«H πολλή σκέψη βλάπτει!»

H πολλή σκέψη (εδώ, ο περίφημος, εμβληματικός, «Σκεπτόμενος» του Ροντέν) για ένα πρόβλημα οδηγεί σε μεγάλα λάθη! Καλύτερα να αφήνουμε τις σύνθετες αποφάσεις στο ασυνείδητο, λέει με βάση μια νέα έρευνα ο Απ Ντικστερχούις, από το Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ, που την πραγματοποίησε

Οι επιστήμονες έχουν μια αξιοπρόσεκτη συμβουλή για όσους προσπαθούν να πάρουν
μια σωστή απόφαση: Να σταματήσουν να το σκέφτονται!

Σε μια σειρά ερευνών με καταναλωτές και μαθητές, οι ειδικοί ανακάλυψαν ότι οι
άνθρωποι που πρέπει να λάβουν μια απόφαση στην οποία εμπλέκονται πολλοί
παράγοντες, όπως τι σπίτι να αγοράσουν, συχνά δεν κάνουν σοφές επιλογές αν
σπαταλήσουν πολύ χρόνο ζυγίζοντας συνειδητά τα υπέρ και τα κατά. Αντ’ αυτού,
συμπεραίνουν οι επιστήμονες, η καλύτερη στρατηγική είναι να συγκεντρώσουν όλες
τις σχετικές πληροφορίες – όπως η τιμή, ο αριθμός των δωματίων – και στη
συνέχεια να το βγάλουν απ’ το μυαλό τους για λίγο.

Δεν θα πρέπει να το ξανασκεφθούν ώσπου να φτάσει η ώρα της μεγάλης απόφασης.
Τότε, θα πρέπει να κάνουν ό,τι αισθάνονται πιο σωστό. «Είναι καλύτερα να
ακολουθείς τις ενδόμυχες παρορμήσεις σου», λέει στα «NEA» ο Απ Ντικστερχούις,
καθηγητής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ, ο οποίος πραγματοποίησε
την έρευνα. Για τις σχετικά απλές αποφάσεις, λέει, είναι καλύτερα να
χρησιμοποιούμε την ορθολογική προσέγγιση. Αλλά για τις σύνθετες αποφάσεις δεν
πρέπει να εμπιστευόμαστε τη συνείδηση· το ασυνείδητο κάνει πολύ καλύτερη
δουλειά στο ζύγισμα των παραγόντων και στην εξαγωγή ενός ασφαλούς
συμπεράσματος. H έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Science», αμφισβητεί
τη συμβατική προσέγγιση στη λήψη αποφάσεων που επηρεάζουν την καθημερινή ζωή.

Ακόμη, λέει ο καθηγητής, «το ασυνείδητο είναι αυτό που μας ωθεί στην επιλογή
σεξουαλικών και άλλων συντρόφων. Και μάλιστα απόλυτα». Γιατί, όμως, οι
άνθρωποι έχουν την τάση να πιστεύουν ότι η σοβαρή σκέψη και εξέταση ενός
θέματος θα αυξήσει τις πιθανότητές τους να κάνουν τη σωστή επιλογή; «Δεν ξέρω
σίγουρα, αλλά όλο αυτό πάει πίσω στην εποχή του Καρτέσιου και στον Διαφωτισμό
αργότερα, στη μεγάλη έμφαση που δίνει η δυτική κουλτούρα στον ορθολογισμό».

«Χρησιμοποιήστε το υποσυνείδητο»

Δύο είναι οι λόγοι που η συνειδητή περίσκεψη συχνά οδηγεί σε εσφαλμένες
κρίσεις και αποφάσεις. Πρώτον, «η συνείδηση έχει χαμηλές ικανότητες, κάνοντας
αυτούς που επιλέγουν να λαμβάνουν υπ’ όψιν τους μόνο ένα υποσύνολο από τις
σχετικές πληροφορίες όταν αποφασίζουν. Δεύτερον, η συνειδητή σκέψη μπορεί να
οδηγήσει σε ευνοϊκότερο ζύγισμα της σημασίας των διάφορων χαρακτηριστικών:
έχουμε την τάση να διογκώνουμε τη σημασία ορισμένων χαρακτηριστικών εις βάρος
κάποιων άλλων». Αντίθετα, η ασυνείδητη σκέψη δεν έχει χαμηλές δυνατότητες.
Αποδείχθηκε ότι με αυτήν, μεγάλη ποσότητα πληροφοριών μπορεί να ενσωματωθεί σε
μια αξιολογική κρίση. «Τα συμπεράσματα της μελέτης είναι σημαντικότατα», λέει
ο Απ Ντικστερχούις. «Διότι αν αλλάξουμε συμπεριφορά, αν μάθουμε να
χρησιμοποιούμε περισσότερο το υποσυνείδητο στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, θα
λαμβάνουμε τις σωστές αποφάσεις».