Δρόμοι

Στις 25…

… του περασμένου Μαΐου, μέρα μεσημέρι, ο Μοχάμεντ αλ-Σαρκάουι απήχθη από την
αστυνομία του Καΐρου. Σύμφωνα με τον δικηγόρο αυτού του Αιγύπτιου ακτιβιστή,
που τον είδε στη φυλακή, «τα χείλη του ήταν πρησμένα και ματωμένα, τα μάτια
του σχεδόν κλειστά και μπορούσες να δεις στο δέρμα του αποτυπώματα
παπουτσιών». Σε γραπτό μήνυμά του, ο αλ-Σαρκάουι καταγγέλλει ότι τον
κακοποιούσαν επί τρεις ώρες. Ο Αιγύπτιος αγωνιστής βρίσκεται ακόμα στη φυλακή,
μαζί με εκατοντάδες ακόμη ανθρώπους που συνελήφθησαν πρόσφατα.

Στη φυλακή…

… βρίσκεται και ο Σύρος Μισέλ Κιλό. Ιστορικός αντίπαλος του Χαφέζ ελ-Άσαντ,
και στη συνέχεια του γιου του, είχε για χρόνια την ελευθερία να επικρίνει το
καθεστώς. Αλλά αυτά τελείωσαν. Ο 57χρονος αυτός πολιτειολόγος συνελήφθη στις
14 Μαΐου στο σπίτι του και κινδυνεύει με ισόβια κάθειρξη για «δυσφήμηση του
αρχηγού του Κράτους». H «αραβική άνοιξη» ανήκει λοιπόν στο παρελθόν;

Πριν…

… από τρία χρόνια, λίγο πριν από την επίθεση στο Ιράκ, ο Τζορτζ Μπους είχε
αναγγείλει την πρόθεσή του να διαδώσει τις «δημοκρατικές αξίες» στη Μέση
Ανατολή. Ένα νέο καθεστώς στη Βαγδάτη θα αποτελούσε ένα «ισχυρό παράδειγμα
ελευθερίας για τα άλλα κράτη της περιοχής». Στην αρχή, οι αμερικανικές πιέσεις
συνέβαλαν στην προώθηση της δημοκρατίας: στην Αίγυπτο έγιναν για πρώτη φορά
εκλογές με πολλούς υποψηφίους, στη Συρία χορηγήθηκαν ελευθερίες, στο Κουβέιτ
ψήφισαν για πρώτη φορά οι γυναίκες. Τρία χρόνια μετά, όμως, η δυναμική αυτή
φαίνεται να σταμάτησε. Το Ιράκ βυθίζεται στο χάος και τα καθεστώτα σκληραίνουν
τη στάση τους. H Αίγυπτος ανανέωσε την κατάσταση έκτακτης ανάγκης, που
επιβλήθηκε το 1981. H Συρία φυλακίζει τους συγγραφείς και βάζει πάλι πόδι στον
Λίβανο. Στη Σαουδική Αραβία ανακοινώθηκε ότι η εγκαθίδρυση μιας συνταγματικής
μοναρχίας αναβάλλεται επ’αόριστον.

Σε όλες…

… τις χώρες, τα δειλά εκλογικά ανοίγματα ωφέλησαν τους ισλαμιστές. «Δεν
υπάρχει δημοκρατία χωρίς πολιτική νομιμότητα και δεν υπάρχει πολιτική
νομιμότητα χωρίς τον αραβικό εθνικισμό και τον ισλαμισμό», λέει στη «Φιγκαρό»
ο γνωστός ερευνητής Ολιβιέ Ρουά. «Όμως οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν
εμπιστοσύνη ούτε στον αραβικό εθνικισμό ούτε στον ισλαμισμό». Τα αυταρχικά
καθεστώτα πορεύονται έτσι με το σύνθημα: «Ή εμείς ή ο ισλαμισμός». Αυτό που τα
ενοχλεί δεν είναι ο εξισλαμισμός της κοινωνίας. Τα περισσότερα από αυτά
αναθέτουν στους θρησκευτικούς θεσμούς τον έλεγχο της κοινωνίας, με αντάλλαγμα
την ευλογία τους. Οι ισλαμιστές, όπως και η λαϊκή αντιπολίτευση, διώκονται
μόνο όταν προσπαθούν να οργανωθούν σε πολιτικά κόμματα. Σύμφωνα όμως με την
αναλύτρια Μπάσμα Κοντμάνι, διευθύντρια της Arab Reform Initiative (Πρωτοβουλία
Αραβικής Μεταρρύθμισης), ο μόνος τρόπος να καθοριστούν τα όρια ανάμεσα στη
θρησκεία, την πολιτική και την κοινωνία είναι το πολιτικό άνοιγμα. Πρέπει να
ξεκινήσει ένας διάλογος με τους ισλαμιστές. Πρέπει να αποκτήσουν πρόσωπα,
ηγέτες, διεύθυνση, πρόγραμμα. Πρέπει να μάθουμε τι θέλουν και να
διαπραγματευτούμε μαζί τους».