Πιο μακρύ το τούνελ λιτότητας

Μπορεί η ελληνική κοινή γνώμη να το έχει ξεχάσει, αλλά οι Βρυξέλλες το
θυμούνται πολύ καλά και για την κυβέρνηση είναι εφιάλτης: Σύμφωνα με τη
Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αν η Ελλάδα δεν πετύχει μείωση του ελλείμματός
της κάτω από 3% του ΑΕΠ το 2006, απειλείται με την επιβολή προστίμου. Κάτι που
θα είναι πρωτοφανές για τα δεδομένα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θα φέρει την
κυβέρνηση σε εξαιρετικά δυσάρεστη πολιτικά θέση.

H απειλή αυτή βρίσκεται πίσω από τη διαπραγμάτευση της παράτασης για ένα χρόνο
τού καθεστώτος επιτήρησης από τις Βρυξέλλες. Αν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει
– και το ECOFIN συμφωνήσει – να συνεχισθεί και το 2007 το καθεστώς επιτήρησης
της ελληνικής οικονομίας, ναι μεν θα παραταθεί η λιτότητα και η στενή
παρακολούθηση της κυβερνητικής πολιτικής για ένα χρόνο, αλλά η Ελλάδα θα
παραμείνει στο πλαίσιο των διαδικασιών του άρθρου 104 παρ. 9 της Συνθήκης και
δεν θα προχωρήσει στο επόμενο στάδιο που είναι το πρόστιμο. Μεταξύ των δύο
κακών, η κυβέρνηση επέλεξε το πρώτο.

Το κρίσιμο ερώτημα

Το ερώτημα τώρα είναι αν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα συναινέσει τελικά στο
ελληνικό αίτημα – που παρουσιάσθηκε σαν πρωτοβουλία της Κομισιόν. Όλα θα
κριθούν το δίμηνο Ιανουαρίου – Φεβρουαρίου, κατά τη διάρκεια του οποίου θα
μελετηθεί και θα αξιολογηθεί από τις υπηρεσίες της Κομισιόν το ελληνικό
Πρόγραμμα Σταθερότητας και ο προϋπολογισμός. Σύμφωνα, πάντως, με πληροφορίες,
ο αρμόδιος Επίτροπος κ. X. Αλμούνια, με τον οποίο επικοινώνησε ο υπουργός
Οικονομίας κ. Γ. Αλογοσκούφης την περασμένη Τετάρτη, διάκειται θετικά στο
ελληνικό αίτημα. Άλλωστε είναι κοινό μυστικό ότι η Κομισιόν δεν κινείται εκτός
πολιτικού κλίματος – και σε πολιτικό επίπεδο η κυβέρνηση έχει εξασφαλίσει τις
συμμαχίες της αυτή την περίοδο μεταξύ των κυβερνήσεων των κρατών-μελών της
Ευρωπαϊκής Ένωσης.

H διαδικασία

Τυπικά, η διαδικασία θα είναι η εξής:

1. Σε τεχνοκρατικό επίπεδο, οι υπηρεσίες της Κομισιόν θα υπολογίσουν,
με βάση τα νέα δεδομένα του προϋπολογισμού, σε ποιο επίπεδο θα διαμορφωθεί το
έλλειμμα του 2006. H προηγούμενη εκτίμησή τους, στις φθινοπωρινές προβλέψεις
της Κομισιόν, το τοποθετούσε στο 3,5% του ΑΕΠ, αλλά οι πληροφορίες αναφέρουν
ότι τώρα θα κάνουν ευνοϊκότερη για την κυβέρνηση πρόβλεψη, δηλαδή κοντά, αλλά
λίγο πάνω, από 3% του ΑΕΠ.

2. Σε μια τέτοια περίπτωση, ακόμη κι αν η απόκλιση από το όριο 3% του
ΑΕΠ είναι μικρή, η Κομισιόν θα είναι υποχρεωμένη – βάσει της Συνθήκης, όπως
προαναφέρθηκε – να ζητήσει πρόσθετα μέτρα και να απειλήσει με πρόστιμο την
Ελλάδα στο τέλος του 2006. Εναλλακτικά, αν αποφασίσει να μη φτάσει τα πράγματα
στα άκρα, θα προτείνει την παράταση του καθεστώτος επιτήρησης για ένα χρόνο
ακόμη.

Ας σημειωθεί ότι τη δυνατότητα αυτή της τριετούς περιόδου προσαρμογής τη δίνει
η πρόσφατη αναθεώρηση του Συμφώνου Σταθερότητας και ότι τρία χρόνια έχουν ήδη
δοθεί στην Πορτογαλία.

