Oι νέοι «ψηφίζουν» ΠAΣOK

Με τη συνδρομητική έρευνα «Τάσεις» της MRB ολοκληρώθηκε ένας πυκνός κύκλος
δημοσκοπήσεων που πραγματοποιήθηκαν τους τελευταίους δύο μήνες και οι οποίες,
παρά τις μεταξύ τους αποκλίσεις, καταγράφουν όλες, με σχετικώς ομοιόμορφο
τρόπο, μια σαφή μεταστροφή στις διαθέσεις της κοινής γνώμης.

Το πρώτο βασικό συμπέρασμα που προκύπτει από τις έρευνες αυτές, είναι ότι η
κυβέρνηση βυθίζεται πλέον σταθερά σε ένα κλίμα έντονα αρνητικής αξιολόγησης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της MRB, οι αρνητικές κρίσεις για την κυβέρνηση («κακή»
και «πολύ κακή») φτάνουν σήμερα το 57,7% και το ισοζύγιο θετικών και αρνητικών
κρίσεων το -27,3%, όταν πριν από έναν χρόνο βρισκόταν μόλις στο -6,2% και στην
αρχή της κυβερνητικής της θητείας απολάμβανε μια εντυπωσιακή αποδοχή, με
θετικό ισοζύγιο (+21,7%), κάτι πρωτοφανές για όλες τις κυβερνήσεις της
τελευταίας εικοσαετίας. Το πιο ανησυχητικό όμως για την κυβέρνηση είναι ότι,
για την πλειονότητα των πολιτών αυτή η αρνητική εικόνα δεν περιορίζεται απλώς
στην αξιολόγηση της συγκυρίας αλλά προεκτείνεται και αφορά επίσης τις
προοπτικές του συνόλου της τετραετίας: για το 55,7% η κυβέρνηση ούτε μέχρι το
τέλος της τετραετίας δεν θα καταφέρει να τα πάει καλά. Την άποψη αυτή
συμμερίζεται και το 14% των ψηφοφόρων της N.Δ. το 2004, γεγονός που ερμηνεύει
και τις διαρροές που καταγράφονται στην πρόθεση ψήφου.

Ανεργία και ακρίβεια. Βέβαια, πρέπει να σημειωθεί ότι η σημερινή
κυβέρνηση δεν είναι η μόνη που βρίσκεται αναγκασμένη να λειτουργεί σε
αντίστοιχα αρνητικό κλίμα στο μέσον της θητείας της. Αντίστοιχα απορριπτικά
ποσοστά είχαν καταγραφεί και στο παρελθόν για τις κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ σε
ανάλογο χρονικά σημείο του κύκλου της τετραετίας. Το επιβαρυντικό στοιχείο
όμως στη σημερινή περίπτωση είναι ότι η κυβέρνηση είναι επίσης υποχρεωμένη να
λειτουργεί σε ένα γενικευμένο κλίμα απαισιοδοξίας: περίπου το 60% θεωρεί ότι
τα πράγματα πάνε «άσχημα» ή «πολύ άσχημα» στη χώρα και το 45% περιμένει ότι θα
χειροτερεύσουν τον επόμενο χρόνο (έναντι μόλις 18% που αναμένει βελτίωση). Το
κρίσιμο στοιχείο στο σημείο αυτό είναι ο εκρηκτικός συνδυασμός ανεργίας και
ακρίβειας που εμφανίζονται σταθερά και αλληλένδετα, από τον περασμένο
Δεκέμβριο, ως τα δύο σημαντικότερα προβλήματα της χώρας με ποσοστό αναφοράς
και για τα δύο πάνω από 60%.

H πρόθεση ψήφου. H αρνητική αξιολόγηση του κυβερνητικού έργου σε
συνδυασμό με το κλίμα γενικευμένης απαισιοδοξίας ερμηνεύουν ώς ένα βαθμό και
τις μεταβολές που παρατηρούνται στην πρόθεση ψήφου. H N.Δ. εξακολουθεί βέβαια
να διατηρεί ένα μικρό προβάδισμα, όμως η διαφορά μεταξύ των δύο μεγάλων
κομμάτων, ανάλογα με την έρευνα, έχει πλέον περιοριστεί δραστικά και
κυμαίνεται από 0,6% (Metron Analysis) έως 2,5% (VPRC). Το σημαντικότερο όμως
στοιχείο είναι ότι το προβάδισμα αυτό της N.Δ. οφείλεται πλέον αποκλειστικά
στα άτομα μεγάλης ηλικίας, ενώ αντίθετα το ΠΑΣΟΚ φαίνεται να έχει υποσκελίσει
τη N.Δ. στις παραγωγικές ηλικίες. Έτσι, σύμφωνα με τα στοιχεία της MRB, το
ΠΑΣΟΚ προηγείται με διαφορά μίας μονάδας στο ηλικιακό φάσμα 18-65 ετών και η
συνολική υπεροχή της N.Δ. προκύπτει αποκλειστικά και μόνο από τους ψηφοφόρους
μεγάλης ηλικίας. Αντίστοιχα είναι και τα συμπεράσματα που προκύπτουν από την
ανάλυση της πρόθεσης ψήφου με βάση το μορφωτικό επίπεδο. H N.Δ. φαίνεται να
χάνει τη σαφή υπεροχή που είχε κερδίσει τον Μάρτιο του 2004 στα δυναμικά
στρώματα της κοινωνίας προς όφελος του ΠΑΣΟΚ.

Το παρελθόν του ΠΑΣΟΚ. H εξέλιξη αυτή δεν συνεπάγεται βέβαια καμία
απολύτως σταθερή πρόβλεψη για το μέλλον. Το ΠΑΣΟΚ εξακολουθεί να υπολείπεται
της N.Δ. και ως προς τη συνολική ικανότητα διακυβέρνησης και αναφορικά με τους
επιμέρους τομείς πολιτικής, αν και οι σχετικές διαφορές έχουν πλέον σημαντικά
περιοριστεί. Επιπλέον, η συνολική του εικόνα παραμένει σταθερά στον χώρο της
αρνητικής αξιολόγησης και είναι μάλιστα ελαφρώς αρνητικότερη σε σύγκριση με
την κυβέρνηση. Το γεγονός αυτό (η αξιωματική αντιπολίτευση να αξιολογείται
αρνητικότερα από την κυβέρνηση) δεν είχε καταγραφεί ποτέ στο παρελθόν σε
αντίστοιχο σημείο του κύκλου της τετραετίας και αυτός είναι προφανώς ο λόγος
για τον οποίο η επικοινωνιακή πολιτική της κυβέρνησης εξακολουθεί να
εστιάζεται σε αυτό ακριβώς το σημείο. Επιλογή που ενδέχεται όμως στο άμεσο
μέλλον (και όσο απομακρυνόμαστε χρονικά από τις κυβερνητικές θητείες του
ΠΑΣΟΚ) να αποδειχθεί αναποτελεσματική.