Παιχνίδια πολιτικής πίσω από το «πανηγύρι»

Πολιτικές κόντρες στην επιλογή του τραγουδιού που θα εκπροσωπούσε τη Σερβία-Μαυροβούνιο στη Γιουροβίζιον. Οι Σέρβοι κριτές ισχυρίστηκαν πως εκείνοι του Μαυροβουνίου ψήφισαν με τακτική, μη δίνοντας ψήφο στις σερβικές υποψηφιότητες. Και έτσι οι No Name («στιγματισμένοι» από πέρυσι για την υποστήριξή τους στην ανεξαρτησία του Μαυροβουνίου από τη Σερβία) παρότι πλειοψήφησαν δεν θα συμμετέχουν στον διαγωνισμό

Στο Ισραήλ, με αφορμή τη Γιουροβίζιον ξαναζούν ημέρες ανάλογες με εκείνες που
είχαν βιώσει τον Μάη του ’98, όταν στον διαγωνισμό επικράτησε η ισραηλινή
συμμετοχή με την τρανσέξουαλ Ντάνα Ιντερνασιονάλ και το τραγούδι «Ντίβα», που
θεωρήθηκε ως «πολιτική κίνηση» από το γκέι κίνημα της χώρας. Το θέμα είχε
απασχολήσει τότε την Κνεσέτ, το Ισραηλινό Κοινοβούλιο, και ο υπερορθόδοξος
βουλευτής του θρησκευτικού κόμματος Σας, ραβίνος Σλόμο Μπενιζρί, είχε δηλώσει
με αφορμή την αλλαγή φύλου πως «είναι χειρότερη και από σοδομισμό. Το Ισραήλ
μέσω της κυρίας Ιντερνασιονάλ μεταφέρει το μήνυμα του Σκότους στη
Γιουροβίζιον».

Φέτος το Ισραήλ θα εκπροσωπηθεί από τον Αφροϊσραηλινό Έντι Μπάτλερ που θα
ερμηνεύσει το τραγούδι «This is the time» («Ze Hazman»). Αν και έχει γεννηθεί
στο Ισραήλ, και μόνο η σκουρόχρωμη επιδερμίδα του προκάλεσε αντιδράσεις.
Κάποιοι φώναξαν πως ο Μπάτλερ δεν είναι Εβραίος. Ωστόσο ο ίδιος δηλώνει πως
είναι απλώς μέλος Αφροεβραίων Ισραηλιτών, όπως αποκαλούνται – μιας ισχυρής
κοινότητας 2.000 ατόμων στην έρημο Νετζέβ.

Ο ιδρυτής του πυρήνα της κοινότητας, Μπεν Κάρτερ, που άλλαξε το όνομά του σε
Μπεν Αμί Μπεν Ισραέλ, υποστηρίζει πως η αρχική ομάδα περίπου 350 ατόμων –
ταξίδεψε το 1969 στο Ισραήλ – έχει τις καταβολές της σε μια πανάρχαια φυλή
Ιουδαίων. Ωστόσο οι μαύροι Εβραίοι ουδέποτε αναγνωρίστηκαν επισήμως από τις
ισραηλινές θρησκευτικές αρχές. Έκτοτε ζουν στην Ντιμόνα, στα νότια της χώρας,
σε περιοχή υποβαθμισμένη και γνωστή για τα όχι και τόσο μυστικά πυρηνικά
προγράμματα.

Πρόβλημα είχε παρουσιαστεί και πέρσι στις σχέσεις του Ισραήλ με το Λίβανο. H
κρατική τηλεόραση της χώρας ήθελε, την ώρα που θα παρουσιαζόταν το τραγούδι
του Ισραήλ, να ρίξει «μαύρο», λόγω τεταμένων σχέσεων με τη γειτονική χώρα.
Παρενέβη όμως η EBU -η Ένωση των ραδιοτηλεοπτικών δικτύων της Ευρώπης, που
οργανώνει το διαγωνισμό τραγουδιού. Οι άνθρωποί της ξεκαθάρισαν πως «τέτοια
πράγματα δεν γίνονται» και ο Λίβανος τελικώς απέσυρε τη συμμετοχή του-ένα
γαλλόφωνο τραγούδι- από τη Γιουροβίζιον.

