Mαταιώνουν τις εκθέσεις, «σβήνουν» τη μεταστέγαση

Εγκαταλελειμμένο χάσκει το κτίριο της Υφανέτ στην Τούμπα Θεσσαλονίκης, καθώς παραμένει «κενό γράμμα» η στέγαση του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης και της περίφημης (διάσημης ανά την υφήλιο) Συλλογής Κωστάκη – με έργα Ρώσων πρωτοπόρων – η οποία είχε ενταχθεί και στις προεκλογικές υποσχέσεις

Σε… επαρχιακή γκαλερί τείνει να μετατραπεί το πολυσυζητημένο, πανάκριβο για
το ελληνικό Δημόσιο και διεθνούς αναγνώρισης Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης
της Θεσσαλονίκης. H πρόσφατη – ουσιαστικά αναγγελθείσα προ εξαμήνου –
παραίτηση του επί δεκαετία καλλιτεχνικού διευθυντή του, καθηγητή Μιλτιάδη
Παπανικολάου, ο οποίος είχε μετατρέψει σε «προσωπικό στοίχημα» την υπόθεση
αγοράς, διαμόρφωσης και εγκατάστασης του ΚΜΣΤ στο βιομηχανικό κτίριο της
Υφανέτ, ματαιώνει το μακρόπνοο μέλλον του. Το Μουσείο εδώ και λίγους μήνες
περιορίζει τη δραστηριότητά του σε «μικροεκθέσεις» Ελλήνων καλλιτεχνών και δεν
εκθέτει τα εκατοντάδες έργα της περίφημης και διεθνούς ακτινοβολίας Συλλογής
Κωστάκη, της ρωσικής πρωτοπορίας, διατηρώντας τα αναξιοποίητα στις αποθήκες
της Μονής Λαζαριστών.

H πρόταση για τον εγκαταλελειμμένο από τα τέλη της δεκαετίας του ’60
βιομηχανικό χώρο της Υφανέτ επανήλθε επιτακτικά, καθώς οι χώροι της Μονής
Λαζαριστών που στέγασαν προσωρινά το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (από την
ίδρυσή του το 1997 και την «προικοδότησή» του με τα 1.600 έργα της Συλλογής
Κωστάκη) κρίθηκαν απολύτως ακατάλληλοι.

Ο χώρος, επιφανείας 12 στρεμμάτων (18.000 τ.μ. στεγασμένα) στην Κάτω Τούμπα
έχει περάσει, από την περίοδο της χούντας, στην Εθνική Τράπεζα ύστερα από
κατάσχεση λόγω χρεών του ιδιοκτήτη. Από τις αρχές του 1996 το έργο ανάπλασης
της Υφανέτ εντάχθηκε με αρχικό προϋπολογισμό 2,2 δισεκατομμύρια δραχμές στα
Έργα Πολιτισμού για τη Θεσσαλονίκη (με κονδύλια του Οργανισμού Πολιτιστικής
Πρωτεύουσας). H περάτωση του έργου ορίστηκε για τον Δεκέμβριο του 1997, αλλά η
έναρξη των εργασιών καθυστερούσε λόγω νομικών και πολεοδομικών κωλυμάτων. Τα
προβλήματα «λύθηκαν» με τροπολογία στη Βουλή, το έργο εντάχθηκε στο πρόγραμμα
«Πολιτισμός» του ΥΠΠΟ, ως προστάδιο της ένταξής του στο Γ’ Κοινοτικό Πλαίσιο
Στήριξης, με συνολικό προϋπολογισμό – σύμφωνα με το σχετικό τεχνικό δελτίο –
29 εκατ. ευρώ (10.200.000 το κόστος αγοράς και 18.800.000 το κόστος μετατροπής
του διατηρητέου κτιρίου). Έτσι, το έργο χαρακτηρίστηκε ως «ώριμο» προς ένταξη,
αλλά για άγνωστους λόγους δεν εντάχθηκε τελικά στο Γ’ ΚΠΣ.

