H Eυρώπη ρίχνει… γέφυρες

Την πεποίθηση ότι η μουσουλμανική οργή για τα διαβόητα σκίτσα του Μωάμεθ
έχει αρχίσει να φθίνει εξέφρασε ο επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Χαβιέ
Σολάνα. Ωστόσο, η λαοθάλασσα των Λιβανέζων που μετέτρεψε χθες στη Βηρυτό μία
θρησκευτική τελετή σε διαδήλωση διαμαρτυρίας, δείχνει πως η κρίση δεν έχει
λήξει ακόμα.

Θρήνος και οργή. Σε διαδήλωση διαμαρτυρίας για τα σκίτσα του Μωάμεθ μετατράπηκε στη Βηρυτό η τελετή της Ασούρα, ο ετήσιος θρήνος των μουσουλμάνων για τον θάνατο του ιμάμη Χουσεΐν, εγγονού του Προφήτη. Στη διάρκεια της αντίστοιχης τελετής στο Βόρειο Πακιστάν, όμως, βομβιστική επίθεση αυτοκτονίας είχε ως αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους τουλάχιστον 31 άνθρωποι.

Σε μια προσπάθεια να κατευνάσει τα πνεύματα, η Ευρωπαϊκή Ένωση κάλεσε τα μέσα
ενημέρωσης να υιοθετήσουν εθελοντικά έναν κώδικα δεοντολογίας που θα
κατοχυρώνει τον σεβασμό των θρησκευτικών ευαισθησιών. «Πραγματικά δεν
καταλαβαίνω για ποιο λόγο θα δημοσίευε σήμερα μια εφημερίδα τα σκίτσα» δήλωσε
από την πλευρά του ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Κόφι Ανάν. «Είναι
προσβλητικό. Είναι προκλητικό. Βλέπετε τι συμβαίνει σε ολόκληρο τον κόσμο».
Την ερχόμενη εβδομάδα ο Χαβιέ Σολάνα πρόκειται να πραγματοποιήσει μεγάλη
περιοδεία στη Μέση Ανατολή – Σαουδική Αραβία, Αίγυπτο, Ιορδανία, παλαιστινιακά
εδάφη, Ισραήλ – προκειμένου να δει, όπως δήλωσε, «αν μπορούμε να αναλάβουμε
έπειτα από αυτή την υπόθεση των γελοιογραφιών».

Άκαμπτοι

Οι περισσότερες φωνές ζητούν τον διάλογο, τονίζουν μάλιστα την αναγκαιότητά
του. Υπάρχουν και κάποιες φωνές, ωστόσο, που εμμένουν σε μάλλον άκαμπτες
θέσεις. Όπως η Ολλανδή βουλευτής Αγιάν Χίρσι Άλι, η μουσουλμάνα που έγραψε το
σενάριο της ταινίας «Υποταγή», η οποία είχε ως αποτέλεσμα τη δολοφονία του
σκηνοθέτη της, Τέο βαν Γκογκ, από έναν Ολλανδό φανατικό ισλαμιστή το 2004.
«Σήμερα είμαι εδώ προκειμένου να υπερασπίσω το δικαίωμα να προσβάλλω στο
πλαίσιο του νόμου» δήλωσε η Χίρσι Άλι χθες σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε
στο Βερολίνο. «Είναι απαραίτητο και επείγον να ασκήσουμε κριτική στο Ισλάμ.
Είναι επείγουσα ανάγκη να ασκήσουμε κριτική στις διδασκαλίες του Μωάμεθ»
προσέθεσε, επαινώντας τις εφημερίδες που έχουν αναδημοσιεύσει τα επίμαχα
σκίτσα και στηλιτεύοντας όσους υποστηρίζουν πως η αναδημοσίευση των σκίτσων
δείχνει ανευθυνότητα. Στο άλλο άκρο, ο νομπελίστας Αιγύπτιος συγγραφέας
Ναγκίμπ Μαχφούζ εξέφρασε χθες την υποστήριξή του στο μποϊκοτάζ των δανικών
προϊόντων, υποστηρίζοντας ότι «ο κόσμος δεν καταλαβαίνει άλλη γλώσσα από
εκείνη της δύναμης».

Διαδήλωση

H Ολλανδή βουλευτής Αγιάν Χίρσι Άλι, η μουσουλμάνα που έγραψε το σενάριο της ταινίας «Υποταγή» ­ ταινία που είχε ως αποτέλεσμα τη δολοφονία του σκηνοθέτη της Τέο βαν Γκογκ, από έναν Ολλανδό φανατικό ισλαμιστή το 2004. «Θέλω να υπερασπιστώ το δικαίωμα να προσβάλλω μέσα στα πλαίσια του νόμου» λέει

Περισσότεροι από 400.000 σιίτες μουσουλμάνοι συμμετείχαν χθες στη Βηρυτό στην
τελετή μνήμης για τον ιμάμη Χουσεΐν, τον εγγονό του Μωάμεθ που δολοφονήθηκε
στην Κερμπάλα του Ιράκ πριν από 1.300 χρόνια. Πολύ σύντομα, όμως, η τελετή
μετατράπηκε σε διαδήλωση διαμαρτυρίας για τη δημοσίευση των «σατανικών
σκίτσων». Απευθυνόμενος στο πλήθος ο ηγέτης της λιβανέζικης Χεζμπολάχ, Σαγιέντ
Χασάν Νασράλα, δήλωσε πως δεν θα υπάρξει συμβιβασμός μέχρις ότου απολογηθεί η
Δανία και ψηφιστούν στις ευρωπαϊκές χώρες νόμοι οι οποίοι θα απαγορεύουν τις
προσβολές εναντίον του Προφήτη. Διαδηλώσεις διαμαρτυρίας πραγματοποιήθηκαν
χθες και στην Ινδονησία, τη Νότια Αφρική, το Μπανγκλαντές, το Ινδικό Κασμίρ
και το Αζερμπαϊτζάν.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ

«Όχι λόγος που υποδαυλίζει»

«ΣΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΧΩΡΙΟ μας εξαρτώμεθα ολοένα και περισσότερο ο ένας από
τον άλλο. Πρέπει να οικοδομήσουμε την κατανόηση, να δημιουργήσουμε
επικοινωνία, πρέπει να σεβόμαστε ο ένας τον άλλον, πρέπει να έχουμε τη
δυνατότητα να λύνουμε δύσκολες αντιπαραθέσεις μέσω του διαλόγου», ανέφερε ο
πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ και της Σοσιαλιστικής Διεθνούς, Γιώργος Παπανδρέου, σχετικά
με την ένταση που έχει δημιουργηθεί εξαιτίας της δημοσιοποίησης σκίτσων του
Μωάμεθ. «Για αυτόν τον λόγο, η Σοσιαλιστική Διεθνής καλεί την παγκόσμια
κοινότητα και τους λαούς όλου του κόσμου να κάνουν ό,τι περνάει από το χέρι
τους ώστε να αντιμετωπιστεί αυτή η αντιπαράθεση με ήρεμο τρόπο, μέσω του
διαλόγου και της κατανόησης», πρόσθεσε. «Χρειαζόμαστε λόγο που διαφωτίζει, και
όχι λόγο που υποδαυλίζει. Αυτή είναι μια αναγκαία προϋπόθεση, αν θέλουμε να
είμαστε σίγουροι ότι το περιβάλλον στο οποίο ζούμε εγγυάται την ελευθερία του
λόγου».

ΤΙΜΟΘΙ ΓΚΑΡΤΟΝ ΑΣ

«Όχι φωτιά στη φωτιά»

«ΓΙΑ ΠΟΛΛΟΥΣ ΑΙΩΝΕΣ, υπήρχε ένας καλός κανόνας για τη συνύπαρξη των
πολιτισμών. Έλεγε: Όταν είσαι στη Ρώμη, κάνε ό,τι και οι Ρωμαίοι. H
παγκοσμιοποίηση, όμως, τον υπονόμευσε. H Ρώμη δεν είναι πια μόνο η Ρώμη· είναι
και η Τύνιδα, το Κάιρο και τα Τίρανα. Σε αυτόν τον μπερδεμένο κόσμο, τον
ευλογημένο και καταραμένο ταυτόχρονα με μια άμεση επικοινωνία, πώς να βρει
κανείς την ισορροπία ανάμεσα στην ελευθερία του λόγου και στον αμοιβαίο
σεβασμό;». Για τον Τίμοθι Γκάρτον Ας, εύκολες απαντήσεις δεν υπάρχουν. Το μόνο
βέβαιο, γράφει στην «Guardian» ο γνωστός Βρετανός ιστορικός και συγγραφέας,
είναι πως «δεν πρέπει να πολεμάμε τη φωτιά με φωτιά, τις απειλές με απειλές».

Τα σκίτσα του Μωάμεθ είναι προσβλητικά, λέει. Ο ίδιος δεν ήταν υπέρ της
αναδημοσίευσής τους σε ευρωπαϊκές εφημερίδες. Δεν αποτελούν όμως απειλή για
κανέναν. Άρα δεν μπορεί να συγκριθούν με μια θανατική απειλή εναντίον ενός
σκιτσογράφου ή με την πυρπόληση μιας πρεσβείας ­ και τον θάνατο ανθρώπων στο
ενδιάμεσο. Αυτή η βία είναι αδικαιολόγητη και εγκληματική· ίσως όμως να υπήρξε
και αποτελεσματική, σημειώνει ο Βρετανός ιστορικός. H αυτοσυγκράτηση που
επέδειξε ο βρετανικός Τύπος την τελευταία εβδομάδα επιδέχεται δύο ερμηνείες: η
πρώτη είναι να πει κανείς με πόση υπευθυνότητα, πραγματισμό και ευαισθησία
συμπεριφέρθηκαν όλοι· η δεύτερη, να πει ότι φοβήθηκαν μήπως τους πυρπολήσουν
τα γραφεία.

H πραγματική διαχωριστική γραμμή, επισημαίνει πάντως ο Τίμοθι Γκάρτον Ας,
εντοπίζεται ανάμεσα στους μετριοπαθείς και στους εξτρεμιστές, και των δύο
πλευρών. Αν η λογική επικρατήσει του μίσους, θα είναι επειδή οι περισσότεροι
Βρετανοί, Γάλλοι, Γερμανοί, Ισπανοί, Ιταλοί, Ολλανδοί, Δανοί και γενικότερα
Ευρωπαίοι μουσουλμάνοι θα επικρατήσουν επί των εξτρεμιστικών μειοψηφιών τους.
Εμείς οι μη μουσουλμάνοι Ευρωπαίοι μπορούμε να συντελέσουμε σε αυτή την έκβαση
μέσω της πολιτικής μας στο εξωτερικό, έναντι του Ιράκ, του Ιράν, του Ισραήλ,
της Παλαιστίνης, και στο εσωτερικό, στον τομέα της μετανάστευσης, της
παιδείας, της εργασίας και ούτω καθεξής. Όχι για πρώτη φορά στην ιστορία,
καταλήγει ο Βρετανός ιστορικός, τα μέσα είναι πιο σημαντικά από τον σκοπό.