TPITH AΠOΨH Mεταρρυθμιστική οπισθοδρόμηση

Το υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων φαίνεται να έχει χάσει, τελείως, τους
στόχους για τους οποίους θα έπρεπε να ενδιαφέρεται, εάν πραγματικά επιθυμεί να
υλοποιήσει την αναγκαία και αέναη εκπαιδευτική μεταρρύθμιση της χώρας. Οι
σχετικά πρόσφατοι νόμοι για τη Διασφάλιση της Ποιότητας στην Ανώτατη
Εκπαίδευση και η ανωτατοποίηση των Ιερατικών Σχολών, δείχνουν μία, άνευ
προηγουμένου, ανεπάρκεια συγκροτημένης σκέψης. Ποιος ξέρει πόσες άλλες
τροποποιήσεις θα καταθέσει, διά της μεθόδου του κατεπείγοντος, χωρίς να
προβλέψει τις αλυσιδωτές αντιδράσεις που ενδεχομένως θα προκύψουν από την
αλαζονική του στάση.

Τυπικό παράδειγμα αλυσιδωτών αντιδράσεων αποτελεί η απόφαση της Συγκλήτου του
Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, η οποία δηλώνει ότι δεν θα εφαρμόσει τους
νόμους. H δήλωση αυτή προκάλεσε – και συνεχίζει να προκαλεί – μια αναταραχή
στα συνδικαλιστικά όργανα των πανεπιστημιακών, αλλά και στην πλειονότητα των
διοικητικών οργάνων των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων. Οι Γενικές
Συνελεύσεις των Τμημάτων συζητούν και προβληματίζονται, επί της ουσίας, για
την αξιοπιστία και τις πραγματικές προθέσεις του κυβερνώντος κόμματος.

Σημαντικό στοιχείο αναξιοπιστίας του υπουργείου, που προκαλεί και ζήτημα
ηθικής τάξης, είναι το γεγονός ότι ενώ ψήφισε έναν νόμο για την αξιολόγηση των
AEI, εντούτοις αθετεί πάραυτα τον νόμο του, ανωτατοποιώντας τις Ιερατικές
Σχολές χωρίς καμιά αξιολόγηση. Πέρα όμως από την πλημμελή επεξεργασία των
νόμων αυτών, η αναξιοκρατία και οι αδιαφανείς διαδικασίες εντοπίζονται σε
διάφορα άρθρα του νόμου περί αξιολόγησης των AEI.

Κυρίαρχο, όμως, σημείο είναι ο τρόπος της συγκρότησης των οργάνων αξιολόγησης
(ΑΔΙΠ =Αρχή Διασφάλισης της Ποιότητας στην Ανώτατη Εκπαίδευση). H συγκρότηση
της Αρχής αυτής, σύμφωνα με τον νόμο, προκύπτει με άμεσο διορισμό από τον/την
υπουργό. Το 15μελές αυτό όργανο συγκροτείται από καθηγητές (άγνωστο αν θα
είναι καταρτισμένοι) με τελείως ξεχωριστά γνωστικά αντικείμενα, τα οποία
μάλιστα, από φύση και θέση, δεν είναι δυνατόν να συμπράξουν σε κοινούς τόπους
ιεράρχησης των κριτηρίων και δεικτών αξιολόγησης.

H αμεσότητα του διορισμού όλων των μελών της συγκεκριμένης Αρχής, από μόνη
της, υποδηλώνει προκατάληψη και αναξιοκρατία. Και αυτό γιατί σύμφωνα με τις
ευρωπαϊκές Οδηγίες, η μόνη θέση που μπορεί να προέρχεται με άμεσο διορισμό
είναι αυτή του προέδρου της Αρχής. Στον νόμο δεν προβλέπονται σημαντικά
κριτήρια τεκμηρίωσης της παρεχόμενης ποιότητας με βάση την ιστορικότητα, τη
γεωγραφική θέση και τη συνολική χρηματοδότηση των ιδρυμάτων. Τα κριτήρια αυτά
είναι διαφορετικά μεταξύ των ιδρυμάτων. Κατά συνέπεια συγκρίνονται κάποιοι
ανομοιόμορφοι σχηματισμοί, με κάποια κριτήρια που θεσπίζονται χωρίς
προηγούμενη συζήτηση. Εδώ το πρόβλημα που τίθεται είναι ότι εφόσον τα κριτήρια
αυτά υφίστανται (πιστεύω ότι υφίστανται), τότε για καθαρά λόγους εντιμότητας
θα έπρεπε να προβλεφθούν στον νόμο. Επιπλέον, μια εξαιρετικά σημαντική
παράμετρος που δεν λαμβάνεται υπόψη είναι πως ο νόμος κινδυνεύει να γίνει
ανενεργός, εξαιτίας πλείστων όσων δυσλειτουργιών και των απίστευτων
γραφειοκρατικών διαδικασιών.

Ποιοι και πόσοι «θεοί» θα είναι εκείνοι που θα γνωματεύσουν για τις 1.200
πολυσέλιδες εκθέσεις αξιολόγησης; Θα τηρήσουν τα στενά χρονοδιαγράμματα των
διαδικασιών που ορίζει το υπουργείο; Αν όχι, τότε τι θα γίνει; Έχουν τα μέλη
του Διδακτικού Επιστημονικού Προσωπικού τον χρόνο να ασχολούνται με
τεχνοκρατικές διαδικασίες αξιολόγησης και μάλιστα χωρίς εξειδικευμένο
προσωπικό; Οι απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά, αν δεν είναι τραγελαφικές, τότε
σίγουρα θα προκαλέσουν πολλές συζητήσεις.

Τελικά, θα φτάσουμε στο σημείο εκείνο της Μεγάλης Βρετανίας, όπου υπάρχουν
τρία και περισσότερα επίπεδα αξιολόγησης. Και αυτό γιατί η μία επιτροπή
αξιολογεί το έργο της άλλης. H γραφειοκρατία στο μεγαλείο της. Οι δαπάνες για
τη στήριξη της γραφειοκρατίας ανυπολόγιστες. Όλα αυτά θυμίζουν την παλιά λαϊκή
ρήση: φταίει ο γάιδαρος και βαράμε το σαμάρι.

Οι νόμοι μπορεί να ψηφίζονται, αλλά αυτό απέχει πολύ από το να είναι
υλοποιήσιμοι και αποτελεσματικοί, πόσο μάλλον κοινά αποδεκτοί σε μια κοινωνία
που τα τελευταία 30 χρόνια έχει αποκτήσει μια τεράστια εμπειρία. Οι νόμοι
αυτοί θα πρέπει να στηρίζονται σε 4 άξονες, βιο-φιλοσοφικής διάστασης, για να
καταλήξουν αποτελεσματικοί. Οι άξονες αυτοί είναι 4 λέξεις κλειδιά: Κίνητρο,
Ευαισθητοποίηση, Ενεργοποίηση και Επιβράβευση, διαφορετικά οι πολίτες αυτής
της χώρας θα πρέπει να γνωρίζουν πως οδηγούνται, με μαθηματική ακρίβεια, σε
μια μεταρρυθμιστική οπισθοδρόμηση της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, με
ανυπολόγιστες συνέπειες.

Ο Χαρίτων Χιντήρογλου είναι καθηγητής του Τμήματος Βιολογίας του
Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης