Yπάρχουμε… Συνυπάρχουμε;

Ο Άρθουρ Κέστλερ (γεννήθηκε στην Ουγγαρία, μετανάστευσε και μεγαλούργησε στη
Μεγάλη Βρετανία), έλεγε πως υπάρχουν δύο τύποι πατριωτισμού: ο κοινός και ο
ποδοσφαιρικός. Ο πιο ισχυρός από τους δυο, προσέθετε, είναι ο ποδοσφαιρικός. Ο
ίδιος δήλωνε περήφανος που ήταν Βρετανός πολίτης, όσον αφορά το ποδόσφαιρο
όμως παρέμεινε «Ούγγρος πατριώτης».

Βέβαια, εάν είχε υποβληθεί ο Κέστλερ στο περίφημο «κρίκετ τεστ», που είχε
προτείνει στη δεκαετία του ’80 ο λόρδος Τέμπιτ, δεν θα είχε πάρει ποτέ τη
βρετανική υπηκοότητα. Ο Τέμπιτ είχε πει ότι πριν γίνουν Βρετανοί πολίτες οι
μετανάστες πρέπει να τσεκάρουμε εάν είναι απόλυτα πιστοί στη νέα τους πατρίδα.
Και πώς μπορεί να τσεκαριστεί αυτό; Να τους βάλουμε να παρακολουθήσουν έναν
αγώνα κρίκετ (αφού για τους Πακιστανούς και τους Ινδούς ίσχυε περισσότερο το
τεστ), μεταξύ της ομάδας της χώρας καταγωγής τους και της ομάδας της νέας τους
πατρίδας. Εάν κάποιος μετανάστης υποστηρίξει τη χώρα καταγωγής του, τότε δεν
θα πάρει υπηκοότητα.

Κάποιοι θυμήθηκαν το «κρίκετ τεστ» μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στο
Λονδίνο, με δράστες Βρετανούς πολίτες, παιδιά μεταναστών. «Εάν δεν είχαμε
καταργήσει τα “κρίκετ τεστ”, θα είχαμε γλιτώσει ενδεχομένως τις τρομοκρατικές
επιθέσεις» είπε ο ίδιος ο Τέμπιτ. H απάντηση ήταν άμεση: εάν υποβάλλαμε τους
τρομοκράτες σε «κρίκετ τεστ», ακόμα και τον Μπιν Λάντεν τον ίδιο, θα το είχαν
περάσει επιτυχώς. Γιατί το γνώρισμα ενός ολοκληρωτικού τύπου, όπως είναι ο
τρομοκράτης, είναι η υποκρισία, εφόσον το «σύνθημα» με το οποίο κινείται είναι
«ο σκοπός αγιάζει τα μέσα».

Βέβαια, δεν είμαστε όλοι Κέστλερ. Πάρτε π.χ. τους ποδοσφαιριστές της
Αυστραλίας. Οι μισοί έχουν καταγωγή από την Κροατία, αλλά μεθαύριο θα τα
δώσουν όλα ενάντια στη χώρα καταγωγής των γονέων και παππούδων τους. Πήγαν
κάποιοι Κροάτες δημοσιογράφοι και ρώτησαν τους συγκεκριμένους Αυστραλούς
ποδοσφαιριστές εάν νιώθουν αμήχανοι που θα παίξουν ενάντια στους Κροάτες. Και
οι Αυστραλοί δεν κατάλαβαν την ερώτηση. Πώς να την καταλάβουν οι άνθρωποι; Στα
Βαλκάνια εμείς έχουμε μάθει να ορίζουμε την ταυτότητα με όρους αίματος, ενώ
εκείνοι έχουν μάθει να την ορίζουν με πολιτικούς όρους: το τι είμαι και τι
νιώθω δεν είναι γραμμένο στο αίμα μου, αλλά στη συνείδηση και στο διαβατήριό
μου. H αληθινή πατρίδα σε τελευταία ανάλυση δεν είναι η «πατρίδα του αίματος»,
αλλά εκείνη όπου ζεις, εργάζεσαι, ονειρεύεσαι, πονάς, ερωτεύεσαι. Εκείνη που
σου επιτρέπει να πραγματοποιήσεις τα όνειρά σου.

Ο Κέστλερ πάντως είχε δίκιο όταν έλεγε ότι η τάξη, η πολιτική και η ιστορία
δεν μπορούν να αποχωριστούν από το ποδόσφαιρο. Όταν ακούω κάποιους κυρίους να
λένε ότι το ποδόσφαιρο θα γίνει κάτι σαν τις εκθέσεις βιβλίου στο Πεδίον του
Άρεως, μου έρχεται να γελάσω. Λένε τις ίδιες ουτοπίες με όσους ισχυρίζονται
ότι ο ρατσισμός και ο σοβινισμός θα εξασθενήσουν εάν καταργηθεί το ποδόσφαιρο.
Όχι, δυστυχώς θα υπήρχαν, ίσως σε μεγαλύτερο βαθμό και χωρίς το ποδόσφαιρο.
Στο ποδόσφαιρο, όσο παγκοσμιοποιημένος και αν γίνει ο κόσμος μας, θα ενυπάρχει
πάντα κάτι το «πρωτόγονο»: στα χρώματα, στους ύμνους, στη δίψα για εκδίκηση
και ιστορική ρεβάνς, στην (καταραμένη) ανάγκη της συλλογικής ταυτότητας για
«ήρωες». Θα υπάρχουν νίκες που θα κάνουν τους λαούς καλύτερους και άλλες που
θα τους κάνουν χειρότερους (εξαρτάται από τα συμπλέγματα και τη συγκυρία όπου
βρίσκεται ο κάθε λαός). Να ευχηθούμε απλώς ότι αυτά τα συμπλέγματα θα τα δούμε
να εκδηλώνονται όλο και πιο πολύ στα γήπεδα, παρά στα πεδία των μαχών.
Καλύτερα ένας χούλιγκαν παρά μια εθνοκάθαρση ή ένας ατομικός πόλεμος, είχε
γράψει ο Ίαν Μπουρούμα. Και έχει απόλυτα δίκιο.

LINK: * www.gkapllani.com