O «μετρ» του φωτός και της σκιάς στην Aθήνα

Το φως πέφτει πάνω στο γυμνό σώμα του Λαζάρου, η Μάρθα θρηνεί και η Μαγδαληνή εκπλήσσεται, ενώ πίσω κάποιος βάζει το χέρι στη μύτη για να προστατευθεί από την οσμή της σήψης (!) στην «Ανάσταση του Λαζάρου» (1608-1609) του Καραβάτζιο που θα έρθει στην Αθήνα

Τρία εντυπωσιακά έργα του Καραβάτζιο «προσγειώνονται» στο Μουσείο Κυκλαδικής
Τέχνης και αποκαλύπτουν τον κόσμο του μετρ του «κιαροσκούρο», της σκιάς και
του φωτός.

Ο «διαβολικός καλλιτέχνης» που άλλαξε ριζικά τη ζωγραφική του 17ου αιώνα, ο
Μικελάντζελο Μερίζι – γνωστός ως Καραβάτζιο – με τις εσωστρεφείς, γοητευτικές
μορφές στους καμβάδες του και έντονη την αντίθεση φωτός – σκιάς που μαγεύει το
θεατή, δεν θα αποκαλυφθεί μόνο μέσα από τους τρεις πίνακες. Αλλά και στη
«συνομιλία» με 13 ακόμη έργα μαθητών, αντιπάλων και αντιγραφέων που
ακολούθησαν το στυλ του, στην έκθεση «Καραβάτζιο και 17ος αιώνας».

Χυδαία και υπέρμετρα ρεαλιστική η ζωγραφική του ή θεσπέσια απόπειρα να
εξυψωθούν οι ασχήμιες του κόσμου ακολουθώντας το χριστιανικό πνεύμα; Στο
ερώτημα θα επιχειρήσουν να δώσουν απάντηση στο ελληνικό κοινό η «Θλιμμένη
Μαγδαληνή», «H ανάσταση του Λαζάρου» και «Άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής» που θα
ταξιδέψουν από τη Ρώμη και τη Μεσίνα.

Καθένα έχει τη δική του ιστορία. Όταν ο έμπορος Τζιοβάνι Μπατίστα ντε Λάτσαρι
αποφάσισε να χτίσει το παρεκκλήσι του ναού των Σταυροφόρων Πατέρων στη Μεσίνα,
θέλησε να το διακοσμήσει με έναν πίνακα, που έπρεπε να απεικονίζει την Παναγία
με τον Ιωάννη τον Βαπτιστή. Ωστόσο, στην πράξη παράδοσης ο πίνακας δηλώνεται
ως «H ανάσταση του Λαζάρου». Γιατί ο παραγγελιοδότης άλλαξε γνώμη; «Εκείνη την
εποχή η φήμη του Καραβάτζιο είχε προ πολλού προηγηθεί του ιδίου και δεν
αποκλείεται να ήταν εκείνος που το υπέδειξε γιατί το θεώρησε ενδιαφέρον»,
εξηγούν οι ειδικοί Πάολα Καρέτα και Βιτόριο Σγκάρμπι για τον πίνακα που
φιλοτεχνήθηκε πριν από τον θάνατο του καλλιτέχνη.

H «Θλιμμένη Μαγδαληνή» είναι η ίδια γυναίκα που συναντά ο παρατηρητικός θεατής
στον «Θάνατο της Παναγίας» (εκτίθεται στο Λούβρο). «Πιθανότατα ο πίνακας να
αποτελεί δοκίμιο για εκείνη τη μορφή», επισημαίνει ο ειδικός μελετητής
Φραντσέσκο Πετρούτσι για την ελαιογραφία που φιλοτεχνήθηκε μεταξύ 1605-1606
και αποδεικνύει την ταχύτητα και ευκινησία με την οποία χειριζόταν τον
χρωστήρα.

Καθιστός, με ένα κριάρι στα χέρια, απεικονίζεται ο Άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής,
που σήμερα φιλοξενείται στην Γκαλερία Ντόρια Παμφίλι στη Ρώμη. Το έργο που
χρονολογείται στο πρώτο μισό του 17ου αιώνα, ενώ είχε αρχικά θεωρηθεί
ιδιόχειρο έργο του Καραβάτζιο, υποβιβάστηκε στην κατηγορία του αντιγράφου
«προς όφελος ανάλογου πίνακα που κάποτε ανήκε στον Πάπα Πίο», όπως εξηγεί ο
ιστορικός τέχνης Αντρέα Μάρκι, αφού τα έργα του Καραβάτζιο «αποτελούν πόλο
επιμορφωτικού και ψυχαγωγικού τουρισμού».

Στην έκθεση, η οποία τελεί υπό την αιγίδα του Προέδρου της Ιταλικής
Δημοκρατίας και πραγματοποιείται σε συνεργασία με την πρεσβεία της Ιταλίας
στην Αθήνα, θα εκτίθενται και 13 πίνακες με θρησκευτικά και μυθολογικά θέματα
και υπογραφές σημαντικών δημιουργών του 17ου αιώνα, από τον Λούκα Τζιορντάνο
έως τον Μπατιστέλο (από τη συλλογή της Τράπεζας Καρίμε). Έργα που ρίχνουν
επιπλέον φως στην επιρροή που άσκησε ο Καραβάτζιο στις επόμενες γενιές
καλλιτεχνών.

INFO

Η έκθεση «Καραβάτζιο και 17ος αιώνας» εγκαινιάζεται στις 27 Απριλίου στις
20.00 στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης (Βασ. Σοφίας και Ηροδότου 1). Έως 30
Ιουνίου.