3. Παράλληλα, βεβαίως, η Κομισιόν δεν θα παραλείψει να ζητήσει την
«πιστή τήρηση του προϋπολογισμού» από την κυβέρνηση.

Επιπλέον, σύμφωνα με εκτιμήσεις αρμόδιων πηγών, στη γνωμάτευσή της η Ευρωπαϊκή
Επιτροπή θα επισημαίνει:

* Ότι τα προσωρινά μέτρα που περιέχει ο προϋπολογισμός και τα οποία
αντιστοιχούν σε έσοδα 1,1 δισ. ευρώ (0,6% του ΑΕΠ) πρέπει να αντικατασταθούν
με μέτρα μόνιμου χαρακτήρα τα επόμενα χρόνια.

* Ότι η προσπάθεια προσαρμογής πρέπει να συνεχισθεί και τα επόμενα
χρόνια, δηλαδή και το 2008.

H εισήγηση της Κομισιόν θα εγκριθεί από το Συμβούλιο Υπουργών Οικονομίας στις
14 Μαρτίου.

Τα σενάρια εκλογών

Με την παράταση της επιτήρησης, η κυβέρνηση θα έχει αποφύγει μεν το πρόστιμο,
αλλά όχι το τούνελ της λιτότητας. Και το τούνελ της λιτότητας δεν είναι
βεβαίως και ο καλύτερος σύμμαχος εν όψει εκλογών. Αν η οικονομία παραμείνει σε
επιτήρηση το 2007, δύσκολα θα δοθούν οι παροχές που έχει υποσχεθεί ο υπουργός
Οικονομίας κ. Γ. Αλογοσκούφης. Δηλαδή, οι μεγάλες αυξήσεις στις συντάξεις του
ΟΓΑ και στο ΕΚΑΣ, που ανέφερε το προεκλογικό πρόγραμμα της Νέας Δημοκρατίας
και οι φορολογικές ελαφρύνσεις στο εισόδημα, τις οποίες εξήγγειλε ο υπουργός
Οικονομίας. Και χωρίς αυτές, τουλάχιστον, τις παροχές, ο δρόμος προς το
εκλογικό έτος 2007 δεν θα είναι ρόδινος. Έτσι ήρθαν και πάλι στην επιφάνεια τα
σενάρια περί πρόωρων εκλογών, αμέσως μόλις έγινε γνωστό ότι η κυβέρνηση θα
ζητήσει άλλον ένα χρόνο παράταση του καθεστώτος επιτήρησης. Αντί να περιμένει
να οδηγηθεί στις εκλογές υπό καθεστώς επιτήρησης, τα σενάρια αυτά αναφέρουν
ότι η κυβέρνηση θα προτιμήσει να προσφύγει τώρα στις κάλπες, όσο ακόμη θεωρεί
ότι έχει το προβάδισμα στις προτιμήσεις της κοινής γνώμης, ανανεώνοντας τον
χρόνο της.

Φιλοδοξίες Αλογοσκούφη

Από την πλευρά του, ο υπουργός Οικονομίας διαψεύδει τα σενάρια αυτά και
υποστηρίζει ότι ο στόχος του είναι να υλοποιηθεί ο προϋπολογισμός και να
μειωθεί το έλλειμμα κάτω από 3% του ΑΕΠ φέτος. Πρόκειται για εξαιρετικά
φιλόδοξο στόχο, και είναι πολλοί οι παράγοντες που συνηγορούν υπέρ της
αποτυχίας του.

Ο κ. Αλογοσκούφης επικαλείται τη βελτίωση της πορείας των εσόδων τους
τελευταίους μήνες του 2005, για να υποστηρίξει ότι η επιδιωκόμενη μείωση του
ελλείμματος δεν είναι ανέφικτη. H αύξηση των εσόδων του 2005 πάνω από τον –
αναθεωρημένο – στόχο σημαίνει πράγματι ότι η απαιτούμενη αύξηση των εσόδων δεν
είναι πλέον 7,9% – ποσοστό που φαινόταν εξωπραγματικό – αλλά 6,7%, που είναι
πιο ρεαλιστικό. Ωστόσο, η βελτίωση της πορείας των εσόδων τους τελευταίους
μήνες του 2005 δεν είναι αρκετή για να κρίνει το τι θα συμβεί το 2006.

Όμως, για τον υπουργό Οικονομίας αποτελεί προσωπικό στοίχημα να βγάλει τη χώρα
από το καθεστώς της επιτήρησης, που την έβαλε ο ίδιος με τη δημοσιονομική του
απογραφή. Ένα καθεστώς που υποτίθεται ότι επρόκειτο να διαρκέσει μόνο ένα
χρόνο και τελικά προβλέπεται να διαρκέσει τρία.