Tα παραλειπόμενα της Aναθεώρησης

1. ΘΑ ΑΝΑΦΕΡΘΩ σήμερα στα παραλειπόμενα της Αναθεώρησης.

2. ΔΥΣΤΥΧΩΣ δεν φαίνεται να συμπεριλαμβάνονται στην αναθεωρητική
πρόταση οι κανόνες του Συντάγματος που αφορούν μια κεντρική λειτουργία του
δημοκρατικού πολιτεύματος που είναι η εκλογική διαδικασία.

α) Γνωρίζω τα επιχειρήματα υπέρ μιας ευελιξίας του εκλογικού συστήματος
και, πάντως, αποτελεί πολύ θετικό βήμα της προηγούμενης Αναθεώρησης του 2001,
ότι το εκάστοτε ψηφιζόμενο εκλογικό σύστημα ισχύει για τις μεθεπόμενες
εκλογές. Όπως όμως έδειξε η πείρα των τελευταίων ετών η συνεχής εφαρμογή ενός
και του αυτού εκλογικού συστήματος όχι μόνο δεν λειτούργησε αρνητικά αλλά και
επέφερε μια σταθερότητα και ενότητα πολιτικής ζωής. Γιατί λοιπόν να μην
προβλεφτεί η συνταγματική καθιέρωση της αρχής ενός αναλογικού εκλογικού
συστήματος με μία ευελιξία που ούτε ν’ αποκλείει τις αυτοδύναμες πλειοψηφίες
ούτε όμως και – όπως συμβαίνει τώρα: περίπου – να τις επιβάλλει. H
μονοκομματική κυβέρνηση μπορεί ασφαλώς ν’ αποβεί λειτουργική και χρήσιμη όταν
όμως στηρίζεται σε ένα αυξημένο εκλογικό ποσοστό. Είναι αυτονόητο, πως δεν
εισηγούμαι κάποιος νέος εκλογικός νόμος να καταστεί περιεχόμενο του
Συντάγματος αλλά απλά να διατυπωθούν αρχές που να διασφαλίζουν κρίσιμα θεσμικά
χαρακτηριστικά της εκλογικής διαδικασίας. Εδώ ίσως θα πρέπει παλαιότερες
σκέψεις του καθηγητή Γ. Παπαδημητρίου να τεθούν στο τραπέζι των ασχολούμενων
με το θέμα.

β) Μια οδυνηρή πηγή αναξιοπιστίας μαστίζει βάναυσα την Πολιτεία.
Πρόκειται για το πελατειακό σύστημα που καθορίζει την εκλογή των βουλευτών
αλλά και οι οικονομικές τους εξαρτήσεις που τους διασφαλίζουν την αντιμετώπιση
των προεκλογικών τους εξόδων. Το σύστημα του «σταυρού» είναι ασφαλώς έκφραση
της δημοκρατικής αρχής αφού εξοπλίζει τον εκλογέα με τη δυνατότητα να
εξειδικεύσει και με επίπεδο προσώπων την πολιτική του επιλογή, είναι όμως και
ένα από τα συστήματα, ίσως το κυριότερο, πάνω στο οποίο βασίζεται η διαφθορά
και η συνακόλουθη αναξιοπιστία της Πολιτείας. H σκέψη της εισαγωγής του
γερμανικού εκλογικού συστήματος, που ορίζει, ότι το ήμισυ των βουλευτών
εκλέγεται με βάση τα κομματικά ψηφοδέλτια (λίστες) και το άλλο ήμισυ με
μονοεδρικές περιφέρειες θα έπρεπε να συζητηθεί. H εφαρμογή του κομματικού
ψηφοδελτίου όμως προϋποθέτει αυστηρή τήρηση των ενδοκομματικών δημοκρατικών
διαδικασιών, που κατ’ επίφαση μόνο τηρούνται. Στις περισσότερες περιπτώσεις
αποδεικνύονται διαβλητές. Κι όταν εδώ μιλώ για «δημοκρατικές διαδικασίες»
εννοώ δημοκρατική επιλογή και κατάταξη των υποψηφίων βουλευτών. H τυχόν
εισαγωγή του κομματικού ψηφοδελτίου όμως χωρίς την, με νομική κύρωση, συνδρομή
αυτής της προϋπόθεσης σημαίνει πως την εξάρτηση από τους εμφανείς πελάτες και
χρηματοδότες θα αντικαταστήσει ο αδιαφανής «κομματικός παράγοντας», ή και το
«γραφείο του Προέδρου»! Πάντως ένα είναι βέβαιο: Με ένα Κοινοβούλιο είτε
οικονομικο-πελατειακά εξαρτημένο ή με ένα Κοινοβούλιο που τελεί υπό την
αρχοντοχωριάτικη αυταρέσκεια όσων κατά τα άλλα αποτυχημένων φιγουράρουν (αλλά
και ενεργούν) ως «κομματικοί παράγοντες» δεν θα γίνει ποτέ πηγή ανατροπής των
δεδομένων, κυρίως ποτέ πηγή καταπολέμησης της αναξιοπιστίας της Πολιτείας.

