TPITH AΠOΨH Mαγικές αγελάδες στην Aθήνα

Κι όμως, οι αγελάδες μεταμόρφωσαν την Αθήνα! Πολύχρωμες, αμέριμνες,
στοχαστικές, αστείες, σαρκαστικές, ειρωνικές, παιδικά αθώες ή σοφά υπερήλικες,
κατάφεραν να ανατρέψουν το αναμενόμενο και ήδη γνωστό που συνοδεύει το κάθε
μας βήμα στην πόλη.

H πεντάχρονη μικρή που κατηφορίζει μαζί με τη μαμά της τον πεζόδρομο της
Βουκουρεστίου ρωτά: «Μαμά, πότε θα φανεί άλλη αγελάδα;».

Ιδού το ερώτημα που μεταμορφώνει τον τόπο! Είναι η έκπληξη. Είναι το γεγονός
ότι όλα μπορούν τώρα δα να συμβούν. Και η Σταδίου, η Ερμού, το Σύνταγμα, ο
χώρος απέναντι από τη Βουλή, ιδίως αυτός, εκεί όπου δοκιμάζεται η κόπωση, η
φθορά, η δυστοκία του δημόσιου λόγου, γίνονται αίφνης χώροι μεταμορφώσιμοι…

H τέχνη παίρνει το πάνω χέρι και για μια ακόμα φορά ο Ρενέ Σαρ επαληθεύεται:
«Δεν έχουμε παρά ένα καταφύγιο ενάντια στον θάνατο, να κάνουμε τέχνη πριν από
αυτόν».

Ένας μαγικός τόπος η Αθήνα. Σε κάθε γωνιά μπορεί μια άλλη αγελάδα να σκάσει
μύτη. Στο Σύνταγμα ο cowbanker, η χρυσή αγελάδα του Γιάννη Αδαμόπουλου,
διαβάζει με προσοχή τους «Financial Times», ενώ δίπλα της ένα φλιτζάνι με καφέ
αχνίζει. Πιο πέρα η πιο αθώα από όλες τις αγελάδες με τίτλο «Τι γυρεύει η
αγελάδα στην πόλη;». Ζωγραφισμένη από τα μικρά παιδιά του Βρεφονηπιακού
Σταθμού Το περιβόλι της Γιαγιάς, λιάζεται αμέριμνα με ανθισμένα αυτιά,
λουλουδιασμένη κοιλιά, έναν ήλιο στη ράχη. H Αφρο-ΔΥΤΗ της Ναταλίας Τσουκαλά
με βατραχοπέδιλα και ψαροντούφεκο ετοιμάζεται να βουτήξει στα βαθιά.

Καταξιωμένοι δημιουργοί συναντώνται με μικρά παιδιά. Έτσι και αλλιώς είναι
γνωστό από την εποχή της Art Brut και του Dubuffet ότι η τέχνη απεχθάνεται τα
καλοστρωμένα σεντόνια που άλλοι έστρωσαν γι’ αυτήν, οι καλύτερες στιγμές της
είναι όταν είναι ινκόγκνιτο και ξεχνάει το όνομά της.

Η εικαστική δράση με τις αγελάδες που ξεκίνησε το 1998 από τους Ελβετούς
Pascal και Walter Knapp έχοντας έκτοτε ταξιδέψει σε πολλές χώρες κέρδισε το
στοίχημα. Τα τεράστια φυσικού μεγέθους κατασκευασμένα από fiberglass γλυπτά
δεν ανθίστανται μόνο στη φωτιά, αλλά και στην πλήξη, τη θλίψη, τη μιζέρια.

Το αφιλοκερδές βλέμμα και η αργόσυρτη κίνηση της αγελάδας φέρνει στον νου μια
εναλλακτική πρόταση ύπαρξης. Στην έμπλεη φρενήρους προόδου απάνθρωπη ζωή των
μεγαλουπόλεων, οι αγελάδες μάς θυμίζουν το διαφυγόν κέρδος μας.

Μου φέρνουν στον νου τον Fernand Leger που τελειώνει το έργο του «Τσίρκο» με
τη ζωγραφιά μιας βελανιδιάς και το απόφθεγμα ενός γέρου Κινέζου:

«Μια βελανιδιά που μπορεί κανείς να καταστρέψει σε είκοσι / δευτερόλεπτα θέλει
έναν αιώνα για να / ξαναμεγαλώσει, τα πουλιά είναι πάντα θαυμαστά / ντυμένα, η
πρόοδος είναι μια λέξη στερημένη / νοήματος και μια αγελάδα που τρέφει τον /
κόσμο όλον θα κάνει πάντα τρία χιλιόμετρα / την ώρα»

Με τις αγελάδες η Αθήνα έρχεται σε επαφή με μια ξεχωριστή ζωντάνια. Τον ορισμό
αυτής της ζωντάνιας έδωσε ο Γιώργος Χειμωνάς πριν από κάτι χρόνια σε ένα
εξαιρετικό γράμμα – χειρόγραφο προς τον Αλέξανδρο Ίσαρη*:

«H ζωή (δηλαδή η ζωντάνια) του ανθρώπου μετριέται από τη δυνατότητά του να
μετέχει ενεργητικά (θέλω να πω με πάθος) στις ανθρώπινες κλειστές σχέσεις. Από
τη διαθεσιμότητα, την ετοιμότητά του προς εμπαθείς σχέσεις, την ανάγκη του και
την απληστία του για τέτοιες σχέσεις. H ιδανικώτερη (συνεπώς και η
πλασματικώτερη) ανθρώπινη σχέση είναι στην τέχνη. Οποιοσδήποτε άλλου είδους
φανατισμός δεν είναι παρά μια μεταμφίεση αυτής της ουσιαστικής ανθρώπινης
ζωντάνιας».

Αποβάλλοντας τους θανατηφόρους φανατισμούς σε μια εποχή που περισσότερο από
ποτέ άλλοτε το έχει ανάγκη, η πόλη μας παραδίδεται στην ουσιαστική ζωντάνια.
Έτσι κι αλλιώς, το έχουμε ξαναπεί, είμαστε καταδικασμένoι να είμαστε
αισιόδοξοι. Στην καταδίκη αυτή, η τέχνη θα είναι ο συνοδοιπόρος μας.

Μια πρόκληση για τον μελλοντικό δήμαρχο της Αθήνας να κρατήσει με διάφορα
επινοητικά τεχνάσματα – ανεξάντλητα είναι άλλωστε αυτά – τη ζωντάνια της
πόλης. Αξίζει να περπατάμε στην πόλη με την αδημονία της μικρής «Μαμά, πότε θα
φανεί άλλη αγελάδα;».

* Βλέπε την εξαιρετική έκδοση «Τα χειρόγραφα του Γιώργου Χειμωνά» από το
αρχείο του Αλέξανδρου Ίσαρη, Εκδόσεις Ίκαρος.