Δρόμοι

Όποια πέτρα…

… κι αν σηκώσεις στον κόσμο, θα τη βρεις από κάτω, αλλά οι Αμερικανοί
πολίτες αισθάνονται ολοένα και πιο έντονα την απουσία της κυβέρνησής τους από
την καθημερινή τους ζωή. Κόβει τις κοινωνικές δαπάνες, ψαλιδίζει τις πιστώσεις
για την παιδεία, δίνει φοροαπαλλαγές στους πλούσιους. Από τη δεκαετία του 1950
έως τη δεκαετία του 1970, όταν η κυβέρνηση έπαιζε ένα ορατό και θετικό ρόλο
στην καθημερινή ζωή του αμερικανικού λαού, η μεγάλη πλειοψηφία του πίστευε πως
ήταν κάτι που μπορούσε να εμπιστεύεται, κάτι που λειτουργούσε για το
γενικότερο καλό. Σήμερα, σύμφωνα με το Ινστιτούτο Μελετών των Εθνικών Εκλογών,
μόνο το 30%-40% του αμερικανικού λαού εμπιστεύεται την κυβέρνησή του. «H
κυβέρνηση δεν είναι η λύση, αλλά το πρόβλημα», έλεγε ο Ρόναλντ Ρίγκαν και
εννοούσε αυτό που βλέπουμε σήμερα μπροστά μας: πως δηλαδή οι κυβερνήσεις
πρέπει να μένουν αμέτοχες στην άνιση μάχη για το μοίρασμα της πίτας ανάμεσα
στους ισχυρούς και τους αδυνάτους της κοινωνίας.

Έρευνες…

… δείχνουν ότι οι Ευρωπαίοι πάντα πλήρωναν ευχαρίστως υψηλούς φόρους με
αντάλλαγμα κοινωνικές παροχές. Και η έννοια της ευημερίας στην Ευρώπη
συνδεόταν λιγότερο με τα υλικά πλούτη από ό,τι στις ΗΠΑ. Ένα γενναιόδωρο
κράτος πρόνοιας δεν έχει μόνο κόστος. H Ευρώπη έχει λιγότερη παιδική φτώχεια,
λιγότερο αναλφαβητισμό και μικρότερο πληθυσμό φυλακισμένων από ό,τι οι ΗΠΑ,
σύμφωνα με στοιχεία του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης. «Το
να αποδέχεται κανείς λιγότερη ανάπτυξη για περισσότερο κράτος πρόνοιας είναι
μια απόλυτα ορθολογική επιλογή», λέει ο Νίκολας Μπαρ, καθηγητής στην
Οικονομική Σχολή του Λονδίνου.

H κυβέρνηση…

… όμως κι εδώ εξαφανίζεται ολοένα και περισσότερο από τη ζωή μας. Από την
εποχή που ο πρόεδρος Ρίγκαν σχημάτιζε την πρώτη κυβέρνηση του
νεοφιλελευθερισμού στην Αμερική, είχαμε πολλές ευκαιρίες για να τον γνωρίσουμε
από την καλή, χωρίς το προσωπείο του. Το τμήμα κοινωνιολογίας του
Πανεπιστημίου του Όσλο έδωσε στους φοιτητές του αυτόν τον κατάλογο με τα
κυριότερα γνωρίσματα του νεοφιλελευθερισμού: απελευθέρωση του εμπορίου και των
χρηματοπιστωτικών αγορών (ελευθερία του ισχυροτέρου), ιδιωτικοποίηση της
παραγωγής (κατάργηση του κρατικού ρόλου), κατάργηση της προοδευτικής
φορολογίας (φοροαπαλλαγές για τους πλούσιους), περιορισμός του δικτύου
κοινωνικής προστασίας (κατάργηση του κράτους πρόνοιας), ευελιξία της αγοράς
εργασίας (ελευθερία στις απολύσεις). Καλό θα ήταν να θυμηθούμε εδώ και τις
παλιές καλές αρχές του κοινωνικού κράτους, που τα θεμέλιά του έθεσε κάποιος
λιγότερο διάσημος από τον Ρόναλντ Ρίγκαν, ο Βίσμαρκ: αυξημένος δημόσιος τομέας
στην υγεία, την παιδεία και τις υπηρεσίες, κράτος πρόνοιας και προοδευτικό
φορολογικό σύστημα για την αναδιανομή του πλούτου.

Ένα ιστορικό…

… στέλεχος της ιταλικής Αριστεράς, η Ροσάνα Ροσάντα, είχε πει κάποτε για τον
ρόλο της κυβέρνησης στο πολιτικό σύστημα του νεοφιλελευθερισμού: «Έχει
μεταβληθεί σε διοικητικό συμβούλιο μιας χώρας που λειτουργεί σαν επιχείρηση».