Mία, δύο, τρεις… πολλές Aθήνες

Στη μεταολυμπιακή Αθήνα ο πεζός είναι ανύπαρκτος. Καταφέραμε και
μετατρέψαμε το Λεκανοπέδιο σε τρεις, τέσσερις, διαφορετικές μεταξύ τους…
πόλεις οι οποίες μπορούν να συνδεθούν μόνο με αυτοκίνητο. Οι νέες μεγάλες
λεωφόροι, οι γραμμές του τρένου και οι ράγες του τραμ «χωρίζουν» το
Λεκανοπέδιο Αθηνών σε μικρότερες και εντελώς διαφορετικές μεταξύ τους
«πόλεις». Στο συμπέρασμα αυτό κατέληξαν οι ερευνητές του Τμήματος
Αρχιτεκτονικής Αθήνας που αναζήτησαν τις διαφορές ανάμεσα στις περιοχές αυτές.

«Το μεγαλύτερο “ρήγμα” και φυσικό όριο μεταξύ των διαφορετικών περιοχών της
Αθήνας παραμένει η λεωφόρος Κηφισού – το περίφημο “ποτάμι”», λέει ο επίκουρος
καθηγητής Αρχιτεκτονικής κ. Γιώργος Τζιρτζιλάκης που επιμελήθηκε την έρευνα.
«Μόνο που τώρα έχει πια μετατραπεί σε κλειστό αυτοκινητόδρομο και “χωρίζει”
την Αθήνα από τον Πειραιά έως την Κηφισιά». Το ίδιο το Ρυθμιστικό Σχέδιο της
Αθήνας θεωρεί τη λεωφόρο όριο, αφού στη δυτική πλευρά της τα κτίρια που
επιτρέπεται να χτιστούν οφείλουν να έχουν το πολύ έως 4 ορόφους. Σε αυτή την
πλευρά υπάρχουν περισσότερες μονοκατοικίες, οι δρόμοι είναι φαρδύτεροι, και
απουσιάζουν, με μία ή δύο ίσως εξαιρέσεις, τα υπερτοπικά κέντρα εμπορίου και
ψυχαγωγίας.

Ο Οργανισμός της Αθήνας υπολογίζει ότι στη Δυτική Αθήνα σήμερα το ποσοστό
πρασίνου ανά κάτοικο είναι κάτω των 2 τετραγωνικών μέτρων όταν ο μέσος όρος
στο Λεκανοπέδιο είναι 2,55 τετραγωνικά. Οι ελεύθεροι χώροι είναι κατά 20%
λιγότεροι, ενώ τα μεγάλα έργα υποδομής που έγιναν με αφορμή τους Ολυμπιακούς
Αγώνες μετριούνται στα δάχτυλα του ενός χεριού. H Δυτική Αθήνα σήμερα
καλύπτεται κατά 77% από κτίρια – έστω χαμηλά -, κατά 19% από ασφαλτοστρωμένους
δρόμους και μόλις ένα 4% καταλαμβάνουν το πράσινο και οι ελεύθεροι χώροι. Το
Μετρό, το Τραμ, ο Προαστιακός δεν έφτασαν ποτέ σε αυτή την πλευρά…

«Σχεδόν μόνιμα διασκεδάζω προς τα Δυτικά. H περιοχή έχει άλλον… αέρα, περισσότερο ανθρώπινο» λέει ο κ. Τάσος Μαλτέζος, φοιτητής

«Αχανής». «H περιοχή που εκτείνεται από τον Κηφισό έως την Ελευσίνα
είναι τεράστια, θα τη χαρακτήριζα αχανή» λέει ο αρχιτέκτων, δρ πολεοδόμος
Σπύρος Τσαγκαράτος. «Οι δυνατότητες που προσφέρει είναι πολλές. Δεν
αξιοποιήθηκαν», συμπληρώνει. «Νομίζω ότι πρόκειται για προκαταλήψεις» λέει
ωστόσο από τη δική του πλευρά ο κ. Τάσος Μαλτέζος, φοιτητής. Ο ίδιος κατοικεί
στο κέντρο, στην Κυψέλη, αλλά επιλέγει σχεδόν μόνιμα για τη διασκέδασή του το
Περιστέρι και τον Ρέντη. «Ξεφεύγω από τη μιζέρια της Αθήνας. Νομίζω πράγματι
ότι μετακινούμαι, ότι αλλάζω πόλη. Μόνο που πάω σε κάποια καλύτερη. Πιο
ανοιχτή, περισσότερο ανθρώπινη. Εκείνο που λείπει από αυτές τις περιοχές είναι
οι υποδομές. Τα μέσα μεταφοράς. Το λεωφορείο είναι απίστευτη ταλαιπωρία και
είναι το μόνο που μπορείς να πάρεις».

