Eνστάσεις

H ΛΕΞΗ ΤΗΣ ΕΒΔΟΑΜΑΔΑΣ: Λέρος. Ήταν η ντροπή για την πολιτισμένη Ευρώπη.
Σήμερα είναι σχεδόν η απόδειξη ότι οι μονόδρομοι είτε υπάρχουν μόνο στο μυαλό
μας είτε αποτελούν δικαιολογίες. Παράδειγμα ο ξενώνας κοντά στη Χαλκίδα που
εδώ και χρόνια φιλοξενεί αποασυλοποιημένους της Λέρου.

H αλήθεια μιας κάρτας

O «Αϊ Βασίλης» της «Κλίμακας» όπως τον ζωγράφισε η Μαρία. O κ. Περικλής πριν ξεκινήσει τη νέα του ζωή βοήθησε στην κατασκευή μιας ταβέρνας για όσους ζουν ακόμη εκεί απ’ όπου ο ίδιος βγήκε νικητής

ΣΑΝ AYTHN (στη φωτό) τυπώθηκαν 1.000 κάρτες. Τις έχουν στα γραφεία τους
μαζί με εκατοντάδες άλλες (και) πολιτικοί. Και σίγουρα ο υπουργός Υγείας N.
Κακλαμάνης. Βέβαια ο υπουργός (κάθε υπουργός) παίρνει πολλές κάρτες. H κάρτα
λειτουργεί σαν υπόμνηση, αλλά και σαν υπόσχεση. Επιβεβαιώνει μια σχέση
εξάρτησης. Ενίοτε υποδηλώνει και την αποδοχή μιας σχέσης εξουσίας. Αυτές οι
1.000 κάρτες έχουν – όπως όλες όσες κατασκευάζονται με το χέρι – πολλές
διαφορές από τις άλλες του εμπορίου. H αφή προδίδει ατέλειες (ίσως να φταίει
το συγκεκριμένης ποιότητας ανακυκλωμένο χαρτί). Ο Αϊ-Βασίλης δεν χαμογελάει
και τα μάτια του είναι κλειστά. Τον ζωγράφισε η Μαρία. Δεν ξέρουν ακριβώς την
ηλικία της. Πιθανολογούν ότι είναι 25-26 χρόνων, σίγουρα κάτω από 30.

H Μαρία ήταν γνωστή στους ανθρώπους που ζούσαν γύρω από το Σεράφειο
Κολυμβητήριο στην Πειραιώς. Εμφανιζόταν τα βράδια στα συσσίτια του δήμου για
τους άστεγους. «Ψυχασθενής σε υποτροπή» είναι ο επιστημονικός όρος, ο
κυρίαρχος όρος στην ταυτότητά της. Κάποιοι ειδοποίησαν τους ανθρώπους της
«Κλίμακας», μιας από τις πολλές μη κυβερνητικές οργανώσεις που στήνουν τα
θεμέλια της «Ψυχαργώ», του μεγαλύτερου σήμερα προγράμματος ψυχιατρικής
μεταρρύθμισης στην Ευρώπη. Κατάφεραν να εντοπίσουν τη Μαρία ανάμεσα σε
κουρέλια. Το σώμα της και το πρόσωπό της ήταν γεμάτα πληγές. «Δαγκωματιές από
ποντίκια», είπε ο γιατρός. Πέρασαν δυο χρόνια από τότε…

Ο A’ Ξενώνας της «Κλίμακας»…

… στον Νέο Κόσμο φιλοξενεί δέκα απο-ασυλοποιημένους ανθρώπους. Όλοι από το
Δρομοκαΐτειο. Εκεί κατασκευάστηκαν και οι 1.000 κάρτες της ιστορίας μας.
Υπάρχουν πρόσωπα πίσω από αυτές τις χριστουγεννιάτικες κάρτες. H Μαρία που
ζωγραφίζει τους Αϊ-Βασίληδες είναι ένα από αυτά. Ύστερα από φροντίδες δύο
χρόνων, αυτή η γυναίκα έχει αποκτήσει μια νέα ταυτότητα. Κυριαρχεί το «από».
Συνήθως στις περισσότερες ταυτότητες το «από» προσδιορίζει συνέχεια και ρίζες.
Αντίθετα στις ταυτότητες αυτών των δέκα ανθρώπων προσδιορίζει μια ρήξη με το
παρελθόν. Απο-ασυλοποίηση. H Αλεξάνδρα είναι σήμερα 43 χρόνων. Είχε
παντρευτεί, αλλά μια ξαφνική(;) κρίση την έκλεισε στο Δρομοκαΐτειο. Χώρισε, τη
χώρισαν, γι’ αυτήν σήμερα μάλλον δεν έχει σημασία. Άλλωστε, οι «δικοί» της την
ξέχασαν όλα αυτά τα χρόνια. Εδώ και μερικά χρόνια ζει στον ίδιο ξενώνα με τη
Μαρία. Φέτος έδωσε σχήμα σε 1.000 χριστουγεννιάτικες κάρτες. H Σοφία
συμμετέχει κι αυτή στην κατασκευή των καρτών. Άλλη ιστορία η Σοφία.
Μπαινόβγαινε χρόνια στο Δρομοκαΐτειο. Βρέθηκε, άστεγη, να κυκλοφορεί στους
δρόμους γύρω στο Γκάζι. Άλλωστε, όπως εξηγούν από την «Κλίμακα», οι
περισσότεροι άστεγοι υποφέρουν από διαταραχές ψυχικής υγείας. Σήμερα η Σοφία
είναι 38 χρόνων. Μαζί με τα υπόλοιπα μέλη του ξενώνα κατασκεύασαν μέσα σε 45
ημέρες τις 1.000 κάρτες.

