ANOIXTO ΜΒΑ Στα… θρανία του Eπιχειρείν

H οργάνωση ενός προγράμματος εκπαίδευσης MBA είναι μια ιδιαίτερα σύνθετη
διαδικασία, η οποία περιλαμβάνει – εκτός των άλλων – τον προσδιορισμό του
curriculum του προγράμματος εκπαίδευσης (δηλαδή το περιεχόμενο του
προγράμματος σε τίτλους), το εκπαιδευτικό υλικό που θα χρησιμοποιηθεί, τα
κριτήρια επιλογής των υποψηφίων εκπαιδευόμενων managers, τη μεθοδολογία
αξιολόγησής τους αλλά και τη θεωρία μάθησης που θα πρέπει να ακολουθήσει η
εκπαίδευση. H κρισιμότητα σε ό,τι αφορά την επιλογή του μοντέλου μάθησης
έγκειται στο γεγονός ότι ο όρος «εκπαίδευση» περιλαμβάνει διάφορες
παραμέτρους, όπως η παροχή γνώσεων, η ανάπτυξη δεξιοτήτων, η μετάδοση αξιών, η
δημιουργία στάσεων και αντιλήψεων γύρω από τα θέματα της εκπαίδευσης κ.λπ.
(Κουτούζης 1999).

H ΒΑΣΙΚΗ ΙΔΕΑ

Αφετηρία για την επιλογή αυτή αποτελεί η αντίληψη που επικρατεί πλέον, ότι η
μαθησιακή διεργασία δεν είναι μία στατική διαδικασία και δεν υπάρχει ένας και
μοναδικός τρόπος αποτελεσματικής διδασκαλίας (Race 1999, Rogers 1999).
Συνεπώς, η μάθηση δεν είναι ένα προϊόν που αυτοματοποιημένα μεταδίδεται στον
εκπαιδευόμενο. Το γεγονός ότι ο ενδιαφερόμενος σπουδαστής – manager θα
παρακολουθήσει ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης, δεν του εξασφαλίζει αυτόματα την
απόκτηση της γνώσης.

Στο πλαίσιο του συγκεκριμένου προγράμματος, θα πρέπει να ληφθεί υπόψιν ο
εκπαιδευτικός πληθυσμός στον οποίο απευθύνεται το πρόγραμμα. Οι managers που
θα εκπαιδευθούν, χαρακτηρίζονται από υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης, υπευθυνότητα,
κοινωνική εμπειρία και ισορροπημένο τρόπο ύπαρξης. Συνεπώς, ο σχεδιασμός του
προγράμματος οφείλει να σεβαστεί τα παραπάνω χαρακτηριστικά των εκπαιδευομένων
στελεχών, χωρίς να χαθεί η αποτελεσματικότητα του προγράμματος και η
διασφάλιση κατάκτησης του γνωστικού αντικειμένου.

ΟΧΙ ΑΠΛΗ «ΜΕΤΑΦΟΡΑ» ΓΝΩΣΕΩΝ

Κατά συνέπεια, ένα μοντέλο μάθησης με το οποίο επιδιώκεται η «μεταφορά»
γνώσεων στους managers, δηλαδή η αφομοίωση γνώσεων και δεξιοτήτων που τους
μεταδίδονται μέσα από έναν παθητικό ρόλο «ακροατή», δεν φαίνεται να είναι
ιδιαίτερα αποτελεσματικό. Ο παραδοσιακός εισηγητής, ο οποίος προσπαθεί απλά να
βοηθήσει τους εκπαιδευόμενους να «κατανοήσουν» το απόλυτα ταξινομημένο υλικό
εκπαίδευσης, η μαθησιακή δραστηριότητα που ελέγχεται από τη διάρθρωση της
γνώσης ξεπερνώντας τις δυνατότητες εκπαιδευτή και εκπαιδευόμενου, η
στοχοθέτηση που σχετίζεται άμεσα με το «μάθημα» που έχουμε σήμερα, αλλά και οι
χρήσεις λέξεων όπως «πρέπει», «αναγκαίο» και «πειθαρχία», προσιδιάζει σε
γνωστικές θεωρίες που δεν φαίνεται να αποτελούν την καλύτερη δυνατή επιλογή
για το συγκεκριμένο πρόγραμμα (Κόκκος 1999). Το βασικό πρόβλημα αυτών των
θεωριών εντοπίζεται στο ότι είναι επικεντρωμένες στο «θέμα», στο περιεχόμενο
της εκπαίδευσης, και αγνοούν τον εκπαιδευόμενο (Rogers 1999, σελ. 138).

