Δεν ξέρουν τι έχουν οι Kινέζοι!

Μας συγχωρείτε, λάθος! H οικονομία μας είναι στην πραγματικότητα 17%
μεγαλύτερη από όσο νομίζαμε και αναπτύσσεται ταχύτερα από όσο είχαμε
υπολογίσει αρχικά. Κανονικά, αυτή η ομολογία, αν προερχόταν από οποιαδήποτε
άλλη χώρα, θα είχε προκαλέσει θυμηδία. Όμως προέρχεται από τους Κινέζους.

Κάπου στην αχανή κινεζική ενδοχώρα, οι κινεζικές απογραφικές αρχές ανακάλυψαν
εκατομμύρια επιχειρήσεις για τις οποίες μέχρι τώρα δεν είχαν ιδέα. Έτσι
μπόρεσαν να υπολογίσουν ακριβέστερα το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν της χώρας. H
Κίνα αναθεωρεί προς τα επάνω κατά 285 δισ. δολάρια το Ακαθάριστο Εγχώριο
Προϊόν της για το 2004, που φτάνει έτσι τα 2 τρισεκατομμύρια δολάρια. Το 2005
αναμένεται να κλείσει στα 2,16 τρισ. δολάρια, καθώς η ανάπτυξη «τρέχει» με
9,4%, γεγονός που θα κάνει την Κίνα τέταρτη οικονομία του κόσμου, μεγαλύτερη
από την Ιταλία, τη Γαλλία και τη Βρετανία. Αναπτύσσεται με διπλάσια ταχύτητα
από τις ΗΠΑ, την πρώτη οικονομία του κόσμου, και με τετραπλάσια ταχύτητα από
τις επόμενες δύο που συμπληρώνουν την πρώτη τριάδα – την Ιαπωνία και τη
Γερμανία. «Στο τέλος του προσεχούς έτους, η κινεζική οικονομία θα είναι η μισή
της ιαπωνικής», λέει ο Κένεθ Κούρτις, αντιπρόεδρος της Γκόλντμαν Σακς.
«Αλλάζει όλη η ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή». Αλλά και στο εσωτερικό της
Κίνας.

Άλυτο πρόβλημα

Το πενιχρό κατά κεφαλήν ετήσιο εισόδημα (στα 1.700 δολάρια) δείχνει ότι παρά
την άνοδο του εγχώριου προϊόντος το πρόβλημα της φτώχειας παραμένει άλυτο. Ο
αρθρογράφος του περιοδικού «Νιούσγουικ» Φαρίντ Ζακάρια προβλέπει ότι τα
προβλήματα της Κίνας δεν θα ξεπηδήσουν από την αποτυχία αλλά από την επιτυχία
της. Ο δείκτης ανθρώπινης ανάπτυξης του ΟΗΕ (ο οποίος μετράει το γενικότερο
βιοτικό επίπεδο μιας χώρας) αποκαλύπτει ένα μεγάλο χάσμα ανάμεσα στις πόλεις
και την υπανάπτυκτη κινεζική ενδοχώρα, «ίσως τη μεγαλύτερη ανισότητα ανάμεσα
στο αστικό και το αγροτικό εισόδημα στον κόσμο». Όσο για τους Κινέζους, δεν
είναι καθόλου βέβαιο ότι αντιμετωπίζουν αυτή την ανισότητα στωικά.
Δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι δεν είναι καθόλου ανεκτικοί στις μεγάλες
ανισότητες.

Υπολογίζεται ότι 3 εκατομμύρια άνθρωποι έλαβαν το τελευταίο διάστημα μέρος σε
διαδηλώσεις διαμαρτυρίας. Μπορεί να είναι σταγόνα στον ωκεανό του 1,3 δισ.
Κινέζων, αλλά η οικονομική ανάπτυξη απελευθερώνει νέες δυνάμεις στη χώρα. Αυτό
δεν περνάει απαρατήρητο από τους Κινέζους αξιωματούχους. Γι’ αυτό στρέφουν την
προσοχή τους στην «ισορροπημένη ανάπτυξη», μεταφέροντας οικονομικές
δραστηριότητες στην ενδοχώρα και δαπανώντας τεράστια ποσά στις αγροτικές
περιφέρειες.

Το «άνοιγμα»

H κυβέρνηση του Πεκίνου γνωρίζει ότι δεν πρέπει να καταστείλει, αλλά να
«ανοίξει». Όμως μπορεί να το κάνει αυτό μια κομμουνιστική κυβέρνηση;
αναρωτιέται ο Ζακάρια. Πριν από δύο εβδομάδες, στο Ντονγκζού, οι τοπικές αρχές
κατέστειλαν διαδηλώσεις διαμαρτυρίας κατά της ανέγερσης εργοστασίου παραγωγής
ηλεκτρικής ενέργειας, πυροβολώντας τουλάχιστον 20 ανθρώπους. Ύστερα
προσπάθησαν να συγκαλύψουν το γεγονός, με έναν τρόπο που θα έκανε περήφανο τον
Στάλιν ή τον Μάο.

Το Πεκίνο έχει βρει κάπως τον τρόπο να κάνει καπιταλισμό από τα πάνω, με
κεντρικό σχεδιασμό. Τι θα συμβεί όμως όταν θα υποχρεωθεί να εγκαταλείψει αυτόν
τον σχεδιασμό, αφήνοντας ελεύθερες τις δυνάμεις της αγοράς;

Από τον κρατικό σοσιαλισμό, στον κρατικό καπιταλισμό

1958. Μετά την κατάληψη της εξουσίας το 1949, ο Μάο Τσετούνγκ αρχίζει
το «Μεγάλο άλμα προς τα εμπρός», μεταφέροντας ανθρώπινους και οικονομικούς
πόρους από την αγροτική περιφέρεια στη βιομηχανία. H προσπάθεια κατέρρευσε τη
δεκαετία του 1960, όταν 20 εκατομμύρια Κινέζοι πέθαναν από λιμό.

1978. Αναλαμβάνοντας μετά τον θάνατο του Μάο, ο Ντενγκ Σιαοπίνγκ
εγκαινίασε μεταρρυθμίσεις προς την κατεύθυνση της ελεύθερης αγοράς,
πετυχαίνοντας ανάπτυξη 9,5%. Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, αυτή η ανάπτυξη συνετέλεσε
ώστε 300 εκατ. άνθρωποι να βγουν από τη φτώχεια τα τελευταία 25 χρόνια.

2004. Περισσότεροι από 100 εκατομμύρια άνθρωποι εξακολουθούσαν να ζουν
στη φτώχεια στα τέλη της χρονιάς. Παρά την ταχύρρυθμη οικονομική ανάπτυξη και
τα τερατώδη οικονομικά μεγέθη, η Κίνα βρισκόταν στην 107η θέση στον κόσμο από
πλευράς κατά κεφαλήν εισοδήματος (ένας δείκτης ανισότητας).