Eθνική δημοσίου συμφέροντος

Πίσω από τις αντιπαραθέσεις σχετικά με το αν είναι σκόπιμο ή όχι να
συμμετάσχουν τα ασφαλιστικά ταμεία στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της
Εθνικής Τράπεζας έτσι ώστε να μην αλλοιωθεί η μετοχική της σύνθεση, κρύβεται
ένα θεμελιώδες ερώτημα: αν είναι σκόπιμο ή όχι να παραμείνει η Εθνική υπό τον
έλεγχο του Δημοσίου, έστω και με έμμεσο τρόπο, μέσω του επηρεασμού των
αποφάσεων των ασφαλιστικών ταμείων.

H νεοφιλελεύθερη άποψη

H νεοφιλελεύθερη άποψη, την οποία θεωρητικώς ασπάζεται η κυβέρνηση, θα έπρεπε
λογικά να είναι αρνητική. H Εθνική είναι μια τράπεζα, μια επιχείρηση δηλαδή,
σε ένα άκρως ανταγωνιστικό περιβάλλον και το κράτος δεν έχει κανέναν λόγο να
κάνει τον επιχειρηματία. Σύμφωνα με την άποψη αυτή, το κράτος είναι εξ ορισμού
αποτυχημένος επιχειρηματίας. Επομένως, ο μόνος λόγος για τον οποίο θα ήθελε η
κυβέρνηση να παραμείνει υπό κρατικό έλεγχο η Εθνική θα ήταν για να μπορεί να
επηρεάζει τις αποφάσεις της και να αποκομίζει έτσι κομματικά οφέλη, π.χ.
διορισμών ή τοποθετήσεων και όχι μόνο. (Σύμφωνα πάντως με εκτιμήσεις, αυτός
δεν ήταν ο λόγος για τον οποίο ο Γ. Αλογοσκούφης αποθάρρυνε αρχικώς τα
ασφαλιστικά ταμεία να συμμετάσχουν στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της
Εθνικής. Κυρίως, φοβήθηκε μήπως οδηγηθεί κάποιο Ταμείο σε κατάρρευση,
μεταφέροντας ένα εκρηκτικό πρόβλημα στον προϋπολογισμό και την κυβέρνηση).

Γιατί όχι;

Υπάρχει όμως – ή θα έπρεπε να υπάρχει – και η άλλη άποψη, σύμφωνα με την οποία
η επιχειρηματικότητα και η κρατική συμμετοχή δεν είναι υποχρεωτικά έννοιες
ασυμβίβαστες. Αν η Εθνική λειτουργεί με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια, σέβεται
και υπηρετεί τα συμφέροντα των μετόχων της και δεν υποκύπτει στα κελεύσματα
του εκάστοτε προϊστάμενου υπουργού, γιατί να μην ελέγχεται από το Δημόσιο;
Γιατί να μην επωφελούνται τα – ελεγχόμενα από το Δημόσιο – Ταμεία από την
άνθηση της κερδοφορίας της προς όφελος των ασφαλισμένων; Και γιατί να μην έχει
το κράτος (όχι όμως η κυβέρνηση), στο τέλος – τέλος, έναν λόγο, μια δυνατότητα
άσκησης επιρροής στον ευαίσθητο χρηματοπιστωτικό τομέα, για λόγους
εξυπηρέτησης του δημοσίου συμφέροντος;

Σε όλη την Ευρώπη, παρά το κύμα ανοίγματος των αγορών, πολλές κυβερνήσεις
έχουν επιλέξει να διατηρήσουν την κρατική παρουσία σε πολλούς επιχειρηματικούς
χώρους. Αυτό συμβαίνει γιατί θέλουν είτε να έχουν δυνατότητα παρέμβασης σε
περίπτωση έκτακτης ανάγκης (π.χ. στην ενέργεια), είτε να προσφέρουν μια υψηλής
ποιότητας υπηρεσία (π.χ. στην τηλεοπτική ενημέρωση), ή και για άλλους λόγους.

Για να λειτουργήσει, βεβαίως, με τον συγκεκριμένο τρόπο το Δημόσιο, χρειάζεται
ένα υψηλό επίπεδο ωριμότητας εκ μέρους των εκάστοτε κυβερνώντων, αλλά και των
εργαζομένων της εν λόγω επιχείρησης. Στην περίπτωση της Εθνικής, προς αυτή την
κατεύθυνση είχαν γίνει σοβαρές προσπάθειες τα προηγούμενα χρόνια και δεν
υπάρχει κανένας λόγος αυτές να εγκαταλειφθούν τώρα.