Δρόμοι

Μια βροχερή…

… μέρα του Φεβρουαρίου του 1854, ο μεγαλύτερος εν ζωή μουσικός της Γερμανίας
βγήκε στους αποκριάτικους δρόμους του Ντύσελντορφ με τη ρόμπα του και
φτάνοντας στην παλιά γέφυρα της πόλης, ρίχτηκε στα νερά του φουσκωμένου Ρήνου.

Ο Ρόμπερτ Σούμαν…

… ήταν τότε 43 ετών. Όταν τον ανέσυραν, τον αναγνώρισαν και τον συνόδευσαν
με σεβασμό στο σπίτι του, όπου η σύζυγός του Κλάρα, που περίμενε το όγδοό τους
παιδί, τον στέγνωσε και τον έβαλε να πλαγιάσει. Δεκαέξι ολόκληρες μέρες
αρνήθηκε να φύγει από το προσκεφάλι του. Ώσπου οι γιατροί την προειδοποίησαν
πως θα μπορούσε να της κάνει κακό. Ο Ρόμπερτ συμφώνησε να πάει σε ένα
σανατόριο στο Έντενιχ. Πέθανε εκεί δύο χρόνια αργότερα, από τις σωρευτικές
συνέπειες της ψυχικής νόσου, της προχωρημένης σύφιλης και των φονικών δόσεων
υδραργύρου που χορηγούσαν τότε οι γιατροί. Τα πλήθη έτρεξαν στην κηδεία του
στη Βόννη σαν να είχε γίνει μια μεγάλη καταστροφή. Ήταν μια καμπή για τον
ευρωπαϊκό πολιτισμό, το τέλος της ρομαντικής αθωότητας, κάτι που
υπογραμμίστηκε από τον θάνατο – την ίδια εκείνη χρονιά και από παρόμοια αιτία
– του ποιητή Χάινριχ Χάινε. Στη ζωή και στο έργο του, ο Σούμαν ήταν ένα παιδί
του δάσους που κοίταζε ολόγυρά του με απορημένα μάτια τους σιδηρόδρομους που
σέρνονταν ασταμάτητα στις πολιτείες της βιομηχανικής εποχής. Φλερτάρισε την
παιδίσκη Κλάρα σαν μεσαιωνικός μνηστήρας κι αψήφησε τον τυραννικό πατέρα της
(δάσκαλό του στο πιάνο). Όταν εκείνη μεγάλωσε, παντρεύτηκαν. Είναι καθισμένη
μέχρι σήμερα στα πόδια του (φωτ.), στο κοιμητήριο της Βόννης.

Ο συνθέτης…

… των «Ερώτων του ποιητή» και του αξεπέραστου κοντσέρτου για πιάνο σε Λα
ελάσσονα (που το συνέθεσε με τη συμβολή της Κλάρας) υπήρξε η «κόκκινη κλωστή»
ανάμεσα στον Μπετόβεν και τον Μπραμς, γράφει ο Νόρμαν Λεμπρέχτ στο περιοδικό
«Σένα μουζικάλε». Μέσα στον ορυμαγδό για τα 250 χρόνια από τη γέννηση του
Μότσαρτ, όμως, ελάχιστοι θυμήθηκαν τα 150 χρόνια από τον θάνατο του Σούμαν,
ένα γεγονός που άλλαξε την πορεία της μουσικής.

H μουσική…

… του Σούμαν – ας μη γελιόμαστε – δεν φτάνει το ίδιο εύκολα στα αυτιά όσο η
μουσική από την ταινία «Αμαντέους». Ο Μότσαρτ φέρνει χρήμα, ο Σούμαν μυρίζει
αυτοκτονία. Υπάρχει ένα υπόγειο σκοτάδι σε όσα έγραψε. Όπως όλοι οι γνήσιοι
ρομαντικοί, ο Χάινε και ο Σούμαν δεν μπορούσαν να ξεχωρίσουν τον έρωτα από τον
θάνατο. Δεν είναι εύκολο να γιορτάζεις έναν συνθέτη που μεταπίπτει τόσο εύκολα
από τον έρωτα στον θάνατο. Με μια λέξη, το πρόβλημα με τον Σούμαν είναι η
τρέλα του. Μας τρομάζουν οι δημιουργοί που ξεπερνούν τα όρια, ποιητές σαν τον
Βύρωνα, ζωγράφοι σαν τον Βαν Γκογκ. Δεν τολμάμε να πάμε κοντά τους. Φοβόμαστε
την τρέλα τους, που ανοίγει στα μάτια μας τα βάθη της ψυχής.