Φέτος πολιτικές διαστάσεις έχει λάβει ο διαγωνισμός στα Βαλκάνια, κυρίως στις
χώρες της Πρώην Γιουγκοσλαβίας. Στη Σερβία και το Μαυροβούνιο μήλον της Έριδος
αποτέλεσε η διαδικασία επιλογής τραγουδιού για την Γιουροβίζιον.

Οι Μαυροβούνιοι ζητούσαν να τους εκπροσωπήσει το νεανικό συγκρότημα No Name
που έλαβε τις περισσότερες ψήφους (64) κατά τη διαδικασία επιλογής στις 11
Μαρτίου, αλλά η σερβική πλευρά (εκπροσωπήθηκε από τους Flamingos και πήρε 60
ψήφους) ζήτησε να επαναληφθεί η ψηφοφορία, καταγγέλλοντας πως η ομάδα του
Μαυροβουνίου «στερείτο ηθικής και προσέβαλε το πνεύμα του συναγωνισμού». Και
τελικώς το τραγούδι δεν θα συμμετέχει στον διαγωνισμό.

Με τους No Name υπάρχει προηγούμενο. Πέρυσι στο Κίεβο αντιπροσώπευσαν Σερβία
και Μαυροβούνιο. Οι Σέρβοι όμως εκνευρίστηκαν όταν τα μέλη του γκρουπ
τυλίχθηκαν με τη σημαία του Μαυροβουνίου και όχι με την κοινή, της
Σερβίας-Μαυροβουνίου, θεωρώντας πως το συγκρότημα καταχράστηκε τον διαγωνισμό
για πολιτικά οφέλη και η προβολή της σημαίας του Μαυροβουνίου αποτελούσε
εκδήλωση υποστήριξης της ανεξαρτησίας του.

Τη βλέπουν ως «προθάλαμο» ένταξης

Με τον Αφροϊσραηλινό Έντι Μπάτλερ να εκπροσωπεί το Ισραήλ στη Γιουροβίζιον επανέρχεται στο προσκήνιο το ερώτημα αν το Ισραήλ είναι φιλελεύθερη δημοκρατία ή εβραϊκό κράτος. «Οι Ισραηλινοί δεν θέλουν να μας αποδεχθούν, αλλά κάθε μέρα ερχόμαστε όλο και πιο κοντά», λέει ο τραγουδιστής

«Η Ουκρανία, με το 40% των πολιτών κάτω από το όριο της φτώχειας, έχτισε
πέρυσι ένα καινούργιο στάδιο, αναγνωρίζοντας ότι το ακριβότερο (επτά εκατ.
ευρώ) τρίωρο στην ευρωπαϊκή τηλεοπτική ιστορία απαιτεί θυσίες», σχολίαζε ο
«Economist». Και αυτό γιατί οι υπό ένταξη χώρες της E.E. αντιμετωπίζουν με
ενθουσιασμό τη συμμετοχή τους στον ευρωπαϊκό διαγωνισμό, θεωρώντας την κατά
κάποιον τρόπο ως «προθάλαμο» ένταξης και ως βαρόμετρο της αποδοχής τους από
τις παλαιότερες χώρες-μέλη.

«Οι Ουκρανοί δεν απαίτησαν καν βίζες από τους Ευρωπαίους επισκέπτες για τη
Γιουροβίζιον. Η εμφάνιση του Γιούσενκο στη σκηνή κατά τη βράβευση της
ελληνικής συμμετοχής με την Έλενα Παπαρίζου και όσα είπε περί Ευρώπης, σίγουρα
δεν αποτελούν αυθόρμητη κίνηση. Όσο για τη μητέρα Ρωσία, ο μονοψήφιος αριθμός
της βαθμολογίας της προς την Ουκρανία τα λέει όλα…»

Χαρακτηριστικό παράδειγμα πολιτικής στάσης, μέσω της Γιουροβίζιον, ήταν το
ολοστρόγγυλο μηδενικό που είχε λάβει το 2003 η αγγλική συμμετοχή («Cry baby»)
με το ντουέτο Jemini. Οι 25 χώρες που είχαν πάρει μέρος στον διαγωνισμό την
αγνόησαν επιδεικτικά και η στάση αυτή συσχετίστηκε με τη συμμετοχή της χώρας
στην εισβολή στο Ιράκ. Ο μηδενισμός εξελίχθηκε σε μείζον πολιτικό θέμα και οι
αγγλικές εφημερίδες έκαναν λόγο ακόμη και για «εθνικό εξευτελισμό».

