AΓΓEΛΟΣ ΔEΛHBΟPPIAΣ «Δώστε “αντίδωρα” για τα Mάρμαρα»

«Είναι καλό να μη συνδέονται οι διεκδικήσεις άλλων χωρών με το ελληνικό αίτημα – όπως με την πρόσφατη επιστροφή του κρατήρα του Ευφρονίου στην Ιταλία – διότι εμάς δεν μας απασχολεί το ιδιοκτησιακό καθεστώς των Γλυπτών, αλλά η αποκατάσταση της ακεραιότητας του Παρθενώνα» λέει στα «NEA» ο εντεταλμένος της ελληνικής κυβέρνησης για την επιστροφή των Γλυπτών Άγγελος Δεληβορριάς

«H επιστροφή έστω και ενός μικρού θραύσματος των Γλυπτών του Παρθενώνα θα έχει
συμβολική σημασία και θα ενισχύσει ηθικά την όλη προσπάθεια», λέει στα «NEA» ο
διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη και εδώ και δύο χρόνια εντεταλμένος της
ελληνικής κυβέρνησης για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα Άγγελος
Δεληβορριάς, ενώ ξεφυλλίζει το ογκώδες αρχείο αλληλογραφίας με μουσεία του
εξωτερικού που διαθέτουν τμήματα του γλυπτού διακόσμου του Παρθενώνα.

«Τα θετικά αποτελέσματα φάνηκαν ήδη με την αποδοχή του αιτήματος της
Χαϊδελβέργης. Και σε άλλες περιπτώσεις όμως, όπου είχαμε αρνητικές απαντήσεις,
αφήνουν να διαφανεί περιθώριο συνέχισης του διαλόγου. Αν ήταν το πρόβλημα να
έχει επιλυθεί, θα είχε επιλυθεί στα τόσα χρόνια που κρατάει η εκστρατεία, από
την εποχή της Μελίνας. Δικαιούμεθα, λοιπόν, να αναζητήσουμε άλλους τρόπους και
ύφος στις συνεννοήσεις μας και να στηρίξουμε τη διαπραγματευτική θέση μας σε
εντελώς διαφορετική προσέγγιση. Ούτε η νομική επιχειρηματολογία – κατά πόσο
νομοτύπως ή παρατύπως εξήχθησαν τα Γλυπτά – ούτε η ηθική επιχειρηματολογία
ούτε η επίκληση επιχειρημάτων για την κακή αντιμετώπιση του γλυπτού διακόσμου
του Παρθενώνα στο εξωτερικό απέδωσαν».

Γιατί; Έγιναν λάθη από την ελληνική πλευρά;

«Δεν είναι θέμα λάθους. Όταν η Μελίνα διατύπωνε το αίτημα για την επιστροφή
των Γλυπτών ήταν περίπου η εποχή του μεγάλου διεθνούς συνεδρίου για τον
Παρθενώνα στη Βασιλεία, που δεν είχαν διατυπωθεί αντιρρήσεις για την επανένωση
τμημάτων που συνανήκουν. Όταν ανακοινώθηκε το ελληνικό αίτημα, τρόμαξαν. Δεν
θεωρώ ότι η Μελίνα κακώς έπραξε. Απλώς μέχρι σήμερα υπήρξαν διαφορετικές
προσεγγίσεις και νομίζω ότι είχε εξαντληθεί όλο το ανάπτυγμα των δυνατών
λύσεων.

Επομένως, η επιστροφή θα πρέπει να στηριχθεί σε μια εντελώς διαφορετική
σύλληψη του προβλήματος και σε διαφορετική αντιμετώπιση. Το ερώτημα
επανατίθεται στο πλαίσιο μιας ενωμένης Ευρώπης από την πλευρά των όρων και της
λογικής που θέτει η ακεραιότητα μιας δημιουργίας, η οποία συνοψίζει συμβολικά
το περιεχόμενο των ευρωπαϊκών ιδεωδών και του ανθρωπισμού και απαιτείται η
αποκατάσταση της ακεραιότητάς της. Δεν έχει καμία απολύτως σχέση με τα
αιτήματα διαφόρων κρατών για επιστροφή πολιτιστικών θησαυρών που έχουν εξαχθεί
παράνομα και βρίσκονται σε συλλογές ξένων μουσείων».

H πιο «σύγχρονη προσέγγιση που επιβάλλεται από τη σημασία του μνημείου σε
σχέση με τη σημασία του έργου που επιτελούν οι μουσειακοί οργανισμοί», λοιπόν,
βάζει στο παιχνίδι μία από πολλούς αμφισβητούμενη τακτική. Εκείνη των
ανταλλαγμάτων.