ΟΙ «ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΕΣ» ΘΕΩΡΙΕΣ

Ένα άλλο ρεύμα θεωριών μάθησης, το οποίο πρέπει να εξεταστεί και να κριθεί αν
ταιριάζει στο πρόγραμμα εκπαίδευσης των managers, είναι οι «συμπεριφοριστικές»
θεωρίες. Σύμφωνα με αυτές, η μάθηση προκύπτει από αλληλουχίες εξωτερικών
ερεθισμάτων που δέχεται το άτομο και που οδηγούν στη διαμόρφωση συγκεκριμένων
συμπεριφορών και αντιδράσεων. Συνεπώς, η πορεία του ατόμου προς την μάθηση
εξαρτάται καθοριστικά από τον ρόλο του διδάσκοντος και από τη μεθοδολογία που
χρησιμοποιεί. Ο εκπαιδευόμενος θεωρείται μάλλον παθητικός. Προσφέρει μεν ένα
φάσμα αντιδράσεων, όμως μόνον ο εκπαιδευτής μπορεί να προσδιορίζει το σωστό
και το λάθος, τη «σωστή» αντίδραση (την οποία και επιβραβεύει, αποθαρρύνοντας
την κατά την άποψή του λανθασμένη). Αν ανάγουμε τη βασική προσέγγιση των
«συμπεριφοριστικών» θεωριών στο πρόγραμμα των managers, θα προκύψουν σημαντικά
προβλήματα, τα οποία είναι τα εξής:

* Το θεματικό αντικείμενο του management δεν έχει στόχο την αποκάλυψη
μιας αλήθειας στον εκπαιδευόμενο, αποκομμένης από τη μαθησιακή διεργασία.
Απαιτείται η αναζήτηση πολλών διαφορετικών προσεγγίσεων για την εφαρμογή της
βέλτιστης λύσης που καλούνται να δώσουν οι managers.

* Κατά συνέπεια, είναι πολύ πιθανό να προκύψουν αντιδράσεις μεταξύ των
εκπαιδευόμενων, για το τι είναι σωστό και τι λανθασμένο. Αν ληφθεί υπόψιν ότι
πρόκειται για υψηλού επιπέδου εκπαιδευόμενους, είναι πολύ πιθανό να έρθουν σε
σύγκρουση με τον εκπαιδευτή, και να του αναλύσουν παραδείγματα από την
εμπειρία τους που δείχνουν ότι αυτό που εκείνος θεωρεί λάθος, ήταν γι’ αυτούς
το σωστό.

* Το μοντέλο μάθησης συνδέεται απόλυτα με τον εκπαιδευτή και τις
δυνατότητές του, αγνοώντας τον εκπαιδευόμενο.

ΠΟΙΟ EINAI ΤΟ ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ

Για ένα πρόγραμμα MBA, το βασικό ζητούμενο από το μοντέλο μάθησης είναι, η
μαθησιακή διαδικασία να εξασφαλίζει στους συμμετέχοντες τη δυνατότητα να
ανακαλύπτουν μόνοι τους τη γνώση μέσα από διαδικασίες δημιουργικής
ανασύνθεσης, υποστήριξης και αλληλεπίδρασης, και – κυρίως – ενεργητικής
συμμετοχής.

Tips

Για ένα…

… πρόγραμμα MBA, το βασικό ζητούμενο από το μοντέλο μάθησης είναι η
μαθησιακή διαδικασία να εξασφαλίζει στους συμμετέχοντες τη δυνατότητα να
ανακαλύπτουν μόνοι τους τη γνώση