TPITH AΠOΨH H πολιτική και η Iστορία

Δεν πρόλαβε να δημοσιευτεί η προηγούμενη επιφυλλίδα μου, μια απεγνωσμένη
φωνή-διαμαρτυρία προς τις πολιτικές ηγεσίες – και τις άλλες εξουσίες – να μην
αποφασίζουν για γεγονότα του παρελθόντος ερήμην των ιστορικών και των
πορισμάτων της ιστορικής έρευνας, και νάσου μια κραυγαλέα πολιτική παρέμβαση
με ευρωπαϊκές μάλιστα διαστάσεις. Το διαβόητο πλέον Μνημόνιο αποκάλυψε, πέρα
από όλα τα άλλα, ότι για ορισμένες πολιτικές οι ιστορικοί είναι άχρηστοι και η
έρευνά τους, με τα συμπεράσματα στα οποία καταλήγει, τουλάχιστον ενοχλητική.
Από πολλές παρεμβάσεις – και εντός των κόλπων των εθνικών ιστοριογραφιών – και
από πολλά χρόνια έχει αποδειχτεί ότι η ιστορική έρευνα προσπαθεί να κατανοήσει
τις οικονομικές και κοινωνικές σχέσεις κατά το παρελθόν και τους λόγους για
τους οποίους αυτές, οι εκάστοτε κοινωνικές πραγματικότητες, έχουν οδηγήσει σε
τούτους ή τους άλλους πολιτικούς συσχετισμούς, σε συγκεκριμένα αιτήματα της
κοινωνίας ή σε κοινωνικές αναστατώσεις.

Προσπαθεί, επίσης, να κατανοήσει πώς και γιατί συγκεκριμένο γεγονός έχει
προσληφθεί μεταγενέστερα έτσι ή αλλιώς και πώς, γιατί και από ποιους
κατασκευάστηκαν οι ιστορικοί μύθοι, αυτά τα ιερά ιστορικά ψεύδη, που σε
κοινωνίες χωρίς ιστορική παιδεία έχει αποδειχτεί ότι αντέχουν στον χρόνο
περισσότερο από την ιστορική αλήθεια.

Με την προηγούμενη επιφυλλίδα μου ένωσα τη φωνή μου με αυτήν των 19
διακεκριμένων Γάλλων ιστορικών που καλούσαν, το είπα πριν, πολιτικούς και
πολιτικούς θεσμούς να μην αποφασίζουν για τον χαρακτηρισμό ιστορικών γεγονότων
ερήμην της ιστορικής έρευνας. Αμέσως ήρθε το Μνημόνιο με το οποίο Σουηδός
πολιτικός απευθυνόταν σε ευρωπαϊκό πολιτικό θεσμό, το Συμβούλιο της Ευρώπης,
και το καλούσε να καταδικάσει και τα εγκλήματα του κομμουνισμού, αφού δεν
έχουν έως τώρα καταδικαστεί παρά μόνον τα εγκλήματα του ναζισμού.

Το Μνημόνιο είναι ένα επικίνδυνο κείμενο και για αυτά που απαιτεί, αλλά και
επειδή βασίζεται σε ψεύδη, επιχειρεί επομένως να δημιουργήσει ιστορικό μύθο·
επιχειρεί να υιοθετηθεί από ευρωπαϊκό θεσμό το παλαιό ιδεολόγημα του Ψυχρού
Πολέμου περί «μαύρου και κόκκινου φασισμού». Οπότε, επιστημονικές έρευνες, όχι
μόνον ιστορικές, αρκετών δεκαετιών από πολλούς επιστήμονες στον κόσμο και
εκατοντάδες χιλιάδες σελίδες δημοσιεύσεων που μελετούν το «μαύρο» και το
«κόκκινο» και συλλήβδην σχεδόν διατείνονται ότι τα δύο είναι διαφορετικά,
αυτομάτως ακυρώνονται με πολιτική απόφαση.

Το ίδιο το περιεχόμενο του Μνημονίου και η ίδια η πράξη να κατατεθεί ως αίτημα
στο Συμβούλιο της Ευρώπης, συνιστούν ακριβώς τη σημερινή μορφή του φασισμού ο
οποίος κυριολεκτικά έχει αρχίσει να διαμορφώνει, τουλάχιστον στην Αμερική και
στην Ευρώπη, μια επικίνδυνα εξουθενωτική και αποπνικτική ατμόσφαιρα. Το
Μνημόνιο, εξισώνοντας τις δυο μορφές εγκλημάτων, επιχειρεί να απαλλάξει τον
ναζισμό από ένα μέρος της βαρβαρότητάς του, να ελαφρύνει τη φρικαλεότητα των
εγκλημάτων που διέπραξε στην καρδιά της Ευρώπης· τοποθετεί ναζισμό και
κομμουνισμό στην ίδια κατηγορία ολοκληρωτικών καθεστώτων και ισχυρίζεται ότι
τα εγκλήματα του κομμουνισμού έχουν διεθνώς δικαιολογηθεί.

Τοποθετώντας τον κομμουνισμό στην ίδια κατηγορία εγκληματικών καθεστώτων με
τον ναζισμό, το Μνημόνιο μετατρέπει σε πολιτικό καθεστώς και μάλιστα
ολοκληρωτικό μια ιδεολογία· οι συντάκτες του γνωρίζουν όμως ότι τα δύο δεν
ταυτίστηκαν, ότι επιστημονικές έρευνες γι’ αυτό το ζήτημα έχουν γίνει άφθονες
και ότι είναι πρώτη η Αριστερά και οι μαρξιστές επιστήμονες που αποκάλυψαν και
καταδίκασαν τα εγκλήματα του σταλινισμού και απέδειξαν ότι τα καθεστώτα της
«άλλης πλευράς» πολύ σύντομα απομακρύνθηκαν πλήρως και από τον μαρξισμό και
από τον επαναστατικό κομμουνισμό, για να μεταμορφωθούν σε ένα είδος
γραφειοκρατικού κρατικού καπιταλισμού.

Το Μνημόνιο όμως δεν κινείται στη λογική της αλήθειας και ο πραγματικός σκοπός
του δεν είναι να επιτύχει τη διεθνή καταδίκη των «εγκλημάτων του
κομμουνισμού»· ο πραγματικός σκοπός του είναι να αναδείξει τους πολιτικούς
θεσμούς τον υπέρτατο γνώστη και κριτή του παρελθόντος. Πρόκειται για καθαρά
φασιστική αντίληψη για τη λειτουργία της κοινωνίας και των θεσμών της:
υποδεικνύει στην επιστημονική έρευνα τι πρέπει να «βρει» ψάχνοντας τις πηγές!
Επιπλέον, θεωρεί την καταδίκη και των εγκλημάτων του κομμουνισμού, όχι ως
πράξη αποκατάστασης της ιστορικής αλήθειας – κανένα ενδιαφέρον δεν έχει γι’
αυτό -, αλλά ως χρήσιμη, για να γίνουν γνωστά αυτά τα εγκλήματα και να
αντιμετωπιστεί ο σημερινός(!) κομμουνιστικός κίνδυνος: σήμερα, λέει, τα
κομμουνιστικά κόμματα μπορεί να συμμετάσχουν στη διακυβέρνηση κάποιας χώρας
και πρέπει να γνωρίζει ο κόσμος τα εγκλήματα που έχουν διαπράξει!

Ο Βασίλης Κρεμμυδάς είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.