TPITH AΠOΨH Iστορίες καθημερινής τρέλας

Εδώ και χρόνια, η σκυτάλη της δημαγωγίας έχει περάσει από τα χέρια των
πολιτικών σε αυτά των δημοσιογράφων της τηλεόρασης (ο γραπτός Τύπος είναι πολύ
σοβαρότερος). Όποιο δελτίο ειδήσεων ιδιωτικού καναλιού και αν ανοίξεις,
βλέπεις πύρινους ιεροκήρυκες και σταυροφόρους των «προβλημάτων της
καθημερινότητας».

Ας πάρουμε το θέμα των τιμών για παράδειγμα. Σμήνη δημοσιογράφων ψάχνουν να
βρουν τις πιο ακραίες αυξήσεις τιμών για να τις αναφέρουν. Αναρωτιέται κανείς:
Πόσο αντιπροσωπευτικές του κόστους ζωής είναι αυτές οι αυξήσεις; Τι γίνεται με
τις χιλιάδες των προϊόντων που δεν αναφέρονται; Υπάρχουν καλά νέα (δηλαδή
τιμές που έχουν μειωθεί ή παραμείνει σταθερές); H απάντηση είναι ότι τα καλά
νέα δεν «πουλάνε». Επομένως, δεν αναφέρονται. Ας εξηγούμαστε: Υπάρχει μια
μικρή αλλά συστηματική απόκλιση του ελληνικού πληθωρισμού από τον ευρωπαϊκό.
Αυτό είναι, όντως, ανησυχαστικό. Αλλά η εικόνα που δημιουργείται είναι ότι η
χώρα βουλιάζει σε πληθωριστική δίνη. Δεν είναι αλήθεια.

Μέσα στον πανικό, η μπάλα παίρνει αναπόφευκτα το ευρώ. Αυτό «φταίει» για την
ακρίβεια. H σύντομη απάντηση είναι ότι το ευρώ «φταίει» ελάχιστα για την
ακρίβεια. H μακροσκελέστερη απάντηση έχει να κάνει με την απουσία συλλογικής
μνήμης. Έχουν περάσει μόλις 16 χρόνια από τότε που ο ελληνικός πληθωρισμός
κάλπαζε με 20% τον χρόνο. Τον ρίξαμε στο σημερινό 3,5% χάρη στις προσπάθειές
μας να μπούμε στην ευρωζώνη. Αν είχαμε αποτύχει, οι υποτιμητικές πιέσεις που
θα ασκούνταν στη δραχμή θα ήταν τέτοιες που θα προκαλούσαν πολύ υψηλότερο
πληθωρισμό από αυτόν που έχουμε. Υποσκάπτοντας την εμπιστοσύνη του κοινού στο
ευρώ ροκανίζουμε το κλαρί στο οποίο καθόμαστε.

Ας δούμε την αντιμετώπιση από τα κανάλια των αιτημάτων των διαφόρων κοινωνικών
ομάδων. Οποιοδήποτε αίτημα θεωρείται αυτομάτως ως θεμιτό και δίκαιο και
ζητείται η πλήρης ικανοποίησή του. Το αν προέρχεται από κοινωνική ομάδα που
αναμφίβολα χρειάζεται την κρατική αρωγή ή από κοινωνική ομάδα που έχει
λιγότερη ανάγκη, δεν εξετάζεται. Ούτε γίνεται κάποια απόπειρα εξισορρόπησης
του ρεπορτάζ με αναφορά στο πόσο θα κόστιζε ή στο τι συνέπειες θα είχε η
ενδεχόμενη ικανοποίηση του αιτήματος. Το μήνυμα που προκύπτει είναι: δώσε –
δώσε – δώσε. Στους πάντες. Αδιακρίτως. Να δώσει ποιος; Το κράτος; Πού θα τα
βρει; Ποιος θα τα πληρώσει;

Δεν λυπάμαι την κυβέρνηση της N.Δ. για την παρέλαση της γκρίνιας που
υφίσταται. Δοκιμάζει το ίδιο φάρμακο που σερβιριζόταν στους προκατόχους της
και στου οποίου την παρασκευή συνεργάστηκε προθύμως. Εκείνο που απλώς λέω
είναι ότι μια χώρα της οποίας ολόκληρος ο λαός «κουρδίζεται» να ζητάει τα
ανέφικτα και ποτέ να μην ικανοποιείται με τα εφικτά, είναι δύσκολο να
κυβερνηθεί.

