ΠANAΓIΩTHΣ TETΣHΣ «Πινακοθήκη στο γήπεδο του ΠAΟ!»

Θαλασσινά τοπία με ακρογιάλια, ηλιοβασιλέματα, φεγγαράδες και ανθρώπινες μορφές που δροσίζονται απλωμένες νωχελικά στο τελάρο πρωταγωνιστούν στους μεγάλους πίνακες του Παναγιώτη Τέτση που θα εκτεθούν στην Άνδρο

Τολμηρός, ευκίνητος, «άπαιχτος» στον χειρισμό των χρωμάτων, άγρυπνος ζωγράφος
που αναμετράται με το δυνατό φυσικό φως, ο ζωγράφος Παναγιώτης Τέτσης
θεωρείται ως ένα ζωντανό κεφάλαιο της ελληνικής ζωγραφικής. Μισόν αιώνα στο
«κουρμπέτι», καθιερώθηκε ανάμεσα στους κορυφαίους μ’ ένα άλμα: ζωγραφίζοντας –
γύρω στο 1980 – τη μήκους 50 μέτρων πολυπρόσωπη «Λαϊκή Αγορά», μια πανδαισία
ανθρώπινων τύπων, καρπών και χρωμάτων συντονισμένων στη ροή της
καθημερινότητας και της ζωής.

Μεγάλοι πίνακες που ζωγραφίστηκαν πρώτα εκ του φυσικού και κατόπιν εκ του
συστάδην στα λίγα τετραγωνικά ενός διαμερίσματος. Εδώ γεννήθηκαν και οι
«θάλασσες», τα θαλασσινά τοπία με τ’ ακρογιάλια, τα ηλιοβασιλέματα, οι
φεγγαράδες και οι ανθρώπινες μορφές που δροσίζονται απλωμένες νωχελικά στο
τελάρο.

Παιδί της Ύδρας απ’ όπου κληρονόμησε το βλέμμα που δεν ξεγελιέται, έναν αέρα
αρχοντιάς στους τρόπους και ένα μετρημένο ελεύθερο φρόνημα, ο Παναγιώτης
Τέτσης ογδοντάρισε αλλά παραμένει ένα φαινόμενο ζωτικότητας και συμμετοχής στα
κοινά.

Θα τον βρείτε σε μανιφέστα και διαδηλώσεις για την προστασία της Ύδρας. Θα
θυμηθείτε τη μεγάλη δωρεά ογδόντα έργων του στην Εθνική Πινακοθήκη. H είσοδός
του στην Ακαδημία Αθηνών σηματοδότησε το άνοιγμά της στις καλές τέχνες με την
καθιέρωση ηθικών αμοιβών για μεγάλους δημιουργούς, βραβείων για νέους
ζωγράφους, γλύπτες, αρχιτέκτονες και σημαντικών εκθέσεων στους χώρους της
Ακαδημίας – όπου κατάφερε να βάλει όχι απλώς τον Γιάννη Μόραλη, αλλά και να
τιμήσει μετά θάνατον τον Διαμαντή Διαμαντόπουλο, που ήταν «κόκκινο πανί» για
ορισμένους αθανάτους. Αυτό που δεν κατόρθωσε – ακόμα τουλάχιστον – ήταν να
δρομολογήσει όπως θέλει τη διεξαγωγή μιας μεγάλης έρευνας για την εικαστική
αγωγή στην Ελλάδα. Κατάφερε όμως να ανοίξει μια άλλη πόρτα που ήταν κλειστή
για την τέχνη στην Ελλάδα. Τη Βουλή των Ελλήνων.

Ως μέλος της Επιτροπής που συγκρότησε η Βουλή, δουλεύοντας αθόρυβα και χωρίς
να προκαλέσει παράπονα, ο κ. Τέτσης συνέβαλε στη δημιουργία μιας συλλογής από
πεντακόσια και πλέον έργα τέχνης παλαιών καταξιωμένων και νέων καλλιτεχνών,
της οποίας η πραγματική αξία θα ανακαλυφθεί στο μέλλον.

«Ντρεπόμουν να βλέπω καταστόλιστα τα κοινοβούλια των άλλων χωρών, ενώ εδώ
είχαμε μόνο γυμνούς τοίχους», λέει. Δική του πρωτοβουλία και η απόκτηση και
ένταξη στο περιστύλιο του σπιτιού της Δημοκρατίας της περίφημης λίθινης
ζωφόρου με τη Μάχη της Πίνδου του Χρήστου Καπράλου.

«Δεν είμαι εγώ. Όλα αυτά είναι έργο του Απόστολου Κακλαμάνη», περιορίζεται να
πει.

Τι γίνεται τώρα με τη Βουλή;

«H αρχική ιδέα ήταν να χρησιμοποιηθούν τα έργα τέχνης για τον διάκοσμο των
χώρων. Για λόγους ασφαλείας των έργων όμως ετοιμάζεται να ανοίξει σύντομα μια
πινακοθήκη της Βουλής. Όμως κονδύλια για την αγορά και άλλων έργων δεν
διατίθενται πλέον».

Αυτό όμως που τον καίει είναι η αγωνία για το μέλλον της Εθνικής Πινακοθήκης.
«H Εθνική Πινακοθήκη δεν έχει μέλλον εκεί που βρίσκεται. Πρέπει να
δημιουργηθεί μια νέα, μεγάλη και άνετη Εθνική Πινακοθήκη στο γήπεδο του
Παναθηναϊκού, πάνω στον άξονα των μουσείων. H συζητούμενη επέκταση της
Πινακοθήκης δεν πιστεύω ότι θα λύσει το πρόβλημα, γιατί στην ουσία το μόνο που
προσθέτει είναι μια υπόγεια αίθουσα εκθέσεων. H Γλυπτοθήκη είναι απομονωμένη
σε νοικιασμένους χώρους των παλιών στάβλων στο Γουδί. Δεν είναι εύκολα προσιτή
στο κοινό, αν και η ανάπλαση των παλιών στάβλων του Ιππικού είναι εξαιρετική.

