TPITH AΠOΨH Ο μύθος της ευδαιμονίας

Τα τελευταία δύο χρόνια 2004-2005 ζήσαμε σε ένα μύθο, μια εικόνα τουριστικής
ευδαιμονίας και δεν σκεφθήκαμε καθόλου ότι μπορεί, όταν έρθουν τα επίσημα
στατιστικά στοιχεία, να μας τον διαλύσουν και πιθανώς να ξυπνήσουμε απότομα.
Πράγματι μετά τη δύσκολη περίοδο που ακολούθησε την 11η Σεπτεμβρίου, τον
πόλεμο στο Ιράκ, τον SARS κ.λπ., όλα αυτά που χαρακτηρίζουν το διάστημα
2001-2003, ήρθαν οι επιτυχημένοι Ολυμπιακοί Αγώνες, η πιο μεγάλη προβολή που
έτυχε τουριστικά στη χώρα μας, αλλα και η πολυδάπανη διαφημιστική εκστρατεία
που έγινε το 2005 και μας δημιούργησαν κλίμα ευφορίας γύρω από τα τουριστικά
δρώμενα. Αποκοιμηθήκαμε ευτυχισμένοι ότι η μοίρα μας εργάζεται για εμάς.
Ωστόσο, τα επίσημα στοιχεία των ξένων κρατών (η δική μας Στατιστική Υπηρεσία
αργεί ακόμα…) όπως Ην. Βασίλειο, Γερμανία, Βέλγιο, Γαλλία, Αυστρία κ.λπ.,
δείχνουν ότι χάνουμε αγορές. Το προϊόν χάνει στην ανταγωνιστικότητά του και
πολύ σύντομα θα χάσουμε τις παραδοσιακές αγορές μας στην Ευρώπη.

Παραδείγματα:

Αγγλία. Το 2002 γιορτάσαμε τον 3.000.000ό Άγγλο τουρίστα στη χώρα μας. Τώρα τα
επίσημα στατιστικά στοιχεία του Ην. Βασιλείου μάς λένε ότι το 2004 ταξίδεψαν
2.709.000 και το 2005, 2.440.000 Βρετανοί τουρίστες! Σε δύο χρόνια λοιπόν
απώλεια 560.000 τουριστών ή περίπου το 18,6%. Γερμανία. H Ελλάδα είναι
κλασικός προορισμός για τους Γερμανούς τουρίστες, που όμως από το 2004 δίνει
τη θέση της στην Τουρκία. Έτσι, η Τουρκία με ποσοστό 6,4% και 6,6% του
εξερχόμενου γερμανικού τουρισμού μάς εξοστρακίζει το 2004 και το 2005, ενώ
εμείς περιοριζόμαστε στο 3,1% και 3% τις αντίστοιχες χρονιές.

Αυστρία. Ήδη η Κροατία, που για πολύ καιρό ήταν εκτός παιχνιδιού, κερδίζει
ξανά τους Αυστριακούς. Έτσι και εδώ χάνουμε την τρίτη θέση που είχαμε μέχρι το
2004 και τώρα περνάμε στην τετάρτη θέση με 6,2% του εξερχόμενου αυστριακού
τουρισμού, ενώ η Κροατία με 10,2% μας παίρνει τη θέση.

Γαλλία. Παρά τα 2.600.000 εκατομμύρια ευρώ που ρίξαμε το 2005 για διαφήμιση
στη χώρα αυτή, βλέπουμε ότι από το 3,9% που κατείχαμε το 2003 πέφτουμε στο
2,7% το 2005.

Και όλα αυτά ύστερα από επιτυχημένους Ολυμπιακούς, την πράγματι εντυπωσιακή
δαπάνη το 2005 για τη διαφήμιση και τα άτυχα γεγονότα με τις βόμβες σε
Τουρκία, Αίγυπτο και άλλες ανταγωνίστριες χώρες. Χάνουμε μερίδιο της αγοράς
από το 2003 συνεχώς, ενώ αντίθετα δημιουργούμε την εντύπωση ότι πάμε πολύ
καλά. Δεν μας ανησύχησαν ούτε τα τελευταία στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος
Ιανουαρίου – Φεβρουαρίου 2006, κατά τα οποία πρώτη φορά οι Έλληνες ξόδεψαν
περισσότερα από τους τουρίστες που ήρθαν. Με άλλα λόγια, αυτό το δίμηνο η
Ελλάδα των 11 εκατ. κατοίκων είχε εξερχόμενο τουρισμό μεγαλύτερο από ό,τι είχε
η Ευρώπη προς την Ελλάδα! Το ισοζύγιο ήταν αρνητικό! Κατά τα άλλα… «Μένουμε
Ελλάδα».