Τελευταίως, ορισμένα κανάλια αποφάσισαν να «ξαναπαίξουν» το
εθνικιστικό χαρτί. H μεταχείριση της κ. Καραχασάν είναι σύμπτωμα αυτής της
στροφής. Εδώ θα είμαι δογματικός. Το θέμα δεν είναι πολιτικό. Είναι θέμα καλού
και κακού. Από τη μια μεριά είναι οι κανονικοί άνθρωποι. Από την άλλη, εκείνοι
που (από σκοπιμότητα ή κακία) δεν θέλουν να δώσουν καμιά ευκαιρία σε καμιά
μειονότητα και με την πρώτη αφορμή θα της κάνουν τη ζωή πατίνι. Ανάμεσα στους
δεύτερους υπάρχουν ανόητοι και ξύπνιοι. Οι ανόητοι θα ανοίξουν τα χαρτιά τους
από τη πρώτη μέρα: «Δεν είμαστε ίσα κι όμοια με καμιά μειονότητα». Οι ξύπνιοι
θα μιλήσουν, αρχικά, για ίσα δικαιώματα και θα περιμένουν την άτυχη κοπέλα στα
στενά για να τη λιανίσουν. Θα την υποβάλουν σε εξετάσεις που κανείς υποψήφιος
δεν καλείται να περάσει και θα της βάζουν τριάντα τρικλοποδιές ημερησίως. H
γυναίκα κάπου θα σκοντάψει. Μη μπερδευόμαστε από τεχνάσματα. Όλοι αυτοί είναι
το ίδιο πράγμα. Ο άμεσος στόχος τους είναι να δώσουν στον Παπανδρέου ένα
τέτοιο μάθημα, που να μην τολμήσει να το ξανακάνει. Ο μεσοπρόθεσμος στόχος
τους είναι να εκτροχιάσουν την πολιτική της ελληνοτουρκικής προσέγγισης.

H ποιότητα της τηλεοπτικής μας ενημέρωσης δημιουργεί φαύλο κύκλο. H δημαγωγία
των καναλιών οδηγεί τους πολιτικούς σε ατολμία και αυτή ανατροφοδοτεί τη
δημαγωγία. Ποτέ, τα τελευταία τριάντα χρόνια, δεν θυμάμαι την πολιτική μας ζωή
να χαρακτηρίζεται από τόσο άχαρη κενότητα. H κυβέρνηση εξαγγέλλει
μεταρρυθμίσεις αλλά δεν τις κάνει. Ψηφίζει νόμους αλλά δεν τους εφαρμόζει. Και
επιτρέπει στον έναν υπουργό της να ακυρώνει τη δουλειά του άλλου. Το ΠΑΣΟΚ
προσπαθεί να εισαγάγει καινοτομίες αλλά, ταυτόχρονα, αποδοκιμάζει στελέχη του
που τολμούν να πουν κάτι (σωστό – λάθος, αλλά κάτι). Είναι δύσκολο να
συζητηθεί στα σοβαρά οτιδήποτε πια.

Την τελευταία δεκαετία η Ελλάδα σημείωσε επιτυχίες. Τις σημείωσε γιατί πήρε
ορθές αποφάσεις πολιτικής και βασίστηκε σε μια έξαρση των δημιουργικών της
δυνάμεων. Δυστυχώς, οι επιτυχίες δεν τόνωσαν την εθνική της αυτοπεποίθηση.
Αντίθετα, μεταφράστηκαν σε κομπασμό. Και ο κομπασμός είναι η μαγκιόρικη
έκφραση της ανασφάλειας. Σήμερα, οι μεταρρυθμιστικές δυνάμεις και των δύο
μεγάλων κομμάτων χάνουν την παρτίδα. Στο ΠΑΣΟΚ βρίσκονται σε αμηχανία, στη
N.Δ. σε γενικευμένη υποχώρηση. Στην ευρεία συντηρητική παράταξη
οι δημαγωγοί έχουν το πάνω χέρι. H δημαγωγία, η ατολμία και η κακή ενημέρωση
του κοινού ως προς το πού βρίσκονται οι πραγματικές δυνατότητες και τα
πραγματικά διλήμματα αποτελούν εκρηκτικό κοκτέιλ. Υπό τέτοιες συνθήκες, οι
πολιτικοί θα εξωθηθούν να κάνουν (εν επιγνώσει τους) σοβαρά λάθη. Θέλω να
ελπίζω ότι δεν μας περιμένει η νέμεση στη γωνία.

Ο X. Ιορδάνογλου διδάσκει στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.