Bολικό θέαμα μιας απεργίας

Οι σκηνές έντασης «πουλάνε»· μόνο που, ακριβώς γι’ αυτό, δεν δείχνουν ολόκληρη την εικόνα του προβλήματος

Οι ναυτεργάτες απεργείτε. Δικαίωμά σας! Οι άλλοι όμως, οι φτωχοί επίσης,
παραγωγοί προϊόντων υποφέρουν από τη δική σας απεργία. Πείτε τα μεταξύ σας. Το
έθνος θα ακούει τον διάλογο χάρη στο θαύμα της τηλεοπτικής τεχνολογίας. Στο
λιμάνι του Πειραιά, ο πρόεδρος των συνδικαλιστών που απεργούν εκεί. Στην
Κρήτη, ο πρόεδρος των παραγωγών. Καλωδιωμένοι. Μπροστά τους, οι κάμερες. Πίσω
τους, ξεσηκωμένοι, ταμπλό-βιβάν του πλάνου της έντασης, απεργοί από τη μια,
παραγωγοί από την άλλη. Στα αυτιά τα ακουστικά. Ο διάλογος μοιάζει μια τόσο
απλή υπόθεση. Εμπρός μαρς! Κάντε τον, λοιπόν, on camera!

Τόσο δημοκρατικά, απλά και με απόλυτη διαφάνεια – η ιερή της τηλεοπτικής
δημοκρατίας «διαφάνεια». Για να ακούει απ’ ευθείας και ο πολίτης – τηλεθεατής.

Μια σκηνή από ένα δράμα που εξελίσσεται τις μέρες αυτές στα λιμάνια
φέρνοντας αντιμέτωπους ανθρώπους στην ίδια μοίρα, πολίτες με ίσα δικαιώματα.
Ποιος τα εγγυάται; Μα ιδού, η τηλεόραση δεν κάνει διακρίσεις, έχει μικρόφωνα
ένθεν κακείθεν. Μπορεί να φωνάζει με όση βραχνή φωνή διαθέτει ο πρόεδρος των
παραγωγών της Κρήτης ότι το μέτωπο δεν είναι ενάντια στους ναυτεργάτες, αλλά
να βρει η κυβέρνηση λύση. Μπορεί ο πρόεδρος των ναυτεργατών να φωνάζει εξίσου
παθιασμένα και εξίσου βραχνά πως στόχος δεν είναι οι γεωργοί και οι
κτηνοτρόφοι. H εικόνα δείχνει πόλεμο. Τα πλάνα δείχνουν ευπαθή προϊόντα
κρέατα, λαχανικά που εκτίθενται στην κάμερα. Σαν εικόνες ενός παραδείσου
αφθονίας που χάνεται και που ζητάει ευθύνες γι’ αυτό.

Ο διάλογος μεταξύ των δύο συνδικαλιστών έχει φορτιστεί ήδη από τη σκηνοθεσία.
H τεχνολογία της απ’ ευθείας μετάδοσης μοιάζει να τον υπηρετεί, μόνο που στην
πραγματικότητα υπηρετεί την ένταση μεταξύ ίσων, μεταξύ κοινωνικών κατηγοριών
που βρίσκονται στην ίδια οικονομική κατάσταση, γιατί αυτές χάριν του «σόου
διαλόγου» που επιβάλλει το τελετουργικό της τηλε-ενημέρωσης είναι πρόσφορες
για να συμμετέχουν. Γι’ αυτές το τηλεοπτικό μέσον προσφέρει τη δημοσιοποίηση
των αιτημάτων τους. Μόνο που η χρήση μιας γοητευτικής τεχνολογίας επιβάλλει
τους δικούς της όρους και εν τέλει τη δική της εικόνα στην πραγματικότητα.

Στον ελάχιστο χρόνο μιας τηλεοπτικής σύνδεσης για το δελτίο ειδήσεων η
ένταση μεγαλώνει. Ο περιορισμός του διαλόγου μεταξύ των εκπροσώπων των δύο
ευπαθών κοινωνικών κατηγοριών σκηνοθετεί μια μεταξύ τους αποκλειστική κόντρα.
Για το ριάλιτι της τηλε-ενημέρωσης οι πολεμικές εικόνες εξασφαλίζονται από τις
κόντρες των ιδίων, των ομοίων, λες και πρόκειται για μια διαμάχη μεταξύ τους.
Οι μεν υπερασπίζονται το δικαίωμα στην απεργία. Οι δε το δικαίωμα στην
ελεύθερη διακίνηση των προϊόντων τους. Είναι θεαματική η μάχη των μεν εναντίον
των δε.

Σαν τα σαλονάκια του Μικρούτσικου παλαιότερα, όταν συγκάτοικοι πολυκατοικιών
βρίσκονταν να μαλλιοτραβιούνται για το ντεπόζιτο του καλοριφέρ, για
παράδειγμα. Μα ποιος έχει δίκιο; Μα γιατί δεν μπορούν να τα βρουν;

Μοιάζει μια ωραία δημοκρατία του διαλόγου όλο αυτό, μόνο που, αντί να
προβληματίζει για την κατάσταση μιας αγοράς όπου οι συνθήκες εργασίας αλλάζουν
δραματικά, για την ολιγωρία εκείνων που έχουν εγγυηθεί αφενός τα δικαιώματα
των πολιτών έναντι του Συντάγματος και αφετέρου την κοινωνική ειρήνη, προκαλεί
την ανησυχία μιας διαρκούς, ανεπίδοτης οργής που μεγαλώνει, για να φέρει σε
αντίθεση τους πολίτες των πιο ευαίσθητων οικονομικά κατηγοριών, εκείνων που
αισθάνονται και πιο βαριά την απειλή των δεινών της οικονομίας.

H απειλή της τηλεοπτικής ευκολίας

Χρησιμοποιούμε με ευκολία τις απ’ ευθείας συνδέσεις για το τελετουργικό της
αναπαράστασης της δημοκρατίας στα δελτία ειδήσεων, αλλά αρκούμαστε στην
ευκολία του θεάματος που εξασφαλίζει. Και αυτή είναι μεγαλύτερη απειλή για τη
δημοκρατία από την ένταση που προκαλούν οι αγωνιστικές κινητοποιήσεις
εργαζομένων. H πολιτική και οικονομική πραγματικότητα μιας εποχής που όλο και
λιγότερο υπόσχεται, όλο και λιγότερο εξασφαλίζει, όλο και περισσότερο
εξαγριώνει με τις διαψεύσεις υποσχέσεων – που φυσικά δεν τις δίνουν οι
κοινωνικές κατηγορίες μεταξύ τους, αλλά εκείνοι που φιλοδοξούν να κυβερνήσουν
– η ανάγκη για όλο και πιο σκληρές και οργανωμένες διεκδικήσεις δεν χωρούν
στην «ντισνεϊλαντική δημοκρατία» των εγχώριων δελτίων ειδήσεων, η οποία
περιορίζει τις αιχμές, τις μεταθέτει για να στρογγυλέψει το θέαμα σε βολικό
σχήμα.