Tα κάστρα της… αδιαφορίας

H αδιαφορία της πολιτείας αποδείχτηκε ο χειρότερος εχθρός τους. Αρκετά από
τα κάστρα που χτίστηκαν στη χώρα μας την εποχή της Ενετοκρατίας, σήμερα
μαραζώνουν από την εγκατάλειψη. H έλλειψη χρημάτων από τη μια και η
γραφειοκρατία από την άλλη έχουν καταδικάσει τα ιστορικά μνημεία. Οι
επεμβάσεις για την αναστήλωση έστω και κάποιου μέρους των τειχών τους γίνονται
σπάνια, ενώ σε πολλές περιπτώσεις δεν υπάρχει ούτε χωματόδρομος που να οδηγεί
τον επισκέπτη στις πύλες τους.

ΚΑΣΤΡΟ ΩΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΥΘΝΟ

Ψάχνοντας το μονοπάτι

Όποιος δεν έχει ξαναπάει θα χρειαστεί τουλάχιστον 20 λεπτά για να βρει το
κρυμμένο μονοπάτι που οδηγεί στο κάστρο της Ωριάς. Εκεί, στο βόρειο άκρο του
νησιού, όπου βρίσκεται η περιοχή του Κεφαλόκαστρου, άκμαζε μέχρι τον 16ο αιώνα
η οχυρωμένη πρωτεύουσα της Κύθνου. Σήμερα, εκτός από τα ερείπια του τείχους,
σώζονται και απομεινάρια των σπιτιών, ενώ από τις πολλές εκκλησίες του –
λέγεται ότι την περίοδο της ακμής του είχε περίπου 100 – ο επισκέπτης μπορεί
να δει αυτές της Καραλεούσας και της Αγίας Τριάδας.

ΚΑΣΤΡΟ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ

Κι όμως επεκτάθηκε!

Eίναι ίσως από τις ελάχιστες περιπτώσεις στον ελλαδικό χώρο όπου ένα
βυζαντινό κάστρο, όχι μόνο δεν αφέθηκε στην τύχη του αλλά… επεκτάθηκε ακόμη
κι αν πέρασαν έξι αιώνες από την άλωση της Πόλης! Αρκετοί κάτοικοι της πόλης
φρόντισαν να εκμεταλλευτούν τα ερειπωμένα τείχη του παλαιού φρουρίου και να
φτιάξουν τα σπίτια τους πάνω σε αυτά, γλιτώνοντας έτσι τον έναν τοίχο αφού τον
βρήκαν έτοιμο και δωρεάν. Το Διδυμότειχο πήρε το όνομά του απο τα δύο
αντικρυστά κάστρα που υπήρχαν σε δύο λόφους μέσα από τους οποίους περνούσε στα
ρωμαϊκά χρόνια η κεντρική οδός Τραϊανουπόλεως – Αδριανουπόλεως. Τους δύο
λόφους οχύρωσε ο αυτοκράτορας Τραϊανός και έδωσε στην πόλη το όνομα
Πλωτινούπολη για χάρη της γυναίκας του, Πλωτίνης. Μετά τον 7ο αιώνα μ.X., η
πόλη συρρικνώθηκε σε έναν μόλις λόφο και η ονομασία Διδυμότειχο παρέμεινε ως
τοπωνύμιο, των δύο αντικρυστών κάστρων που έλεγχαν την οδική αρτηρία. Το
Διδυμότειχο σήμερα διατηρεί ακέραιο ένα μεγάλο κομμάτι των τειχών του και οι
πύργοι της Βασιλοπούλας, του Πενταζώνου και του Κεχριού κλείνουν μέσα τους την
παλιά πόλη.