Στα δύο οι Αθηναίοι για τον Προαστιακό

Οι γραμμές του Προαστιακού έχουν «διχάσει» τους κατοίκους της Αττικής. Το
τμήμα από το Σιδηροδρομικό Κέντρο Αθηνών (στις Αχαρνές) έως τον Σιδηροδρομικό
Σταθμό Αγ. Αναργύρων, συνολικού μήκους 4.825 μέτρων, δημοπρατήθηκε το 2002. Εν
τούτοις ουδέποτε άρχισε να κατασκευάζεται, καθώς υπήρχαν πολλά τεχνικά
προβλήματα που παρέμεναν άλυτα. Η μελέτη με την οποία δημοπρατήθηκε το έργο
προβλέπει επίγεια, υπέργεια και βυθισμένη (περίπου 1.800 μ.) πορεία του
τρένου, έξι ανισόπεδες διαβάσεις, καθώς και διαπλάτυνση του δικτύου με
τέσσερις γραμμές από τις δύο που «τρέχουν» σήμερα. Οι κάτοικοι όλων αυτών των
περιοχών δήλωναν εξοργισμένοι, σε αντίθεση με τους κατοίκους στις άλλες
περιοχές του Λεκανοπεδίου που αναμένουν ένα νέο μέσο σταθερής τροχιάς να τους
ανακουφίσει από την κυκλοφοριακή ασφυξία.

«Ο Προαστιακός αλλού θα βυθίζεται σε υπόγειο τούνελ (στο ύψος του σταθμού Αγ.
Αναργύρων μέχρι τον Σταθμό Βασιλίσσης), αλλού θα σκαρφαλώνει στα οκτώ μέτρα
από το έδαφος (στην οδό Κ. Παλαμά) και αλλού θα περνά από τα νευραλγικότερα
σημεία του αστικού ιστού, κόβοντας στη μέση τη λειτουργικότητα της πόλης. Δεν
το δεχόμαστε», λέει ο κ. Γιώργος Δημούλης, κάτοικος Αγίων Αναργύρων και μέλος
της Επιτροπής Πολιτών κατά της χάραξης του Προαστιακού. Πάντως τα έργα
προχωρούν – έστω με ρυθμό… χελώνας. Το Τραμ, πάλι, «διχοτόμησε» τη Νέα
Σμύρνη. Ο δήμαρχος της πόλης υποστηρίζει ότι το κέρδος είναι σημαντικό αφού η
περιοχή δεν εξυπηρετείται από Μετρό και απέκτησε ένα σύγχρονο μέσο σταθερής
τροχιάς. «Υπάρχουν πολίτες που διαφωνούν και θεωρούν ότι χωρίστηκε η περιοχή
στα δύο», αναφέρει ο κ. Βασίλης Λεούσης που διατηρεί κατάστημα επί της
Λεωφόρου Ελευθερίου Βενιζέλου, του άξονα επί του οποίου κινείται ο
τροχιόδρομος.

Δεν έχει… δρόμο για πεζούς

H Αττική Οδός αποτελεί το δεύτερο μεγάλο μέτωπο που χωρίζει την Αθήνα. «Είναι
πολύ μεγαλύτερο το χάσμα. Ο πεζός απαγορεύεται να μεταβεί από τη μια πλευρά
στην άλλη του Χαλανδρίου, του Αμαρουσίου, της Αγίας Παρασκευής, της Παιανίας.
Αργά ή γρήγορα θα έρθει η διχοτόμηση και δεν θα αργήσει η εποχή που θα κάνουμε
λόγο για Άνω Μαρούσι και Κάτω Μαρούσι…» λέει ο κ. Τζιρτζιλάκης, ενώ ο κ.
Τσαγκαράτος αποκαλύπτει ότι ακριβώς για να αποφευχθεί αυτός ο διχασμός είχε
προτείνει το περίφημο «δαχτυλίδι» της Κηφισίας με την Αττική Οδό να γινόταν
υπόγειο. Και στο πάνω μέρος να κατασκευασθεί εμπορικό κέντρο με μεγάλους
χώρους – «να δημιουργηθεί δηλαδή μια πλατεία εκεί που σήμερα υπάρχει το κενό.
H κατασκευάστρια εταιρεία το δέχτηκε. Ωστόσο, δεν έγινε ποτέ».