Ύστερα από αγώνα δρόμου και διεκδικήσεων, το καλοκαίρι ο Μιλτιάδης
Παπανικολάου κατάφερε να εξασφαλίσει τη δέσμευση του τότε υφυπουργού
Πολιτισμού Πέτρου Τατούλη για την αγορά του κτιρίου (έστω και εκτός Γ’ ΚΠΣ).
Αρχές Σεπτεμβρίου, όμως, το ΥΠΠΟ διόρισε Διοικητικό Συμβούλιο στο Μουσείο και
έκτοτε άρχισαν οι διαφωνίες και η αδυναμία συνεργασίας.

Με υπόμνημά του προς τον πρόεδρο του Δ.Σ., γλύπτη Γιώργο Τσάρα, ο καθηγητής
Παπανικολάου επικαλείται αναιτιολόγητη παρέμβαση και ακύρωση του έργου του με
ενέργειες που συνιστούν «έλλειψη εμπιστοσύνης και μείωση της δυναμικής των
προσόντων του». Επιστολές ανταλλάσσονται και μέσω του Τύπου, προγραμματισμένες
εκθέσεις ματαιώνονται με το επιχείρημα του υψηλού κόστους, όπως και
προγραμματισμένες ομιλίες ιστορικών της τέχνης και διευθυντών ξένων μεγάλων
Μουσείων, το ζήτημα της Υφανέτ λιμνάζει αναιτιολόγητα. Τελικά ο κ.
Παπανικολάου παραιτείται, επικαλούμενος υποχρεώσεις που αναλαμβάνει με την
υποψηφιότητά του για τη θέση του αντιπρύτανη στις επικείμενες (16 Μαΐου)
πρυτανικές εκλογές στο Αριστοτελείου Πανεπιστημίου.

«Είναι ένα στοίχημα που φαίνεται ότι κερδίζεται», δήλωνε πριν από
λίγους μήνες στα «NEA» ο κ. Παπανικολάου, μετά την εξασφάλιση υπόσχεσης για τη
μεταστέγαση του ΚΜΣΤΘ στην Υφανέτ. «H αλήθεια είναι ότι αν δεν υπήρχαν οι
αλλεπάλληλες διαφωνίες με το Δ.Σ. και αδυναμία υλοποίησης του προγραμματισμού,
δεν θα υπέβαλα την παραίτησή μου. Τελικά η λέξη “ουτοπία” δεν υπάρχει μόνο
στην τεχνη, αλλά και την αφορά αποκλειστικά», δήλωνε χτες… Πάντως, ο
υπουργός Πολιτισμού δεν έκανε ακόμη επισήμως δεκτή την παραίτησή του.

Τι απέμεινε…

Ο πίνακας «Travelling woman» της Ρωσίδας πρωτοπόρου Λιουμπόφ Ποπόβα, από τη Συλλογή Κωστάκη

* Οι εγκαταστάσεις του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης στο Λιμάνι
παραμένουν κλειστές.

* Ματαιώθηκε η μεγάλη θεματική έκθεση «Σαμανισμός και Καντίνσκι» που ήταν
προγραμματισμένη για τα τέλη του 2006, ενώ προς ματαίωση οδεύουν και οι
προγραμματισμένες για το 2007 και 2008 εκθέσεις «Τέχνη και Ιδεολογία» –
αφιέρωμα στη Ρωσίδα πρωτοπόρο Λιουμπόφ Ποπόβα (όλες σε επιμέλεια Μιλτιάδη
Παπανικολάου).

* Το κτίριο της Υφανέτ εγκαταλελειμμένο και μισογκρεμισμένο αποτελεί εστία
μόλυνσης. Μια μικρή πτέρυγα στεγάζει εδώ και χρόνια ομάδα νεαρών καταληψιών.

* Στη Μονή Λαζαριστών υπολειτουργεί μίνι έκθεση με «Επιλογές έργων από τις
συλλογές του Μουσείου», ενώ για τις 7 Ιουνίου έχει προγραμματιστεί έκθεση με
θέμα «Εναλλακτική Σοβιετική Τέχνη (1956-1988)».