Δρόμοι

«Άφες ημίν…

… τα οφειλήματα ημών, ως και ημείς αφίεμεν τοις οφειλέταις ημών». Στη
σημαντικότερη προσευχή της χριστιανοσύνης, το «Πάτερ ημών», αυτή είναι ίσως η
σημαντικότερη φράση. H συγχώρεση βρίσκεται στο κέντρο του χριστιανισμού αλλά
και άλλων σημαντικών θρησκειών. Οι χριστιανοί διδάσκονται πως ο Χριστός
σταυρώθηκε τη Μεγάλη Παρασκευή ώστε να συγχωρεθούν οι αμαρτίες τους – και να
συγχωρούν κι αυτοί με τη σειρά τους τις αμαρτίες των συνανθρώπων τους.

Άγνωστες…

… οι βουλές του Κυρίου – αν υπάρχει – για τους πιστούς κι ακόμη πιο άγνωστες
για εκείνους τους άπιστους που δεν μπορούν να καταλάβουν τι νόημα έχει η
ανθρώπινη συγχώρεση. Γιατί άλλο να συγχωράει ένας Θεός κι άλλο ένας άνθρωπος.
Στους «Αδελφούς Καραμάζοφ», ο Ιβάν λέει: «Δεν θέλω η μάνα να αγκαλιάζει τον
βασανιστή που έβαλε τα σκυλιά να κομματιάσουν τον γιο της! Ούτε να τολμήσει!
Αν θέλει, ας τον συγχωρέσει για λογαριασμό της, αυτή που σαν μάνα δεν έχει
όρια ο πόνος της. Μα τον πόνο του κομματιασμένου της παιδιού, αυτόν δεν έχει
κανένα δικαίωμα να τον συγχωρέσει, ούτε καν να τολμήσει να συγχωρέσει τον
βασανιστή του, ακόμη κι αν το ίδιο το παιδί τον έχει συγχωρέσει». Υπάρχουν
ορισμένα πράγματα που είναι ασυγχώρητα.

Αν κάποιος…

… δεν είναι απόλυτα υπεύθυνος για τις πράξεις του, τότε έχει εξ ορισμού το
ακαταλόγιστο. Άρα, πάλι εξ ορισμού, δεν έχει κανένα νόημα ούτε να τον ψέξει
κανείς ούτε να τον συγχωρέσει. Μπορεί να συγχωρέσει κανείς μια γάτα που
βασανίζει ανυποψίαστη ένα πουλί. «Άφες αυτοίς, ου γαρ οίδασι τι ποιούσι», είπε
ο Χριστός στον σταυρό. Προφανώς – αν και σε αυτό οι περισσότεροι θεολόγοι θα
σπεύσουν να διαφωνήσουν – αν γνώριζαν τι έπρατταν, ο Χριστός δεν θα ικέτευε
τον Θεό να τους συγχωρέσει. Είμαστε όλοι παιδιά της φύσης, λέει η συγγραφέας
Μινέτ Μαρίν στην εφημερίδα «Σάντεϊ Τάιμς», και είμαστε αυτό που είμαστε ύστερα
από περίπλοκες διεργασίες που μόλις τώρα αρχίζει να αντιλαμβάνεται η επιστήμη.
Μα είμαστε επίσης και παιδιά του πολιτισμού, καλού ή κακού. Ο πολιτισμός μας
έβλεπε πάντα τη συγχώρεση σαν μια ευγενική και γενναιόδωρη αρετή. Δεν πρέπει
ποτέ να υποτιμάμε το θάρρος και τη μεγαλοψυχία εκείνων που τολμούν να
συγχωρούν αυτούς που τους έχουν κάνει μεγάλο κακό.

H συγχώρεση…

… είναι όμως ένα κοινωνικό κατασκεύασμα. H προσωπική εκδίκηση και η βεντέτα
είναι ανεπίτρεπτες σε μια πολιτισμένη κοινωνία. H συγχώρεση αναμφίβολα
ευδοκίμησε σαν ένα αντίδοτο στις τοξίνες της εκδίκησης. Όμως, άλλο να θέλει
κάποιος να εκδικηθεί κι άλλο να νιώθει τόσο πληγωμένος που να μη μπορεί να
συγχωρέσει έναν που του έκανε μεγάλο κακό. Είναι φορές που τόσο πολύ πιέζεις
τον εαυτό σου να συγχωρέσεις κάποιον ο οποίος σου έκανε κακό, που ύστερα, όταν
στο ξανακάνει, νιώθεις ασυγχώρητος.