«Nάρκη» αμιάντου στον Aλιάκμονα

Εκατόν τριάντα οκτώ χιλιάδες τόνοι αμιάντου απειλούν την υγεία των κατοίκων
γύρω από τους Δήμους Καμβουνίων και Αιανής στην Κοζάνη, όπου βρίσκονται οι
εγκαταστάσεις των πρώην μεταλλείων αμιάντου Βορείου Ελλάδος (MABE).

Πρόκειται για τους λόφους του καρκινογόνου υλικού – που φθάνουν σε ύψος έως
και τα 180 μέτρα – οι οποίοι σχηματίσθηκαν από την εξόρυξη του αμιάντου, που
γινόταν στην περιοχή από το 1936 έως το 2000. H διαδικασία για την απομάκρυνση
του καρκινογόνου υλικού και την «εξυγίανση» των εδαφών, όμως, ακόμα δεν έχει
αρχίσει.

H τοξική «βόμβα» των… ξεχασμένων μεταλλείων δεν απειλεί μόνο την Κοζάνη.
Περιοχές σε όλη την Ελλάδα στις οποίες κατά το παρελθόν λειτουργούσαν
μεταλλεία (στο Λαύριο, τον Έβρο), όπως καταδεικνύουν επιστημονικές έρευνες,
εξακολουθούν να απειλούνται από τη ρύπανση που προκαλούν στο περιβάλλον βαρέα
μέταλλα και άλλα υλικά. Όσο για τις παρεμβάσεις αποκατάστασης, καθυστερούν ή
γίνονται πρόχειρα…

Σύμφωνα με τα πορίσματα πρόσφατης έρευνας του Πολυτεχνείου Κρήτης, στην Κοζάνη
όχι μόνον οι λόφοι αμιάντου αλλά ολόκληρο το ορυχείο, έκτασης 4.135.175 τ.μ.,
εξακολουθούν να βρίσκονται στο… «κόκκινο» σε ό,τι αφορά την πρόκληση
ρύπανσης: οι ίνες του αμιάντου εξακολουθούν να μεταφέρονται με τον αέρα στη
γύρω περιοχή – το αποδεικνύουν τελευταίες μετρήσεις – και μπορούν εύκολα να
καταλήξουν στους πνεύμονες των κατοίκων. Σημειώνεται ότι κατώτατο όριο
ασφαλείας για την έκθεση στον εισπνεόμενο αμίαντο δεν υπάρχει. Αυτό σημαίνει
ότι, εάν εισπνεύσει κανείς ακόμα και μια μικρή δόση αμιάντου, ενδέχεται να
ασθενήσει.

Έρευνα

Από τις μετρήσεις που πραγματοποίησαν επιστήμονες από το Τμήμα Μηχανικών
Περιβάλλοντος του Πολυτεχνείου Κρήτης (εργαστήριο για τη διαχείριση τοξικών
και επικινδύνων αποβλήτων, κ. E. Γιδαράκος, κ. K. Αναστασιάδου) στα πρώην
μεταλλεία αμιάντου στην Κοζάνη, προκύπτει ότι ο κίνδυνος για την πρόκληση
καρκίνου είναι εξαιρετικά υψηλός. Οι μετρήσεις δείχνουν πως οι συγκεντρώσεις
των ινών αμιάντου είναι κατά πολύ υψηλότερες από εκείνες των ορίων της
Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Περιβάλλοντος (πάνω δηλαδή από 0,0004 ίνες/cm³). Στο
ορυχείο μετρήθηκαν 0,08 ίνες/cm³ και στους λόφους αμιάντου (αποθέσεις)
0,06ίνες/cm³. Γι’ αυτόν τον λόγο, σημειώνουν οι ερευνητές, «η άμεση
αποκατάσταση των μεταλλείων κρίνεται απαραίτητη».

Όσο η μολυσμένη από αμίαντο περιοχή δεν αποκαθίσταται, οι κάτοικοι και το
τοπικό οικοσύστημα θα επιβαρύνονται συνεχώς, επισημαίνουν οι ειδικοί. Οι
καιρικές συνθήκες – ο αέρας για παράδειγμα ή οι έντονες βροχοπτώσεις αλλά και
οι κατολισθήσεις που σημειώνονται στους λόφους – μπορούν να μεταφέρουν τις
ίνες αμιάντου πολύ μακριά στην ευρύτερη περιοχή, μολύνοντας και τους υδάτινους
πόρους. Άλλωστε, παλαιότερες μετρήσεις στον ποταμό Αλιάκμονα είχαν δείξει
μεγάλες συγκεντρώσεις αμιάντου.

Αν και τα μεταλλεία έχουν σταματήσει να λειτουργούν από το 2000, έργα
ολοκληρωμένης αποκατάστασής τους δεν έχουν αρχίσει. Όπως είπε στα «NEA» ο
νομάρχης Κοζάνης, κ. Ανδρεάδης, τον Φεβρουάριο αναμένεται να αρχίσει η έναρξη
των έργων «εξυγίανσης» αφενός του ορυχείου και αφετέρου των αποθέσεων (το ένα,
ενταγμένο στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα «Life» και το δεύτερο, στο επιχειρησιακό
πρόγραμμα «Περιβάλλον 2000-2006»). Ο ίδιος πάντως λέει ότι καθυστέρηση δεν
υπήρξε, αφού τα έργα απαιτούσαν γραφειοκρατικές διαδικασίες προκειμένου να
αρχίσει η υλοποίησή τους. Αντίθετη άποψη έχει ωστόσο η Οικολογική Κίνηση
Κοζάνης. Μέλη της αναφέρουν ότι τα έργα έχουν καθυστερήσει και πρέπει να
αρχίσουν το συντομότερο.

Βαρέα μέταλλα στο Λαύριο

ΠΛΟΥΣΙΑ σε… τοξικά βαρέα μέταλλα που εγκυμονούν κινδύνους για την
υγεία των κατοίκων εξακολουθούν να είναι τα εδάφη του Λαυρίου, περίπου 25
χρόνια μετά την παύση λειτουργίας των μεταλλείων της περιοχής. Οι κάτοικοι
διατρέχουν καθημερινά κίνδυνο να μολυνθούν από τα τοξικά απορρίμματα, αφού
διαμένουν αλλά και καλλιεργούν στα μολυσμένα εδάφη! Έρευνα του Μετσόβιου
Πολυτεχνείου μάλιστα είχε δείξει πρόσφατα ότι τόσο το έδαφος όσο και τα φρούτα
και τα λαχανικά της περιοχής εμφανίζουν υψηλές συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων
(μολύβδου, καδμίου). Ο δήμαρχος Λαυρίου, κ. Δημήτρης Λουκάς, αναφέρει στα
«NEA» ότι έως σήμερα έχουν γίνει από τον δήμο παρεμβάσεις μικρής κλίμακας στις
περιοχές Καβοδόκανο, Τέλματα και Κομοπήλι. «Πολλές όμως περιοχές
αντιμετωπίζουν πρόβλημα. Ανεγείρονται συνεχώς νέες οικοδομές στα μολυσμένα
εδάφη», προσθέτει.

Παρόμοια είναι η κατάσταση και στα πρώην μεταλλεία «Κίρκης», στον Έβρο. H
απομάκρυνση των τοξικών αποβλήτων από την περιοχή καθυστερεί, ενώ τα έργα για
αποκατάσταση και απορρύπανση στην περιοχή των μεταλλείων δεν έχουν ακόμα
αρχίσει.