3. Ο ΘΕΣΜΙΚΟΣ παραλογισμός της προσφυγής σε εκλογές όταν η Βουλή δεν
μπορεί να εκλέξει Πρόεδρο Δημοκρατίας με 180 βουλευτές δεν φαίνεται ούτε με
αυτή την Αναθεώρηση να αγγίζεται. H λογική (ή πιο σωστά: ο παραλογισμός)
διατυπωμένη απλά είναι προφανής: H εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας
αποτελεί κατά πρώτο λόγο ευκαιρία αυτοδιάλυσης της Βουλής, που το αποκτά σε
κάθε περίπτωση που συντρέχει ανάγκη προεδρικής επιλογής. Το πρώτο ερώτημα στο
οποίο απαντούν (από μέσα τους, σιωπηλά) οι πολιτικοί είναι: θέλουμε ή δεν
θέλουμε εκλογές. Εάν θέλουν εκλογές δεν ψηφίζουν κανέναν. Ούτε καν τον εθνικής
αποδοχής και καθολικού σεβασμού Κωνσταντίνο Στεφανόπουλο δεν θα ψήφιζαν. Εάν
δεν θέλουν εκλογές, τότε μόνο αναζητούν το κατά τη γνώμη τους πιο κατάλληλο
πρόσωπο. Το ισχύον σύστημα έχει άλλωστε και το μεγάλο μειονέκτημα να διακόπτει
την κοινοβουλευτική περίοδο και το κυβερνητικό έργο για λόγους που δεν έχουν
απολύτως καμία σχέση μαζί του. Προτείνω λοιπόν την άμεση εκλογή του Προέδρου
της Δημοκρατίας από τον Λαό, χωρίς καμία επέκταση των αρμοδιοτήτων του,
εισάγοντας ταυτοχρόνως το δικαίωμα της αυτοδιάλυσης της Βουλής, που ν’
αποφασίζεται όμως με αυξημένη, ει δυνατόν διακομματική, πλειοψηφία. Έτσι ο
Πρόεδρος ως λαοπρόβλητος θα λειτουργεί με μεγαλύτερο κύρος και η επιλογή του
δεν θα γίνεται περιεχόμενο κομματικών παζαριών.

4. KAI ΕΡΧΟΜΑΙ στο τελευταίο επώδυνο θέμα της σχέσης Εκκλησίας και
Κράτους. Αυτό από μόνο του χρειάζεται πολλά κείμενα, διότι εδώ ό,τι και να πει
κανείς οι αντιπρόσωποι των συμφερόντων της Εκκλησίας θα το διαστρέψουν και
μάλιστα έτσι, ώστε να θέσουν τον λόγο σου εκτός Ορθοδοξίας ή και εκτός
Χριστιανισμού. Σε βγάζουν «αντίχριστο». Σε κατηγορούν ότι
«αποχριστιανικοποιείς» την Ελλάδα. Και αν μεν ήμουν άθεος ή αντίχριστος δεν θα
με εμπόδιζε ο Προκαθήμενος της ελληνικής Εκκλησίας να το δηλώσω. Έλα όμως που
δεν είμαι και έλα που μιλάω για να προασπίσω την Ορθοδοξία από εκείνους τους
εκφραστές της που την εξευτελίζουν. H συζήτηση περί Εκκλησίας παραποιείται
έτσι, ώστε αρκετοί ιεράρχες μας να εμφανίζονται ακόμη – και παρ’ όλα όσα
ζήσαμε – ως οι «ιδιοκτήτες» της ορθόδοξης πίστης. Γι’ αυτό σήμερα θα
περιοριστώ στα θέματα ως προς τα οποία νομίζω ότι θα έπρεπε το Σύνταγμα να
ανοίξει τον δρόμο για σειρά εκλογικεύσεων. Θα θίξω μόνο αλλά δεν θα προσεγγίσω
τα θέματα, δηλαδή το ζητούμενο όχι όμως και το αναθεωρητικό «διά ταύτα». Θέτω
τις εξής ερωτήσεις:

α) Πώς είναι δυνατόν οι ασχήμιες (ηθικές και οικονομικές) σε επίπεδο
ηγεσίας της Εκκλησίας να μείνουν χωρίς κυρώσεις ή, έστω, χωρίς κάθαρση και η
εκκλησιαστική ζωή να συνεχίζεται λες και δεν συνέβη τίποτε;

β) Πώς είναι δυνατόν να επιτρέπεται η πανεπιστημιακή παιδεία των ιερέων
σε νέες ιδιότυπες «ανώτατες» (;) σχολές, όπου η αίτηση των υποψήφιων φοιτητών
να κρίνεται από τον Μητροπολίτη του. Φαντάζεστε ορισμένους Μητροπολίτες ως
«ηθικούς ελεγκτές»;

γ) Πώς είναι δυνατόν να δημιουργούμε προσκόμματα στη δράση άλλων
θρησκειών και δογμάτων σε μια Ελλάδα που βρίσκεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση;

δ) Γιατί η Εκκλησία έχει περιουσία πολλαπλάσια από όση αντικειμενικά
χρειάζεται; Εδώ προσέξτε τον κίνδυνο της διαστροφής αυτής της παρατήρησης. Θα
μας πουν πως προτείνουμε την οικονομική απογύμνωση της Εκκλησίας. Κάθε άλλο.
Εγώ απλά προτείνω να κρατήσει ό,τι της χρειάζεται.

ε) Επειδή τα συμβάντα δημιούργησαν στον κόσμο την υποψία πως υπάρχουν
Μητροπολίτες που θησαυρίζουν, να γίνουν σκέψεις για αποτελεσματική δημοσιότητα
της περιουσιακής τους κατάστασης.

στ) Ώς πού θα γίνεται ανεκτή η προκλητική παρέμβαση των Προκαθήμενων της
Εκκλησίας στη λειτουργία της Πολιτείας;

O Δημήτρης Θ. Τσάτσος, είναι καθηγητής τού Συνταγματικού Δικαίου