NIKHΦΟPΟΣ ΠAΠANΔPEΟY «Eίμαι οπισθοδρομικός στη νοοτροπία της εποχής»

![]() |
![]() |
|
«Τα χρόνια της δικτατορίας ήταν τα καλύτερα. Είχαμε σαφή αντίπαλο, τώρα… |
«Διευθύνω την Πειραματική Σκηνή αλλά δεν είμαι ο σκηνοθέτης των παραστάσεών
της ώστε το προσωπικό μου καλλιτεχνικό στίγμα να αποτελεί μια ταυτότητα που
κινδυνεύει να χαθεί αν αποσυρθώ. Ο ρόλος μου είναι επιτελικός, έχει να κάνει
με την πολιτική του ρεπερτορίου και την επιλογή των σκηνοθετών, άρα κάποιος
από τους νεώτερους συνεργάτες θα μπορούσε κάλλιστα να με αντικαταστήσει. Το
γεγονός ότι δεν έχω κάνει τίποτα προς αυτήν την κατεύθυνση το συνειδητοποιώ
τώρα και δεν χαίρομαι γι’ αυτό…», ομολογεί ο Νικηφόρος Παπανδρέου, που με
τόσες ιδιότητες και δραστηριότητες θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως «Ο κύριος
Θέατρο» για τη Θεσσαλονίκη. «Ίσως αποτελεί ένα στοιχείο συνεκτικότητας η
παρουσία μου», προσθέτει. «Ίσως ως “πατέρα” αυτής της ομάδας που εξακολουθεί
να αντιστέκεται ως… “οπισθοδρομική κομπανία” στη νοοτροπία της εποχής».
H «Θεατρική Άνοιξη», το μικρό διεθνές φεστιβάλ θεάτρου που οργανώνει η
Πειραματική Σκηνή της «Τέχνης» του Νικηφόρου Παπανδρέου και εξελίσσεται αυτές
τις μέρες στη Θεσσαλονίκη, αποτελεί τη μοναδική διεθνή θεατρική διοργάνωση-
θεσμό που πραγματοποιείται στην πόλη και συγκεντρώνει -απρόσμενα – πλήθος
θεατών και ιδιαίτερα νέων στο θέατρο «Αμαλία».
«Είναι οι διαφορετικές θεατρικές φόρμες, οι εναλλακτικές μορφές θεάτρου και η
γεφύρωση της απόστασης των γλωσσών που προτείνουν τα φιλοξενούμενα σχήματα.
Ίσως μια πρόταση να μην παραμένει στο καβούκι του το ελληνικό θέατρο».
H «Θεατρική Άνοιξη» διανύεται στο θέατρο «Αμαλία» κάθε χρόνο (με εξαίρεση τη
«μαύρη» οικονομικά περσινή σεζόν που οι επιχορηγούμενοι θίασοι δεν έλαβαν ούτε
ευρώ επιδότησης από το ΥΠΠΟ, ούτε καν για το τρέχον ρεπερτόριο). H φετινή
διοργάνωση πραγματοποιείται ήδη με μόνο οικονομικό εχέγγυο τη διαβεβαίωση του
ΥΠΠΟ για εκταμίευση στο άμεσο μέλλον του ποσού ειδικής επιχορήγησης (μόλις
100.000 ευρώ).
Αντιστρέφει το υπονομευτικό ερώτημα περί «κρατικοδίαιτου πολιτισμού» και
αναγκαιότητας των επιχορηγήσεων και αναρωτιέται «τι χρειάζεται άραγε ένα ΥΠΠΟ
αν όλα τα ρυθμίζει η αγορά και ο νόμος της, σύμφωνα με τον οποίο επιζεί μόνο
ό,τι “πουλάει”». «Μια τέτοια προοπτική βρίσκεται σε κραυγαλέα αντίφαση με τις
δηλώσεις περί του συγκριτικού μας διεθνώς πλεονεκτήματος, που είναι υποτίθεται
ο πολιτισμός».
H δική σας «οπτική» παραμένει σταθερή. Το θέατρο; Εντοπίζετε ανάγκη
επαναπροσδιορισμού του ίδιου του ορισμού του και ουσιαστικά της μορφής – του
τρόπου της πρακτικής του;
«Θέατρο ήταν και θα είναι η συνάντηση ανθρώπων γύρω από ένα μύθο… Μοναδική
κάθε φορά. Βεβαίως οι φόρμες εξελίσσονται, αλλάζουν, αλλά αυτά είναι μόδα (η
βία στη σκηνή, η είσοδος νέων τεχνολογιών κ.ά ). Αυτά είναι περίβλημα του
θεάτρου. Ο πυρήνας του είναι το σανίδι και η ανθρώπινη οδύσσεια. Σπαράγματα
αυτής της οδύσσειας είναι ο κάθε συγγραφέας και τα έργα του. Μόνο έτσι έχει
ελπίδα να κρατήσει τη μοναδικότητα του. Όχι μιμούμενο την τηλεόραση».
Και η Πειραματική Σκηνή, πόσο… «πειραματική» είναι στους καιρούς που
διάγουμε θεατρικά, κοινωνικά, ιδεολογικά;
«Δύσκολα μπορεί κανείς να εντοπίσει στη νοοτροπία τού σήμερα την έννοια της
ομαδικότητας. Ακούγεται ίσως μεγαλόστομο, αλλά φταίει ίσως η πτώση των
“λεγόμενων” συλλογικών οραμάτων. Ο μόνος τρόπος αντίστασης όμως είναι οι
ομαδικές τέχνες. Και το θέατρο είναι τέχνη κατ’ εξοχήν ομαδική. Όσο για την
“Πειραματική” Σκηνή; Με μια έννοια δεν ήταν ποτέ. Πήραμε λάθος όνομα αλλά
είναι πια αργά για να το αλλάξουμε. Ποτέ στις πρόβες δεν μας απασχόλησε το
πόσο “πειραματική” μπορεί να θεωρηθεί μια παράσταση. Μας ενδιαφέρουν πράγματα
πολύ πιο απλά. Να βρούμε την αλήθεια ενός κειμένου, να ακούσουμε την κρυμμένη
μουσική του, να τη μοιραστούμε με τους θεατές».
90 έργα, 21 σκηνοθέτες, μία προσφορά
Ένας απολογισμός της 30ετούς προσωπικής θεατρικής σας δράσης;
«Αν επιχειρήσω ποσοτικό (τον ποιοτικό θα τον κάνουν άλλοι) απολογισμό θα
μιλούσα για 90 έργα, 21 σκηνοθέτες, 23 σκηνογράφους πάνω από 90 ηθοποιούς,
πάνω από 200 ανθρώπους του θεάτρου (από το Τμήμα Θεάτρου του Αριστοτελείου
Πανεπιστημίου), καλλιέργεια του θιασικού πνεύματος», απαντά ο Νικηφόρος
Παπανδρέου. «Δεν υπάρχει το δίλημμα θέατρο για τους πολλούς ή για τους
μυημένους και – για να μεταφέρω τα λόγια του Μπρεχτ – το ζήτημα είναι πώς θα
κάνουμε πολλούς τους μυημένους…».
INFO
«Θεατρική Άνοιξη», θέατρο «Αμαλία» (Αμαλίας 71, τηλ. 2310-821.483).
Παραστάσεις: απόψε «Μότσαρτ» με τη Νόλα Ρέι από το London Mime Theatre και την
Παρασκευή «H παρέλαση» της Λούλας Αναγνωστάκη από το «Θέατρο του Νότου» σε
συνεργασία με το ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου.















