ΓNΩMH Σεισμοί, επιστήμονες, κράτος και MME

Την Κυριακή το μεσημέρι η χώρα ταρακουνήθηκε πάλι από έναν πολύ μεγάλο σεισμό.
Ευτυχώς η θέση της εστίας του σεισμού, το σημαντικό του βάθος και ο τρόπος
διάδοσης των σεισμικών κυμάτων συνετέλεσαν ώστε οι επιπτώσεις του να είναι
πολύ μικρές σε σχέση με το μέγεθός του, παρότι ο σεισμός έγινε αισθητός από το
Κάιρο μέχρι την Αγκώνα. Δυστυχώς όμως για άλλη μια φορά άρχισαν τα
μετασεισμικά παρατράγουδα:

Προχειρότητα

* Το Γεωδυναμικό Ινστιτούτο του Αστεροσκοπείου Αθηνών, το κατ’ εξοχήν
ίδρυμα για τις σεισμικές μετρήσεις, σπεύδει να ανακοινώσει λίγα λεπτά μετά τη
γένεση του σεισμού ότι είχε μέγεθος 6,4 Ρίχτερ. Όμως μετά τις ανακοινώσεις των
Σεισμολογικών Ινστιτούτων των Πανεπιστημίων Θεσσαλονίκης και Πάτρας
συμφωνείται ότι ο σεισμός είχε μέγεθος 6,9 Ρίχτερ. Το δεύτερο μέγεθος σε σχέση
με το πρώτο υποδηλώνει περίπου εξαπλάσια έκλυση ενέργειας! Επιτρέπεται άραγε
τέτοια προχειρότητα; Άλλωστε και άλλη φορά το Γεωδυναμικό έχει ανακοινώσει
λανθασμένες εκτιμήσεις. Πότε επιτέλους θα δημιουργηθεί το Συντονιστικό των
Σεισμολογικών Φορέων που θα ανακοινώνει με υπευθυνότητα τις μετρήσεις;

* Με αφορμή γνωστοποίηση από τον εγκυρότερο σεισμολόγο της χώρας, τον
καθηγητή B. Παπαζάχο, ότι η επιστημονική του ομάδα, συνεχίζοντας τη σημαντική
ερευνητική της δραστηριότητα, είχε προβλέψει σε μεσοπρόθεσμο επίπεδο τον
σεισμό (μαζί με 4 άλλες σχετικές πρόσφατες περιπτώσεις) και το είχε
γνωστοποιήσει στον ΟΑΣΠ, αρχίζουν τα τηλεοπτικά νταβαντούρια: Μπορεί να γίνει
πρόβλεψη ή όχι; Και αν ναι, τι χρησιμότητα έχει; Εκνευριστική η επιμονή των
δημοσιογράφων, χαρακτηριστική η αμηχανία πολλών επιστημόνων που συχνάζουν στα
τηλεοπτικά παράθυρα.

Κι όλα αυτά ενώ το θέμα είναι απλό:

Σήμερα είναι δυνατή η μεσοπρόθεσμη πρόβλεψη με αρκετή ακόμη αβεβαιότητα (σ’
αυτό όλοι οι επιστήμονες συμφωνούν). H χρησιμότητα τέτοιων μελετών έγκειται
προφανώς στο ότι ένα καλά οργανωμένο κράτος μπορεί να τις αξιοποιήσει για να
ιεραρχήσει το πρόγραμμά του για την ενίσχυση σημαντικών κτιρίων, όπως σχολεία,
νοσοκομεία, θέατρα κ.λπ.

Ο κ. Ρουσόπουλος όμως σπεύδει να ειρωνευθεί τον διάσημο καθηγητή, σημειώνοντας
ότι παλαιότερα απαξίωνε τις προβλέψεις. Μα τότε επρόκειτο για προβλέψεις
βραχείας πρόγνωσης (τύπου BAN) που αποδείχθηκε ότι δεν είχαν κανένα μέλλον και
εγκαταλείφθηκαν από την επιστημονική κοινότητα.

Άλλοι πάλι δημοσιογράφοι θέλησαν να στρέψουν την κουβέντα ότι δήθεν ο καβγάς
γίνεται για την πίτα των κονδυλίων! Μα για ποια άραγε κονδύλια μιλούν όταν το
2004 το σύνολο των ερευνητικών κονδυλίων δεν ξεπέρασε τα 1,3 εκατ. ευρώ για
έρευνα στην πιο σεισμογόνο χώρα της Ευρώπης, όταν για παράδειγμα στην Ιαπωνία
δαπανώνται ετησίως 500 εκατ. ευρώ.

Καθυστέρηση

* Και το σημαντικότερο – για μια ακόμη φορά το κράτος κωφεύει. Οι
υπεύθυνοι (Πρωθυπουργός και υπουργός ΠΕΧΩΔΕ) κομπάζουν γιατί υπήρξε άμεση
παρέμβαση σ’ ένα χωριουδάκι στα Κύθηρα, ενώ παρά τα διδάγματα της
Θεσσαλονίκης, της Καλαμάτας, του Αιγίου και της Αθήνας η αντισεισμική
προστασία καθυστερεί ασυγχώρητα: ο ΟΑΣΠ συνεχώς υποβαθμίζεται, οι απαραίτητες
μικροζωνικές μελέτες δεν χρηματοδοτούνται, ο προσεισμικός έλεγχος των
σημαντικών κτιρίων δεν προχωρεί, κανένα πρόγραμμα αντισεισμικής ενίσχυσης
υπαρχόντων κτιρίων δεν υλοποιείται.

Ας πασχίζει το TEE και ο κ. Τάσιος για το πρόγραμμα ΕΠΑΝΤΥΚ (καταγραφή και
ενίσχυση κτιρίων), ας φωνάζουν οι εδαφομηχανικοί με προεξέχοντα τον κ. Γκαζέτα
για τη σημασία των γεωτεχνικών ερευνών και της εγκατάστασης οργάνων, ας
επιμένει ο ακούραστος κ. Παπαζάχος για τη σημασία της σεισμολογικής έρευνας.

H χώρα διαθέτει εξαιρετικό επιστημονικό δυναμικό στον τομέα αυτό. Το ερώτημα
όμως είναι πότε επιτέλους το κράτος θα το αξιοποιήσει προς όφελος της
προώθησης της αντισεισμικής προστασίας της χώρας.

Ο Γιάννης Πρωτονοτάριος είναι καθηγητής Σεισμικής Μηχανικής στο ΕΜΠ.