Πρόσωπα Φωτογράφος πολέμων

Ο Βρετανός φωτορεπόρτερ Ντον Μακάλιν κάλυψε τις συγκρούσεις στον κόσμο κατά
τις δεκαετίες του 1960 και του 1970. Στοιχειωμένος πλέον από τον θάνατο, έχει
καταφύγει στην ύπαιθρο και στις φωτογραφίες τοπίων.

Ντον Μακάλιν: «Όταν πάταγα το κουμπί, ήθελα να δώσω μια κλωτσιά σε όσους θα άνοιγαν το περιοδικό των “Σάντεϊ Τάιμς” στο πρωινό τους»

«Έχω αρθρίτιδα. Κατάπια πολλά χημικά στο εργαστήριο. Και κουβαλάω ένα σωρό
θραύσματα από βλήματα κάτω από το δέρμα», λέει ο φωτογράφος που βρέθηκε στην
Αρλ της Γαλλίας, προσκεκλημένος των Φωτογραφικών Συναντήσεων που διεξάγονται
εκεί. Ωστόσο στα 70 του, δεν έχει χάσει το επιβλητικό παρουσιαστικό του ούτε
το καθαρό γαλάζιο βλέμμα που τόσο τον είχε βοηθήσει όταν διέτρεχε τον πλανήτη
αναζητώντας εικόνες πόνου και θανάτου. «Είχα ροδοκόκκινο πρόσωπο, ανοιχτόχρωμα
μάτια. Βλέποντάς με να εμφανίζομαι από το πουθενά, οι τραυματίες, οι
οικογένειες που πενθούσαν, οι στρατιώτες που αγωνιούσαν, με κοίταζαν όλοι με
εμπιστοσύνη, με ελπίδα. Γι’ αυτό σε τόσο πολλές εικόνες μου το θύμα σε
κοιτάζει κατ’ ευθείαν στα μάτια». Αυτό το συγκλονιστικό βλέμμα των θυσιασμένων
αθώων σφράγισε τη δουλειά του.

Τις δεκαετίες του 1960 και του 1970, ο Ντον Μακάλιν βρέθηκε σε όλους τους
πολέμους του πλανήτη. Παντού όπου ο άνθρωπος έσφαζε τον πλησίον του, εκείνος
τραβούσε αφόρητες φωτογραφίες και τις έριχνε στο πρόσωπο της Δύσης. Κύπρος,
Κονγκό, Πόλεμος των Έξι Ημερών, Καμπότζη, Βόρεια Ιρλανδία… Αλλά ήταν κυρίως
οι φωτογραφίες του από το Βιετνάμ, το 1968, με τους στρατιώτες να κλαίνε σαν
παιδιά μετά τη μάχη του Χουέ, αυτές που σόκαραν την Αμερική και μένουν
χαραγμένες στη μνήμη. «Προσπαθούσα να βρίσκομαι όσο το δυνατόν πιο κοντά. Όταν
πατούσα το κουμπί, αυτό που σκεφτόμουν ήταν να δώσω μια κλωτσιά σε όσους θα
άνοιγαν το περιοδικό των “Σάντεϊ Τάιμς” στο πρωινό τους. Για να δουν την
πραγματικότητα καταπρόσωπο. Ήθελα να ξυπνήσω τον κόσμο. Ήμουν αφελής».

Επί τριάντα χρόνια ο Ντον Μακάλιν ενσάρκωσε το πρότυπο του πολεμικού
φωτορεπόρτερ, μέχρι που ο Ρούπερτ Μέρντοκ αγόρασε το «Σάντεϊ Τάιμς Μάγκαζιν»
και αποφάσισε πως οι αναγνώστες προτιμούν θέματα διασκεδαστικά ή ταξιδιωτικά.
Τώρα θυμάται την ημέρα που η Nikon του σταμάτησε τη σφαίρα που προοριζόταν γι’
αυτόν. Ή όταν περίμενε σε μια φυλακή της Ουγκάντας, το 1973, να τον εκτελέσουν
με σφυρί όπως τους άλλους κρατουμένους, προτού σωθεί την τελευταία στιγμή.
Ξαναβλέπει τα εκατοντάδες παιδιά που κείτονταν ετοιμοθάνατα μπροστά του στην
Μπιάφρα. «Διακινδύνευσα τη ζωή μου, ανταμείφθηκα, εξέδωσα βιβλία, αλλά οι
εικόνες μου δεν άλλαξαν τίποτε», διαπιστώνει. Τώρα φωτογραφίζει τοπία της
εξοχής του Σόμερσετ όπου ζει με τη δεύτερη σύζυγό του και τον τρίχρονο γιο
τους. «Σηκώνομαι στις 5 το πρωί. Και όταν το κρύο μου δαγκώνει το δέρμα, δεν
είμαι πια πολεμικός φωτορεπόρτερ, μόνο ένας ευτυχισμένος άνθρωπος στην εξοχή».
Φίλοι του επισημαίνουν πάντως πως τα θλιβερά, ανεμοδαρμένα τοπία του –
φωτογραφίζει μόνο χειμώνα – έχουν όλα τα χαρακτηριστικά πεδίων μάχης,
σκαμμένων από τις βόμβες.