«Πρότεινα την ιδέα της “αντιπαροχής”, την οποία εξακολουθώ να μη θεωρώ
απαράδεκτη ή κατακριτέα, καθώς η Ελλάδα πρέπει να εκπροσωπείται στο εξωτερικό
όχι μόνο εκεί όπου υπήρχαν “πρεσβευτές”, αλλά και αλλού. Δεν καταλαβαίνω γιατί
οι κάτοικοι του τάδε κράτους να μην πάρουν γεύση από το τι σημαίνει ελληνική
τέχνη και ελληνικός πολιτισμός ως ελληνική παραχώρηση. Πόσο μάλλον όταν
απευθυνόμαστε σε μουσειακούς οργανισμούς και ζητάμε να μας επιστραφούν τα
Γλυπτά του Παρθενώνα. Δεν καταλαβαίνω γιατί έναντι του σπαράγματος της
Χαϊδελβέργης να μη στείλει η Ελλάδα ένα κομμάτι από τα άπειρα καλλιτεχνήματα
που διαθέτει ή γιατί να μη σταλεί στο Παλέρμο το ενεπίγραφο κράνος του Ιέρωνα.
Δεν χάθηκε ο κόσμος. Έχουμε εκατό κράνη. Ας γράφει από κάτω ότι παραχωρήθηκε
από την Ελλάδα».

Τι είδους αρχαία όμως θα είναι εκείνα που θα δοθούν ως αντάλλαγμα; Της
προθήκης ή της αποθήκης;

«Δεν διακρίνω την παράδοση της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε χαμηλής και υψηλής
ποιότητας. Κακώς σημειώνεται και στον αρχαιολογικό νόμο ότι ένα τέτοιο
ενδεχόμενο δεν αποκλείεται, αλλά ορίζει να είναι αρχαιότητες δευτέρας
διαλογής. Ποιος είναι εκείνος που θα κρίνει ότι αυτό είναι καλύτερης ποιότητας
από ένα άλλο; Έλεος. Έχουμε αρκετά πράγματα στον τόπο μας, πολλά από τα οποία
δεν είμαστε καν σε θέση να τα αξιοποιήσουμε, επομένως θα πρέπει να στηριχθεί
σε άξονες λογικής που επιβάλλει η ίδια η ιδιαιτερότητα του μνημείου και τους
οποίους ξαναθέτει η δημιουργία του Νέου Μουσείου Ακροπόλεως, το οποίο αποτελεί
και βασικό παράγοντα στην επιχειρηματολογία της ελληνικής πλευράς. Διότι δεν
πρέπει να ξεχνάμε ότι πολλά κομμάτια από τον γλυπτικό διόκοσμο του Παρθενώνα
που βρίσκονται στην Ελλάδα δεν εκτίθενται στο παλιό μουσείο της Ακρόπολης. Θα
πρέπει φανεί η γενναιοδωρία των Ελλήνων σε ένα ζήτημα που το θεωρούμε
πρωτεύον, αλλά και η προοπτική μιας άλλου είδους πολιτικής στο εξαιρετικά
σοβαρό ζήτημα της ελληνικής εκπροσώπησης στο εξωτερικό».

Είναι πολιτικό, τελικά, το θέμα;

«Και πολιτικό. Δεν πιστεύω στις μανιχαϊστικές αντιλήψεις αντιμετώπισης. H
επίλυση ενός θέματος είναι συνάρτηση πολλών παραγόντων. Το σίγουρο είναι ότι
θα πάρει πολύ χρόνο».

«Μπορούμε να θρέψoυμε την ανθρωπότητα»

«Το “αντίδωρον”, όπως το έχω ονομάσει, θέλει πολλή δουλειά», λέει ο
εντεταλμένος της Ελλάδας για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα, Άγγελος
Δεληβορριάς. «Είχα εισηγηθεί σύνταξη μεγάλου καταλόγου έργων που τα ελληνικά
μουσεία θα ήταν διατεθειμένα να αποχωριστούν και θα μας προσφέρουν τη
δυνατότητα να συζητήσουμε με τα ξένα μουσεία, αλλά δεν έγινε ποτέ. H ελληνική
κληρονομιά μπορεί να θρέψει ολόκληρη την ανθρωπότητα και εμείς φταίμε όταν δεν
το κάνουμε. Αν θέλουμε πραγματικά τα Γλυπτά πίσω, δεν πρέπει να φανούμε
τσιγκούνηδες. Δεν μπορούμε όμως να αντιπροτείνουμε και ό,τι να’ ναι, αλλά έργα
τέχνης που δεν θα αισθανόμαστε άσχημα να τα δούμε εκτεθειμένα και θα μπορούμε
να τα στερηθούμε, αν θέλουμε τόσο πολύ να δούμε τον Παρθενώνα ενωμένο».