και πενήντα ολόκληρα τσιγάρα!
«Είναι αλήθεια ότι φιλτράρεται ο καπνός μέσα στο νερό, αλλά τελικά δεν μένουν
όλες οι ουσίες μέσα στο νερό», υποστηρίζει ο καθηγητής Ναζμί Μπιλίρ, ο οποίος
ήταν επικεφαλής της έρευνας.

Πιο βλαβερός. Ο Ναζμί Μπιλίρ υποστηρίζει ότι ενώ για το τσιγάρο
χρησιμοποιείται ένα γραμμάριο καπνού, για τον ναργιλέ χρησιμοποιούνται δέκα
γραμμάρια. Στον ναργιλέ μάλιστα υπάρχει περισσότερο νικέλιο, κοβάλτιο, χρώμιο
και μόλυβδος. Το κάπνισμα του ναργιλέ σύμφωνα με τους υπολογισμούς του διαρκεί
μία ώρα και για όλο αυτό το διάστημα ο καπνός περνάει στους πνεύμονες. Ο
καπνιστής εισπνέει τον καπνό κάθε 30 δευτερόλεπτα και τον κρατάει στους
πνεύμονές του για τρία δευτερόλεπτα – διαφορετικά ο καπνός στον ναργιλέ θα
σβήσει! Καταλήγει δε λέγοντας ότι ο ναργιλές είναι πενήντα φορές πιο βλαβερός
από το τσιγάρο!

Σύμφωνα πάντως με την ίδια έρευνα, 41% των Τούρκων που καπνίζουν ναργιλέ στην
Κωνσταντινούπολη είναι νέοι 18-21 χρόνων. Μία στους τρεις καπνιστές ναργιλέ
είναι γυναίκα, ενώ το 14% είναι παιδιά κάτω των 18, τα οποία καπνίζουν παρά το
γεγονός ότι αυτό απαγορεύεται διά νόμου. H ίδια έρευνα κατέδειξε ότι το 89%
δεν σκέφτεται να αφήσει το κάπνισμα ναργιλέ, έστω και αν γνωρίζει ότι βλάπτει
την υγεία του.

Καφέ γεμάτα νέους. Το Τόπχανε και το Σουλτάν Αχμέτ ασφαλώς είναι τα πλέον παραδοσιακά μέρη για να καπνίσει κάποιος στην Πόλη

Από την Ινδία. Οι φανατικοί τού ναργιλέ πιστεύουν ότι το κάπνισμα
διώχνει το άγχος και κάνει τους ανθρώπους πιο υπομονετικούς και καλύτερους
στην παρέα. Τα τελευταία χρόνια ο ναργιλές ήταν σε παρακμή λόγω της διάδοσης
του τσιγάρου, αλλά ξαφνικά επέστρεψε και πάλι η παράδοση αφού πλέον σε κάθε
γωνιά της Πόλης υπάρχει και ναργιλές. Το Τόπχανε και το Σουλτάν Αχμέτ ασφαλώς
είναι τα πλέον παραδοσιακά μέρη για να καπνίσει κάποιος.

Ο Χουσεΐν μπέης μάς εξηγεί ότι ο πρώτος ναργιλές είχε φτιαχτεί στην Ινδία, αν
και ήταν «πρωτόγονος» – από κέλυφος καρύδας και χρησιμοποιούνταν καλαμάκι για
το κάπνισμα! Στα ινδικά λεγόταν «ναρτζίλ» και στα αραβικά έγινε «ναργκίλ».
Γρήγορα εξαπλώθηκε σε ολόκληρο τον αραβικό κόσμο. Οι Ιρανοί ήταν οι πρώτοι που
χρησιμοποίησαν αντί για καρύδα κεραμικό και γυάλινο ναργιλέ.

«Μασιά, μεσιέ, κιοσιέ, Αϊσιέ»

Στην Τουρκία ο λουλάς διαδόθηκε σε όλη τη χώρα. Σε κάθε μαχαλά, σε κάθε γωνιά,
σε κάθε καφενείο και ναργιλές. Ο ίδιος μας εξηγεί ακόμη ότι ο ναργιλές
αποτελείται από τέσσερα κομμάτια. Τον λουλά ή τη βάση, που είναι συνήθως από
γυαλί. Τον κορμό, ο οποίος μπορεί να είναι ακόμη και χρυσός ή ασημένιος. Το
μαρκούτσι ή καπνοσήραγγα. Και το τσιμπούκι ή στόμιο, το οποίο για να μην
περνάνε μικρόβια παλαιότερα το έφτιαχναν από το καλύτερο κεχριμπάρι. Οι
μερακλήδες μάλιστα του ναργιλέ το έλεγαν «βυζί της γίδας»!

Οι κωδικοί. Για τον εξηντάχρονο Εβρέν ωστόσο, ο οποίος απολαμβάνει στη
γωνιά του τον ναργιλέ του, το πιο σημαντικό είναι η «μασιά», το «μεσιέ», το
«κοσιέ» και η «Αϊσιέ»! «Και τι σημαίνουν αυτά;», τον ρωτήσαμε με απορία και με
πονηρό χαμόγελο μάς εξήγησε: «Μασιά είναι η λαβίδα για να φτιάχνεις τη φωτιά
στο τουμπεκί, μεσιέ είναι η ποιότητα και το είδος του κάρβουνου, κιοσιέ η
γωνιά που αποσύρεσαι να απολαύσεις τον ναργιλέ και Αϊσιέ… είναι το σύμβολο
του καλού σερβιρίσματος…». Έτσι μάθαμε και τα μυστικά του ναργιλέ… Μασιά,
μεσιέ, κιοσιέ, Αϊσιέ… Αυτό θα πει ναργιλές… Κι ύστερα ο Χουσεΐν μπέης
συνεχίζει την κουβέντα του: «Σήμερα, ύστερα από 100 χρόνια, ο ναργιλές
ανακαλύπτεται εξ αρχής στην Τουρκία…».