TPITH AΠOΨH H εξαφάνιση του Άλεξ

Πέρασαν περίπου πενήντα ημέρες καθημερινής ενημέρωσης, σχολιασμού και κάλυψης
της είδησης για την εξαφάνιση του μικρού Άλεξ. Παρακολουθήσαμε πληθώρα
πληροφοριών από διαφορετικά (επιστημονικά) πεδία, συχνά αποσπασμένες από το
πλαίσιό τους, προσαρμοσμένες στα στενά περιθώρια του τηλεοπτικού χρόνου,
τηλεγραφικές και συνθηματικές προσεγγίσεις, μάλλον τηλεοπτικές ατάκες παρά
επιστημονικά σχόλια.

Μια γενική διαπίστωση είναι ότι σταθήκαμε σε μιαν ακατάσχετη περιπτωσιολογία,
χωρίς να καταφέρουμε να αναδείξουμε τις επιμέρους κοινωνικές, πολιτισμικές και
πολιτικές διαστάσεις αυτής της πραγματικά σοβαρής περίπτωσης. H περίπτωση του
μικρού Αλέξανδρου έχει την πραγματική – τραγική – αλλά και τη συμβολική της
διάσταση, πέρα και έξω από κάθε αμφιβολία. Εκτιμώ ότι με αφορμή αυτό το
περιστατικό – η διερεύνηση του οποίου αποτελεί έργο των αστυνομικών και
ανακριτικών αρχών – θα έπρεπε να αναδειχθούν και να τύχουν δημοσίου διαλόγου
οι επιμέρους όψεις του, τα ευρύτερα κοινωνικά ζητήματα που αντανακλούν στην
περίπτωση της εξαφάνισης του Άλεξ, όπως:

A. Οι διαδικασίες ενσωμάτωσης (ή αντιστρόφως, περιθωριοποίησης) των
οικονομικών μεταναστών στη χώρα μας σε κεντρικό και περιφερειακό επίπεδο, οι
επιπτώσεις της μετανάστευσης για όλη την οικογένεια, ο βαθμός ετοιμότητας του
εκπαιδευτικού μας συστήματος για την ένταξη των παιδιών των μεταναστών, οι
ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις και ο ρόλος τους στη διαμόρφωση των σχέσεων μεταξύ
των μελών της οικογένειας, της άσκησης γονεϊκού ελέγχου και των σχέσεων με την
τοπική κοινωνία. Θα έπρεπε – κατά τη γνώμη μου – να συζητηθεί η μεταναστευτική
πολιτική της χώρας, τα προβλήματα ένταξης και ενσωμάτωσης των μεταναστών, η
κοινωνιολογία της καθημερινής τους ζωής, με την παρουσία των αρμοδίων
πολιτικών της χώρας, προκειμένου να ενημερωθεί ο πολίτης για την υφιστάμενη
κατάσταση και οι όποιες εξαγγελίες να αποτελέσουν μια μορφή δέσμευσης για
υλοποίηση. Οι αποχρώσεις και οι διαφορετικές προσεγγίσεις σε αυτά τα θέματα
μεταξύ των διαφόρων πολιτικών κομμάτων θα ήταν χρήσιμες προκειμένου να
αντιληφθεί ο πολίτης τις θέσεις και τις όποιες δεσμεύσεις τους.

B. H παραβατικότητα των ανηλίκων και η εμπλοκή τους σε εγκληματικές πράξεις
(ποσοτικά και κυρίως ποιοτικά), οι αιτιολογικές προσεγγίσεις, τα πρότυπα
μεταχείρισης των ανηλίκων παραβατών, οι στρατηγικές πρόληψης και αντιμετώπισης
της θυματοποίησης των ανηλίκων. Ενημέρωση αλλά και ανάληψη ευθύνης από τους
αρμόδιους υπουργούς για το ανθρώπινο δυναμικό της Αστυνομίας που ασχολείται με
τους ανηλίκους (αριθμητικά και ποιοτικά), για το θεσμικό πλαίσιο των
σωφρονιστικών καταστημάτων, τα προγράμματα ένταξης και επανένταξης των
ανηλίκων κρατουμένων και τη στελέχωση των Υπηρεσιών Επιμελητών Ανηλίκων,
προκειμένου να αναδειχθούν τα όποια κενά υπάρχουν όχι σε θεσμικό-νομοθετικό
επίπεδο, αλλά στο επίπεδο της διάθεσης και διαχείρισης οικονομικών και
ανθρώπινων πόρων για τους ανηλίκους και την αντεγκληματική πολιτική.

Γ. H σχολική βία, η μαθητική παρενόχληση και γενικότερα η διαχείριση των
κρίσεων στο σχολικό περιβάλλον. Πώς αντιμετωπίζονται και πώς θα έπρεπε να
αντιμετωπίζονται παρόμοια περιστατικά από τους παράγοντες της εκπαιδευτικής
κοινότητας, η ανάγκη πρόσληψης σχολικών ψυχολόγων, η ενημέρωση και εκπαίδευση
των μαθητών στη διαμεσολάβηση και την ειρηνική επίλυση των διαφορών κ.ά. και

Δ. H κοινωνική ευθύνη και η συμβολή της τοπικής κοινωνίας στην ανάδειξη,
διαχείριση και αντιμετώπιση των κοινωνικών προβλημάτων, τόσο από την πλευρά
του «συμμετοχικού – ενεργού πολίτη», όσο και των φορέων σε τοπικό επίπεδο. Τα
προγράμματα πρόληψης σε τοπικό επίπεδο, η ενεργοποίηση των φορέων της τοπικής
κοινωνίας, η συμμετοχή των πολιτών στην πρόληψη και αντιμετώπιση της βίας και
της θυματοποίησης και η ενδυνάμωση της πρωτοβάθμιας σωματικής και ψυχικής
υγείας είναι δείκτες για τη διαμόρφωση μιας σχέσης ανατροφοδότησης από τη βάση
προς την κορυφή (από τους πολίτες, στα κέντρα λήψης αποφάσεων) και το
αντίστροφο. Θα ήταν χρήσιμο εδώ να δούμε τις διαθέσεις, τα μέσα και τους
πόρους που διατίθενται στις τοπικές Αρχές από το κράτος για την υλοποίηση της
κοινωνικής πολιτικής τους.

Εάν είχαμε την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε παρόμοιες συζητήσεις σε επίπεδο
αρμόδιων πολιτικών και κοινωνικών εταίρων για τα παραπάνω θέματα, θα είχαμε
ωφεληθεί από την ενημέρωση για το τι γίνεται, τι πρέπει να γίνει, πώς θα γίνει
και πότε θα γίνει η όποια κοινωνική-θεσμική αλλαγή σε αυτούς τους τομείς. Θα
είχε αρθρωθεί πολιτικός λόγος και αντίλογος για θέματα που αφορούν όλους μας,
εκτεθειμένος στη δημόσια κριτική και αξιολόγηση. Θα υπήρχε ανάληψη πολιτικής
ευθύνης και δέσμευσης για τις όποιες αλλαγές και, φυσικά, θα είχαμε εντάξει τα
ζητήματα αυτά στην ατζέντα της καθημερινότητας και όχι στην ευκαιριακή
επικαιρότητα των προεκλογικών εξαγγελιών και περιόδων.

Όλα αυτά, βεβαίως, με την προϋπόθεση ότι δεν θα γίνει μικροπολιτική
εκμετάλλευση ούτε της εγκληματικότητας ούτε του ανθρώπινου πόνου, αλλά στο
πλαίσιο του σεβασμού και της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.