TPITH AΠOΨH Eχθρός των θεσμών

Δεν ανήκω σε εκείνους που χαίρονται όταν το ξεγύμνωμα πολιτικών αντιπάλων
περνάει μέσα από κρίσεις που κλονίζουν ολόκληρο το πολιτειακό οικοδόμημα.
Ακόμα λιγότερο, όταν αυτές οι κρίσεις αποδεικνύουν ότι η εκλεγμένη κυβέρνηση
καταρρακώνει συνειδητά τους θεσμούς που έχει αναλάβει να προστατεύει. Όταν
όμως αυτό συμβαίνει – όπως συνέβη πέρα από κάθε αμφιβολία με την ωρολογιακή
βόμβα που κατ’ ευφημισμόν ονομάστηκε «σκάνδαλο υποκλοπών» -, πιστεύω ότι το
χρέος αντίστασης όσων εκφέρουν δημόσιο λόγο είναι διπλό: χρέος ενημέρωσης,
αλλά κυρίως χρέος δημοκρατίας.

Πέρα από τις αναρίθμητες σκοτεινές πτυχές, αντιφάσεις και τα εν γένει
αστυνομικού χαρακτήρα ζητήματα που γέννησε και συνεχίζει να γεννά η υπόθεση,
θα ήθελα να σταθώ αποκλειστικά στη μακρά σειρά των θεσμικής φύσης παρανομιών ή
ατοπημάτων που διέπραξε και συνεχίζει να διαπράττει η εκτελεστική εξουσία. H
επιλογή της μυστικότητας και της εν κρυπτώ δικαστικής έρευνας επί έντεκα μήνες
μετά την αποκάλυψη των παρακολουθήσεων (διάστημα που θα ήταν ασφαλώς
μεγαλύτερο αν δεν υπήρχε αυτή εδώ η εφημερίδα) είναι και νομικά λανθασμένη και
εγκληματικά αναποτελεσματική, αφού όχι μόνο δημιούργησε υπόνοιες συσκότισης
αλλά και στην ουσία συνέβαλε στη διαφυγή των υποκλοπέων (βλέπε το καίριο επ’
αυτού άρθρο του X. Ροκόφυλλου, στα «NEA» της 9ης Φεβρουαρίου).

H μη εξαρχής ενημέρωση, έστω και υπό καθεστώς «μυστικότητας», μιας σειράς
θεσμικών οργάνων και προσώπων – κατ’ ελάχιστον της Αρχής Διασφάλισης του
Απορρήτου των Επικοινωνιών, του Προέδρου της Δημοκρατίας, των αρχηγών των
κομμάτων και των παρακολουθούμενων πολιτών – είναι και αντισυνταγματική και
ευθέως προσβλητική για τα όργανα και πρόσωπα αυτά. H απευθείας «συνομιλία» της
κυβέρνησης με ιδιωτική εταιρεία – άμεσα μεν εμπλεκόμενη στην υπόθεση, άμοιρη
όμως των θεσμικών της επιπτώσεων – εγείρει μείζονα ζητήματα πολιτικών
χειρισμών, άρα και πολιτικής ευθύνης.

H αποφυγή ή άρνηση των αρμόδιων υπουργών να πουν την πλήρη αλήθεια σχετικά με
τα όσα γνώριζαν – στάση που αναδεικνύεται κάθε μέρα και πιο ξεκάθαρα: βλέπε
αλληλοδιαψεύσεις, ανασκευές προηγούμενων δηλώσεων και αλλεπάλληλες προσθήκες
στους αρχικούς καταλόγους παρακολουθουμένων – εκθέτει όχι μόνο τους
συγκεκριμένους υπουργούς αλλά και τη συνολική λειτουργία της κυβέρνησης.

H πλήρης αφωνία και εν γένει απουσία του Πρωθυπουργού από τα τεκταινόμενα
διαστρέφει τον πολιτειακό του ρόλο, αφού τον καθιστά ντε φάκτο ανεύθυνο, όχι
υπό την έννοια της αποφυγής των συνεπειών της απραξίας του, αλλά της αδυναμίας
ανάληψης των δυνατοτήτων και ευθυνών του επικεφαλής της κυβέρνησης. H
προσπάθεια να προσπορισθεί η κυβέρνηση μικροπολιτικό κέρδος από την υπόθεση –
βλέπε τηλεοπτική φιέστα παρουσίασης, όψιμα και γρήγορα αποσυρθέντα «καρφιά»
κατά μεγάλης ξένης δύναμης, αναφορές σε άσχετες δράσεις του προηγούμενου
κυβερνώντος κόμματος – φανερώνει ασύγγνωστη αλαζονεία και ανεπίτρεπτο
πολιτειακό κυνισμό.

H συνέχιση, τέλος, και μετά το δημόσιο ξέσπασμα της υπόθεσης, παράπλευρων προς
την ουσία μεθοδεύσεων – λεκτικές ρουκέτες περί σύστασης εξεταστικών επιτροπών,
ζυμώσεις για αλλαγές δικαστών, προσπάθεια εκτροπής της συζήτησης διά του
ανασχηματισμού – αποδεικνύει ότι η θεσμική απαξίωση δεν οφείλεται σε αδυναμία
αλλά σε πολιτική επιλογή.

Μπροστά σε αυτά τα τεκτονικά φαινόμενα, μια αφασική σε μεγάλο βαθμό κοινωνία
ενδιαφέρεται πρωτίστως να μη διαταραχθεί το πάθος της για την «κινητή»
επικοινωνία, η παντοδύναμη τηλεόραση βάζει το μάτι σε όποια κλειδαρότρυπα
έμεινε ακόμα απαραβίαστη, ενώ η κυβερνώσα πλειοψηφία δεν βρίσκει λόγια ούτε
για την εθνική ταπείνωση ούτε για τη δική της αποκάθαρση. Θεσμικά, πιάσαμε
πάτο. Το ότι, επιπλέον, δεν το έχουμε όλοι αντιληφθεί, φανερώνει την ποιότητα
της δημοκρατίας μας.

Ο συνταγματολόγος K. Μποτόπουλος είναι μέλος του Εθνικού Συμβουλίου του ΠΑΣΟΚ