«Μπορεί το τραγούδι να ήταν… κακό και να το άξιζε. Πιστεύω όμως πως ήταν
κάτι παραπάνω από αυτό. Ο κόσμος στην Ευρώπη έχει βαρεθεί από την όλο και
στενότερη σχέση της Βρετανίας με τις ΗΠΑ και την αλαζονεία της έναντι του
υπόλοιπου κόσμου, κάτι που ο πόλεμος στο Ιράκ κατέδειξε περίτρανα», είχε
δηλώσει ο Εργατικός Τζέρεμι Κόρμπιν στο τηλεοπτικό δίκτυο GMTV. H άποψή του
συνέπεσε με εκείνη του Βρετανού παρουσιαστή σχολιαστή του BBC, Τέρι Γουόγκαν
(είχε ανακοινώσει τα αποτελέσματα της τηλεψηφοφορίας για τη Βρετανία, στη
Γιουροβίζιον): «H Βρετανία υποφέρει από τις συνέπειες της εισβολής στο Ιράκ».

Για «άκρως πολιτικό διαγωνισμό» έκανε λόγο τότε και ο συνθέτης του βρετανικού
τραγουδιού Μάρτιν Ίσεργουντ, στο BBC. «Πιστεύω πως ως χώρα πληρώσαμε το
τίμημα».

ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Από το «μαύρο» στην «κυβερνητική επιτυχία»

H ελληνική κυβέρνηση φέτος θέλησε να εκμεταλλευτεί πολιτικά την περσινή πρωτιά
του «Number One», με την Έλενα Παπαρίζου στον διαγωνισμό (που μέχρι πρόσφατα
θεωρούνταν ως «πανηγυράκι» από την EPT!) και στην έκθεση πεπραγμένων που
κατατέθηκε στη Βουλή, την συμπεριέλαβε ανάμεσα στην επιτυχία στο Ευρωπαϊκό
πρωτάθλημα και τους Ολυμπιακούς Αγώνες.

Όμως, πολιτικές διαστάσεις είχε λάβει η Γιουροβίζιον με αφορμή την τουρκική
εισβολή στην Κύπρο, το ’74. Ένα χρόνο μετά η Ελλάδα απείχε, σε ένδειξη
διαμαρτυρίας για την παρθενική συμμετοχή της Τουρκίας στον διαγωνισμό.

H Ελλάδα έλαβε ξανά μέρος το ’76 με ένα τραγούδι με νόημα. Με υπόδειξη
Χατζιδάκι η Μαρίζα Κώχ ερμήνευσε το «Παναγιά μου». Την ώρα που ήταν στον αέρα
η ελληνική συμμετοχή το τουρκικό κρατικό κανάλι είχε ρίξει «μαύρο», χωρίς ήχο,
αιφνιδιάζοντας την EBU, η οποία με αφορμή το συμβάν έθεσε αυστηρό δεσμευτικό
όρο για όλες τις κρατικές τηλεοράσεις των χωρών που μετέχουν να μεταδίδουν
όλες τις συμμετοχές.

Το ψυχρό κλίμα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις άρχισε να αλλάζει από το ’88. H
Τουρκία για πρώτη φορά έδωσε ψήφους (3) στην ελληνική συμμετοχή με το τραγούδι
«Κλόουν», προκαλώντας έκπληξη σε όλη την Ευρώπη. Ανάλογη κίνηση από την
ελληνική πλευρά έγινε εννέα χρόνια αργότερα, με επτά πόντους που έφεραν τελικά
στην τρίτη θέση την τουρκική συμμετοχή («Dienle» με την Σεμπνέμ Πακέρ).