Ακούγαμε ότι η Ελλάδα ξαναμπήκε στον τουριστικό χάρτη κ.λπ. H αλήθεια όμως
είναι διαφορετική. Χάθηκε από τον χάρτη, από εκεί που έως το 2003 ήταν
παγκοσμίως δέκατη στις εισπράξεις και δέκατη πέμπτη στις αφίξεις, πλέον έχει
χαθεί αφού νέες χώρες, νέοι προορισμοί εμφανίστηκαν.

Πρέπει να καταλάβουμε ότι η Τουρκία, η Κίνα, η Ινδία, τα Εμιράτα – για να
αναφέρουμε μερικές – μπαίνουν δυναμικά στον χώρο όπως και άλλοι, εξωτικοί και
μη, προορισμοί, εξοστρακίζοντας όλους τους προορισμούς μέχρι σήμερα που δεν
έχουν value for money, σε μια εποχή που ο καθένας κοιτάζει πολύ προσεκτικά τι
θα ξοδέψει για τις διακοπές του. Επίσης, οι χώρες της πρώην ΕΣΣΔ διεκδικούν
δυναμικά μερίδιο της ευρωπαϊκής αγοράς. Ρουμανία, Βουλγαρία, Πολωνία, Τσεχία,
όπου μέχρι πρότινος πήγαινες δύσκολα και χρειαζόσουν βίζα, είναι πια
δημοφιλείς τουριστικοί προορισμοί για όλη την Ευρώπη. Αν θέλουμε ας το
καταλάβουμε, η παγκοσμιοποίηση έσβησε το σχεδόν μονοπώλιό μας στις ωραίες
διακοπές. H αγορά άνοιξε πλέον. Σε λίγο η Λιβύη, το Μαρόκο και η Αίγυπτος, η
Ιορδανία θα προσφέρουν επίσης Μεσόγειο. Βέβαια πρόσκαιρα, μια βόμβα, μια
αναποδιά τους θα μας αφήνουν χώρο, αλλά ο ανταγωνισμός πλέον είναι πολύ
μεγάλος.

Μην πάθουμε ό,τι πάθαμε με τη βιομηχανία ή τη γεωργία μας όταν μπήκαν τα
ανταγωνιστικά ξένα προϊόντα. Και μέχρι σήμερα πιθανώς να είχαμε την πολυτέλεια
να μην έχουμε π.χ. νομοθετικό πλαίσιο για τους διοργανωτές συνεδρίων, αλλά
έτσι δεν μπορούμε να σταθούμε στη συνεδριακή αγορά. Μπορεί να καταλαβαίνουμε
ως Έλληνες ότι με μια υπουργική απόφαση μπορεί να παρατείνεται η προθεσμία για
την κατάθεση δικαιολογητικών για τα χιονοδρομικά κέντρα, αλλά έτσι αυτά
λειτουργούν χωρίς καμία άδεια σε σύγκριση με τα εκείνα που θα θέλαμε να
ανταγωνιστούμε, π.χ. της Αυστρίας. Ως Έλληνες μπορεί να καταλαβαίνουμε το
αλαλούμ – ποιος ευθύνεται ή δεν ευθύνεται για τη λειτουργία μιας πισίνας και
ποιος της έδωσε άδεια και την ήλεγξε για κολοβακτηρίδια κ.λπ., ο ξένος όμως
που βάζει το παιδί του θέλει να είναι σίγουρος. Ως Έλληνες μπορεί να
καταλαβαίνουμε ότι μπορεί να χρειαστείς ακόμη και 24 ώρες για να πας στην
Αστυπάλαια, ο τουρίστας όμως;

Ο Γιάννης Πατέλης είναι εμπειρογνώμονας, πρώην πρόεδρος του ΕΟΤ.