ΚΑΣΤΡΟ ΤΟΥ ΚΑΛΕ ΣΤΗΝ ΙΕΡΑΠΕΤΡΑ

Παρκάρουν στα κανόνια

Όσα δεν έπαθε από τις εχθρικές επιδρομές, κινδυνεύει να τα… βρει από την
ελληνική γραφειοκρατία. Το κάστρο του Καλέ, που δεσπόζει στο λιμάνι της
Ιεράπετρας και το οποίο επισκέπτονται χιλιάδες τουρίστες κάθε χρόνο,
κινδυνεύει να βρεθεί… στη θάλασσα. Τα προβλήματα στατικότητας που
αντιμετωπίζει είναι πολλά και όπως έλεγαν στα «NEA» στελέχη της δημοτικής
αρχής η μελέτη που είχε εκπονήσει ο δήμος για να «σώσει» την κατάσταση στη
νότια και δυτική πλευρά, όπου υπάρχει και το μεγαλύτερο πρόβλημα, περίμενε στο
συρτάρι για επτά ολόκληρα χρόνια ώσπου εγκρίθηκε πριν από λίγους μήνες. Μέχρι
όμως να διορθωθεί η κατάσταση, οι οδηγοί εκμεταλλεύονται τον χώρο που
βρίσκονται ακουμπισμένα τα κανόνια για να παρκάρουν τα αυτοκίνητά τους. Οι
υπεύθυνοι διαβεβαιώνουν ότι εκεί θα τοποθετηθεί πλακόστρωτο και θα μπει και
φωτισμός που σήμερα δεν υπάρχει.

ΚΑΣΤΡΟ ZAPNATA ΣΤΗ ΜΕΣΣΗΝΙΑ

Ένας σωρός ερείπια

Με το όνομα Ζαρνάτα ήταν γνωστή μια μεγάλη ορεινή περιφέρεια της
Μάνης, που άρχιζε από τις Κιτριές και την Καρδαμύλη και έφθανε μέχρι τις
κορυφές του Ταϋγέτου. Εκεί κτίστηκε στα τελευταία χρόνια της Βυζαντινής
Αυτοκρατορίας το κάστρο της Ζαρνάτας που πολύ αργότερα, το 1776, θα γίνει η
έδρα ενός εκ των τεσσάρων μεγάλων καπετανάτων της Μάνης. Δυστυχώς όμως ο
επισκέπτης που θα αντικρύσει σήμερα το κάστρο δεν πρόκειται να δει σχεδόν
τίποτα που να θυμίζει το μεγαλοπρεπές περιφερειακό του τείχος που έφθανε σε
ύψος τα 10 μέτρα. Πάνω σε ένα λόφο, 22 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της
Καλαμάτας, στον δρόμο προς την Αρεόπολη, βρίσκονται τα ερείπια του μεγαλύτερου
μέρους του τείχους, ενώ και στο εσωτερικό του κάστρου, που έφθανε σε έκταση τα
23 στρέμματα, δεν διατηρείται πλέον καμία κατασκευή εκτός από έναν τετράγωνο
τριώροφο πύργο.

ΚΑΣΤΡΟ ΜΕΘΩΝΗΣ

SOS για δύο τμήματα

H εγκατάλειψη είναι εμφανής ακόμη και στο περίφημο κάστρο της Μεθώνης, που
βρίσκεται στο νοτιότατο άκρο της Δυτικής Πελοποννήσου. Οι ειδικοί της
Επιστημονικής Επιτροπής Κάστρων Πυλίας, με πρόεδρο τον καθηγητή Νίκο Ζία,
έχουν διαπιστώσει ότι δύο τμήματα του κάστρου αντιμετωπίζουν άμεσο κίνδυνο.
Πρόκειται για το λεγόμενο παλάτι του Βιλεαρδουίνου, που σώζεται σε ύψος σχεδόν
15 μέτρων αλλά και ένα τμήμα του κάστρου, στη δυτική πλευρά, που «βλέπει» προς
το Ιόνιο. Το τμήμα αυτό δεν είναι ευάλωτο μόνο εξαιτίας των ισχυρών ανέμων
αλλά έχει και ένα μεγάλο ρήγμα που προκλήθηκε από βομβαρδισμό στη διάρκεια του
B’ Παγκοσμίου Πολέμου. H περιοχή όπου βρίσκεται το φρούριο της Μεθώνης,
οχυρώθηκε πρώτη φορά τον 7ο π.X. αιώνα. Από το 395 μ.X. μέχρι το 1204
χρησιμοποιήθηκε ως φρούριο των Βυζαντινών και στη συνέχεια πέρασε στα χέρια
των Φράγκων και των Ενετών. Τον Αύγουστο του 1500, το κάστρο πέρασε στα χέρια
των Τούρκων. Οι Ενετοί το κατέλαβαν ξανά από το 1685 μέχρι το 1715 οπότε
περιήλθε για δεύτερη φορά στους Τούρκους. Εκείνη την περίοδο υπέστη και τις
περισσότερες καταστροφές.