Το τέταρτο κουδούνι

Άλλη μια πρωτιά, για την Ελλάδα, του «Θεάτρου Εξαρχείων» – που πάντα
ψάχνει και βρίσκει. Πρωτιά έργου και συγγραφέα. Τον Οκτώβριο θα παρουσιάσει
για πρώτη φορά εδώ την Μπράιονι Λέιβερι, θεωρούμενη ως μια απ’ τις
σημαντικότερες σύγχρονες Βρετανίδες συγγραφείς, και το πρόσφατο (1998) έργο
της «Καυτός πάγος» – ωραίος τίτλος – που ‘χει σημειώσει μεγάλη επιτυχία παντού
όπου παίχτηκε στα οχτώ χρόνια τα οποία έχουν μεσολαβήσει. Απ’ το Μπέρμιγχαμ
όπου πρωτοπαρουσιάστηκε, το Λονδίνο – το ανέβασε ο Τρέβορ Ναν – και την Νέα
Υόρκη μέχρι την Γαλλία, την Ισπανία, την Ιρλανδία, την Δανία, την Ολλανδία,
την Σουηδία, μέχρι την Αυστραλία, και τον Καναδά, και τις Φιλιππίνες, και το
Μεξικό, και την Τουρκία – κοσμογυρισμένο!

Στο έργο – «ψυχολογικό θρίλερ» χαρακτηρίζεται – η εξαφάνιση ενός
δεκάχρονου κοριτσιού – συμπτωματικά, γίνεται εξαιρετικά επίκαιρο με τα
διαδραματιζόμενα στην Βέροια… – συνδέει τρεις ζωές και φέρνει αντιμέτωπους
τρεις ανθρώπους από εντελώς διαφορετικούς κόσμους: τη μάνα του κοριτσιού, μια
ψυχίατρο που μόλις έχασε τον εραστή της κι έναν μοναχικό σίριαλ κίλερ που
ψάχνει για παρέα: μια σύγχρονη σπουδή πάνω στην παθολογία του πόνου, την
επιθυμία για εκδίκηση και την ανάγκη για συγχώρεση, «κινηματογραφικά γραμμένη
– τριάντα δυο σύντομες σκηνές – με χιούμορ και με μια ελπιδοφόρα ποίηση που,
όπως τονίζεται, βοηθούν να ξεπεραστεί το σκοτεινό θέμα.

Σκηνοθέτρια, ηθοποιός, μεταφράστρια, καθηγήτρια θεατρικής γραφής –
υπήρξε δασκάλα της Σάρας Κέιν -, καλλιτεχνική διευθύντρια της πολυσυζητημένης
λονδρέζικης ομάδας «Gay Sweatshop», γνωστή για τις φεμινιστικές απόψεις της,
με πορεία κόντρα στο κατεστημένο απ’ το ’76 όταν ξεκίνησε, η Μπράιονι Λέιβερι,
με επιδόσεις κυρίως στην ανατρεπτική σάτιρα, έχει στο ενεργητικό της πάνω από
είκοσι έργα, πολλά έργα για παιδιά, έχει γράψει για το ραδιόφωνο, για το
καμπαρέ αλλά και σενάρια για την τηλεόραση και τον κινηματογράφο.

Τον «Καυτό πάγο» θα ερμηνεύσουν η Ανθή Ανδρεοπούλου, η Αννίτα Δεκαβάλλα
(στη φωτογραφία) που υπογράφει και τη μετάφραση κι ο Τάκης Βουτέρης που
επωμίζεται και τη σκηνοθεσία. Τα σκηνικά και τα κοστούμια θα ‘ναι της Εύας
Μανιδάκη κι η μουσική του Πλάτωνα Ανδριτσάκη.

Τώρα, πώς ο Θέμης Μουμουλίδης κατάφερε να κάνει παράσταση τους «Όρνιθες»
του Αριστοφάνη ξεκινώντας απ’ τη – σπουδαία αναμφίβολα, αξεπέραστη – μουσική
του Μάνου Χατζιδάκι (φωτογραφία), γραμμένη το ’59 – και αρκετές φορές
ξαναδουλεμένη – για μια άλλη παράσταση – την ιστορική τού Κάρολου Κουν και του
«Θεάτρου Τέχνης» -, μεταξύ μας, δεν το ‘χω καταλάβει.

Σε δική του διασκευή – και μετάφραση φαντάζομαι – αλλά με τους στίχους
– δεν ήταν δυνατόν να γίνει κι αλλιώς… – του Βασίλη Ρώτα που πάνω τους
γράφτηκαν τα τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι, αλλά που απηχούν μια προ
πεντηκονταετίας γλωσσική αντίληψη…

Μακάρι να πάνε όλα καλά, αλλά το προηγούμενο εκείνης της ανάλογης
απόπειρας του Κωνσταντίνου Αρβανιτάκη με τον ΘΟΚ, το 2000, να κάνει παράσταση
τους «Αχαρνείς» – του Αριστοφάνη επίσης -, ξεκινώντας κι εκείνος από μια
καθοριστική μουσική – του Διονύση Σαββόπουλου -, γραμμένη για άλλη παράσταση
του έργου, απόπειρα που ναυάγησε αύτανδρη, με ανησυχεί…

Εγώ, με τους εργαζόμενους είμαι. Πάντα.