Πίσω από την Κωνσταντινουπόλεως υπάρχουν κι άλλες αλήθειες για την κάρτα της
«Κλίμακας». Είναι, για παράδειγμα, το οικόπεδο όπου δυο φίλοι στριμώχνονται
ανάμεσα σε τόνους χαρτιού. Περασμένα τα 50 και οι δύο, ταξινομούν το χαρτί
πριν πάρει τον δρόμο για την ανακύκλωση. Μερικές δεκάδες μέτρα μετά τις
γραμμές του τρένου είναι σχεδόν έτοιμος ένας ακόμη ξενώνας. Πριν από λίγους
μήνες εκεί εργαζόταν ο κύριος Περικλής. Τεχνίτης της οικοδομής (μπογιατζής),
ετοιμαζόταν να φύγει οριστικά από την «Κλίμακα». Υγιής πλέον είχε πιάσει το
δικό του σπίτι, είχε ξαναβρεί δουλειά. «Ήθελα να αφήσω πίσω μου κάτι γι’
αυτούς που θα έρθουν εδώ. Διότι εδώ υπάρχει χώρος», λέει.

Το «ΨΥΧΑΡΓΩ» ξεκίνησε φιλόδοξα το 1984…

… για να αρχίσει να βουλιάζει 21 χρόνια μετά. Σύμφωνα με τον αρχικό
σχεδιασμό, είναι η τελευταία ευκαιρία για περίπου 4.000 ψυχασθενείς και οκτώ
ψυχιατρεία. Και για τον εκπολιτισμό της ψυχιατρικής πολιτικής. Είναι ένα
όνειρο. Στη θέση των ψυχιατρείων (προβλέπεται ότι μέχρι το τέλος του νέου
χρόνου θα έχουν κλείσει τα πέντε από τα οκτώ) δημιουργείται ένα δίκτυο
ξενώνων, κέντρων επαγγελματικής προκατάρτισης και κέντρων απασχόλησης.
Παράλληλα με την ιατρική παρακολούθηση, οι πρώην τρόφιμοι θα μπορούν να
εξασφαλίζουν από τη δουλειά τους εκτός από ένα μικρό εισόδημα και την
αξιοπρέπειά τους.

Αμ δε!

Σήμερα λειτουργούν 112 ξενώνες, οικοτροφεία και προστατευόμενα διαμερίσματα
από μη κυβερνητικές οργανώσεις με περίπου 800 φιλοξενούμενους. Το πρόγραμμα
είναι ήδη τραγικά έξω από τα χρονοδιαγράμματα, αν σκεφτεί κανείς ότι μέχρι το
τέλος του ερχόμενου χρόνου θα έπρεπε να έχουν βρει στέγη και απασχόληση
περισσότεροι από 2.000 ασθενείς.

«Κοστίζουν», λένε από το υπουργείο Υγείας, περίπου 3.000 ευρώ ο ένας. Και οι
σχετικές χρηματοδοτήσεις έχουν ήδη μειωθεί στο μισό. Αλλά αυτό δεν εμποδίζει,
σύμφωνα με επίσημες καταγγελίες, (τους έχοντες το μαχαίρι της πίτας στο
υπουργείο) «τη δημιουργία “εργολάβων ψυχικής υγείας”, ήτοι κομματικών φίλων οι
οποίοι χρηματοδοτήθηκαν αδρά για να μπουν στο πρόγραμμα χωρίς καμία σχετική
εμπειρία».

Πριν από μερικά χρόνια η μεγάλη Νοτιοαφρικανή συγγραφέας Ναντίν Γκόρντιμερ
είχε πει ότι «οι άνθρωποι δεν γεννιούνται αδέλφια. Πρέπει να ανακαλύψουν πρώτα
ο ένας τον άλλον. Κι αυτήν ακριβώς την ανακάλυψη επιζητεί να εμποδίσει ο
ρατσισμός»… Φυλετικός ή κοινωνικός.

Info

Μισέλ Φουκώ, «Η ιστορία της τρέλας», Αθήνα 1989, ΗΡΙΔΑΝΟΣ

Αλμπέρ Καμύ, «Σημειωματάρια», Αθήνα 1997, ΕΞΑΝΤΑΣ

Στινγκ Ντάνγκερμαν, «Η ανάγκη μας για παρηγοριά» (με έναν εξαιρετικό
πρόλογο από τον Ηλία Μαγκλίνη), Αθήνα 2005, ΜΕΛΑΝΙ

David Pilgrim-Anne Rogers, «Κοινωνιολογία της ψυχικής υγείας και
ασθένειας», Αθήνα 2004, ΤΥΠΩΘΗΤΩ

John Schwarzmantel «Για μια δημοκρατική πολιτεία», Αθήνα 2005,
ΚΡΙΤΙΚΗ

Enstaseis – blog

Θα μας βρείτε στην ηλεκτρονική διεύθυνση:

http: //enstaseis.blogspot.com