Tης εξουσίας το κάγκελο…

Στο αεροδρόμιο μιας μικρής, σχεδόν ακριτικής, πόλης. Κάποιο μπλέξιμο έχει
γίνει με τις θέσεις και η υπάλληλος της εταιρείας, με πολλή συστολή είναι
αλήθεια, το ανακοινώνει στους υποψηφίους να ταξιδέψουν – σε όσους είναι
μπροστά στο γκισέ, πέντε ή έξι περίπου. Αν, δηλαδή, θα καθόταν κανείς στη θέση
πέντε, τώρα θα καθήσει στη θέση επτά ή οκτώ. Επειδή ακόμη και ο πιο αναίσθητος
έχει έναν τρόμο ή, έστω, μιαν ανησυχία όταν πρόκειται να ταξιδέψει με
αεροπλάνο, συνήθως αποφεύγονται οι συγκρούσεις, μη τυχόν και λειτουργήσουν ως
γρουσουζιά και επηρεαστεί δυσάρεστα η πτήση.

Μια γυναίκα γύρω στα πενήντα ξεκορμίζει απ’ αυτούς που περιμένουν και με το
δάχτυλο υψωμένο απευθύνεται στην υπάλληλο (δηλώνοντας δυνατά την ιδιότητά της:
ιδιαιτέρα ενός σημαίνοντος πολιτικού) και της λέει: «Μην τολμήσετε να το
κάνετε αυτό σ’ εμένα». Το επαναλαμβάνει, μάλιστα, τρεις με τέσσερις φορές.
Ακριβώς: «Αυτό σ’ εμένα». H υπάλληλος, προφανώς γιατί φοβάται για τη θέση της
αν και πολύ ευχαρίστως θα τη διαολόστελνε, επιμένει να εξηγεί, να δικαιολογεί,
να ζητάει συγγνώμη. Αλλά η «ιδιαιτέρα» τον χαβά της, με ύφος πάντα απειλητικό.

Θα ‘δινε κανείς, αυτήν τη στιγμή, ευχαρίστως τη μισή του ζωή ν’ ανατρέπονταν
αυτομάτως τα πράγματα και να έβλεπε τότε ποια θα ήταν η συμπεριφορά τής
«ιδιαιτέρας» απέναντι στην υπάλληλο. Αν, αίφνης, βρισκόμασταν σε εμπόλεμη
κατάσταση και η ζωή τής «ιδιαιτέρας» θα σωζόταν μόνον αν η υπάλληλος την
έσπρωχνε, ως υπεράριθμη, μέσα στο αεροπλάνο. Θα παρατηρούσε κανείς την ευκολία
που μ’ αυτήν η απειλή θα γινόταν δουλικότητα, η αλαζονεία θα μεταλλασσόταν σε
κακομοιριά. Βέβαια, η «ιδιαιτέρα» δεν θα έχει συλλογιστεί ποτέ ότι μια
«εξουσία» που μεταβάλλεται τόσο εύκολα σε ολοσχερή αδυναμία δηλώνει ότι στην
πραγματικότητα δεν υπάρχει κανενός είδους «εξουσία». Πάντα θα υπάρξει η
περίσταση κατά την οποία και η πιο ατράνταχτη εξουσία (πόσο μάλλον της
«ιδιαιτέρας»), θ’ αποδειχθεί μια κρούστα, ένα φρύγανο. Δυστυχώς, όμως, την
εξουσία δεν την ισχυροποιούν εκείνοι που τη «διαθέτουν», αλλά εκείνοι που την
πιστεύουν ως πραγματική – και που, συνήθως, είναι οι πρώτοι που υφίστανται τις
συνέπειές της. Αν προσέξει κανείς το κακώς νοούμενο θέατρο που περιβάλλει την
πολιτική, εκκλησιαστική ή όποια άλλη «εξουσία», θα αντιληφθεί αμέσως και την,
εκ γενετής, αδυναμία της. Καμιά εξουσία δεν θα μπορούσε ποτέ να σταθεί με το
αυταπόδεικτο κύρος της επειδή, απλούστατα, δεν μπορεί να διαθέτει κύρος. H
οργάνωση που προϋποθέτει η κάθε εξουσία δεν την κάνει, αυτομάτως, μόνο
διαβλητή. Την κάνει, επίσης, ουσιαστικά και παντελώς ανίσχυρη, καθώς μπορεί να
αντικατασταθεί από μιαν εξουσία λίγο περισσότερο ή λίγο καλύτερα οργανωμένη.
Βέβαια, το πρόβλημα που μαστίζει την ανθρωπότητα δεν είναι η ανυπαρξία της
εξουσίας. Είναι όσοι προσβλέπουν με θαυμασμό στη θέση της «ιδιαιτέρας», ώστε
να εκφράσουν κάποια στιγμή την «εξουσία» της. Το πρόβλημα δεν είναι να
απεμπολήσουν την εξουσία, το πρόβλημα είναι να την χρησιμοποιήσουν.

Και όπως ήδη γνωρίζουμε πολύ καλά, όταν θαυμάζουμε κάτι θα δημιουργήσουμε τις
συνθήκες για να το απολαύσουμε και, αν και ουσιαστικά ανύπαρκτο, να το
πολλαπλασιάσουμε. Να η αληθινή μας τραγωδία: Να έχουμε δημιουργήσει ένα
φάντασμα που να μας ταλαιπωρεί όσο η πιο βασανιστική πραγματικότητα.

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «H Λέξη».