Αλλά αυτή, πάλι, η ανησυχία, η – με ανακοίνωση – δημοσίως εκφρασμένη,
του «καλλιτεχνικού προσωπικού» της επιλεγόμενης «Νέας Σκηνής» της Λυρικής μην
και στερηθούμε το υψηλό καλλιτεχνικό επίπεδο των παραστάσεων οπερέτας που
δίνονται τα τελευταία χρόνια στο «Ακροπόλ» – πράγμα που υποτίθεται ότι
σκέφτεται ο καλλιτεχνικός διευθυντής της Στέφανος Λαζαρίδης… Τι να σας πω…

Στο «Βεάκη» κι όχι στο «Λαμπέτη» τους, όπως από παραδρομή έγραψα την
περασμένη Πέμπτη, θα φιλοξενήσουν ο Γιώργος κι η Νινέττα Λεμπέση την Μίρκα
Παπακωνσταντίνου στο έργο του Αλεσάντρο Κασόνα «Το σπίτι με τα εφτά μπαλκόνια»
– άλλως «Στερνό καράβι» – σε σκηνοθεσία Νίκου Καραγέωργου.

Στο «Λαμπέτη», το χειμώνα, μετακομίζει απ’ το «Ήβη» το «Μπαμπά μην
ξαναπεθάνεις Παρασκευή» των Αλέξανδρου Ρήγα – Δημήτρη Αποστόλου για να
ξεχειμωνιάσει για τρίτη χρονιά με ανανεωμένη διανομή. Επικεφαλής, στο ρόλο που
έπαιζε για δυο σεζόν ο Γιάννης Μποσταντζόγλου, ο Κώστας Βουτσάς.

Μόνο στην Λυρική συμβαίνουν αυτά…

«Οθέλος» εν όψει στο Ηρώδειο και είχε αποφασιστεί, προφανώς για να
αξιοποιηθεί και το Μπαλέτο της και να μην περιοριστεί μόνο στη σύντομη
εμφάνισή του στην πρώτη πράξη, να παρουσιαστεί και το μεγάλο μπαλέτο που
περιλαμβάνει η γαλλική εκδοχή τής όπερας του Βέρντι – εκ των ων ουκ άνευ για
να παιχτεί την εποχή εκείνη έργο στην παρισινή Όπερα – και που ο συνθέτης
υποχρεώθηκε να γράψει το 1894, όταν ο «Οθέλος» του επρόκειτο να ανεβεί εκεί
για πρώτη φορά.

Ετοίμασε, λοιπόν, η χορογράφος και ολόκληρο το μπαλέτο. Όπου, όταν το
πράγμα φτάνει στην ορχήστρα, οι μουσικοί ανακαλύπτουν ότι μπαλέτο στις πάρτες
τους δεν υπάρχει – διότι εκείνο που περιέχουν είναι η άνευ μπαλέτου ιταλική
εκδοχή τού έργου. H συλλογική σύμβασή τους, όμως, περιλαμβάνει τον όρο ότι αν
χρειαστεί να παίξουν κάτι εκτός πάρτας του έργου να πληρώνονται εξτρά. «Βρε
καλοί μου, βρε χρυσοί μου, του Βέρντι είναι και το μπαλέτο, δεν είναι
αλλουνού», τίποτα! Οπότε η διεύθυνση, για λόγους οικονομικούς, ακύρωσε το
μπαλέτο.

Τώρα, θα μου πείτε, εσύ τι γκρινιάζεις; Ήθελες, δηλαδή, η παράσταση, έτσι
μάλιστα που ‘τανε (κεντρική φωτογραφία, καταλαβαίνετε…), να κρατάει και πάνω
απ’ τις τρεισήμισι ώρες που κράταγε; Όχι, όχι! Για τ’ όνομα του Θεού! Για το
νόστιμον του πράγματος το λέω.

(Αχ, Στέφανε Λαζαρίδη, πόσα έχεις να μάθεις – και να πάθεις –
ακόμα…).

H Μάγια Λυμπεροπούλου (φωτογραφία), η Μάνια Παπαδημητρίου και ο Βίκτωρ
Αρδίτης θα συμπληρώσουν το δέκα το καλό των σκηνοθετών, παλαιότερων και
νεώτερων έως και πρωτοεμφανιζόμενων, τους οποίους κάλεσε ο Στάθης Λιβαθινός
στην Πειραματική Σκηνή του Εθνικού για την… επιχείρηση «Δέκα Εντολές» – ν’
ανεβάσουν δέκα παραστάσεις εμπνευσμένες απ’ τις Δέκα Εντολές – ο καθένας τους
θα επιλέξει μια -, σίγουρα το πιο ερεθιστικό θεατρικό σχέδιο του χειμώνα.

Θυμίζω τους άλλους επτά για τους οποίους είχα γράψει στο «Τέταρτο
Κουδούνι» στις 18 Μαΐου: Κωνσταντίνος Αρβανιτάκης, Βίκυ Γεωργιάδου, Κατερίνα
Ευαγγελάτου, Λέα Μαλένη, Νίκος Μαστοράκης, Βασίλης Νικολαΐδης, Στρατής Πανούριος