Ο καημός μου είναι πώς θα γίνει μια μεγάλη Πινακοθήκη, ώστε ο κόσμος να βλέπει
τα έργα άνετα. Ένα ίδρυμα πρέπει να αναπτύσσεται και να πλουτίζεται με δωρεές
και αγορές. Αυτή τη στιγμή υπάρχουν σε σπίτια συλλογές και έργα αξίας πολλών
δισεκατομμυρίων. Δεν κινούνται γιατί η Πινακοθήκη δεν είναι σε θέση να
προσφέρει στους συλλέκτες μια αίθουσα αφιερωμένη στη συλλογή τους, όπως
γίνεται στα μουσεία του εξωτερικού. Αποτρέπει ή αρνείται ευγενικά μικρότερες
προσφορές έργων, γιατί δεν έχει πού να βάλει τα δωρούμενα».

«Έργα σε πρόχειρα υπόστεγα»

«Υπάρχουν πολλά έργα πολλών ζωγράφων, ανάμεσά τους και δικά μου, που είναι
αποθηκευμένα σε πρόχειρα υπόστεγα στο ύπαιθρο (και στην Εθνική Πινακοθήκη)»,
λέει ο Παναγιώτης Τέτσης. «Υπάρχουν ιστορικά έργα μεγάλων διαστάσεων που δεν
εκτίθενται γιατί δεν χωράνε στις λίγες αίθουσες που υφίστανται. Αλλά και αυτές
που υπάρχουν έχουν στο πάνω μέρος φεγγίτες που θα καθιστούν δύσκολο τον σωστό
φωτισμό. Οι εκθέσεις γίνονται στο χολ της Πινακοθήκης – πού ακούστηκε αυτό.
Αλλαγές στο υφιστάμενο κτίριο δεν μπορούν να γίνουν γιατί έχει κηρυχθεί
διατηρητέο».

Εσείς με την ιδιότητα του προέδρου του Δ.Σ. της Πινακοθήκης τι κάνετε γι’
αυτά τα προβλήματα;

«Δηλώνω δημόσια ότι και με την επέκταση η Εθνική Πινακοθήκη θα είναι πάντα ένα
ίδρυμα συρρικνωμένο. Δεν θα τη σώσει το άνοιγμα μιας υπόγειας αίθουσας. Τα
είπα και στα εγκαίνια της έκθεσης Μποτέρο παρουσία του Προέδρου της
Δημοκρατίας. Τα υπέβαλα σε υπόμνημα που παρέδωσα στον υπουργό Πολιτισμού κ.
Βουλγαράκη».

«Είμαι παιδί της θάλασσας»

«Γεννήθηκα και έβλεπα τη θάλασσα. Υπάρχουν άνθρωποι που φτάνουν να γίνουν
πέντε χρόνων και τότε βλέπουν τη θάλασσα», λέει ο Παναγιώτης Τέτσης.
«Κατοικούσα σ’ ένα σπίτι που δεν ήταν πλάι στο κύμα. Έβλεπα τη θάλασσα από
ψηλά. Τον χειμώνα φουρτουνιασμένη. Όταν ήταν άνοιξη περνούσε κάποιο γιοτ,
κοντοστεκόταν και προχωρούσε.

Ένα που έχω να πω, είναι ότι η θάλασσα δεν είναι μπλε. Είναι και μπλε. Όταν
έχει σοροκάδα από τα νότια γίνεται πράσινη, άλλοτε είναι διαφανής, ακύμαντη,
άλλοτε ο ουρανός είναι αχνός, άλλοτε είναι κόκκινη, άλλοτε είναι σκούρα,
άλλοτε φωτεινή, άλλοτε ήσυχη, άλλοτε έχει φουρτούνα. Είναι ζωντανή, συνεχώς
ανανεώνεται και αλλάζει. Άλλοτε είναι εύκολη να τη ζωγραφίσεις και άλλοτε
όχι».

Λέγεται ότι η ζωγραφική σας είναι μια εξισωτική διεργασία μεταξύ του
«κανόνα και της συγκίνησης», όπως έλεγε ο Ζορζ Μπρακ. Με ποια σειρά;

«Θα έλεγα ότι είμαι ευσυνείδητος ζωγράφος. Ξεκινάω με την πρόθεση έχοντας κάτι
φανταστεί. Δουλεύω ελεύθερα στην ύπαιθρο και κατόπιν ξαναδουλεύω τον πίνακα
στο εργαστήριό μου, συχνά τον αλλάζω ώσπου να τον φέρω στο σημείο που θέλω.
Στην τωρινή έκθεση υπάρχουν πολλές θάλασσες. Όμως αυτό που χαίρομαι είναι ότι
κατάφερα να πιάσω ένα κύμα.

Από τη θητεία πολλών δεκαετιών στη ζωγραφική έχω κερδίσει την ικανοποίηση ότι
κάτι έκανα. Όχι σπουδαίο, αν αναλογισθεί κανείς τι έχει γίνει στην τέχνη, αλλά
ότι υπάρχω».

INFO

Παναγιώτης Τέτσης, «Θάλαττα», στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης του Ιδρύματος
Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή – Άνδρος. Διάρκεια: 25 Ιουνίου – 24 Σεπτεμβρίου.