«Eλευθερία στην Iστορία!»

Όταν οι πολιτικοί επιχειρούν να «διορθώσουν» την Ιστορία, οι ιστορικοί
αναλαμβάνουν αυτοδικαίως την αποκατάστασή της. Διακεκριμένοι Γάλλοι ιστορικοί
αντέδρασαν με οργή στην απόπειρα της κυβέρνησης να εξωραΐσει τις μελανές
σελίδες της γαλλικής αποικιοκρατίας.

Οι αποικιοκράτες. Αποστολή μελετά τους ντόπιους στο Γαλλικό Κονγκό το 1907

Αφήστε την Ιστορία στους ιστορικούς! Αυτό είναι το μήνυμα της διακήρυξης 19
Γάλλων ιστορικών, την οποία απηύθυναν στην πολιτική ηγεσία της χώρας, με τον
τίτλο «Ελευθερία στην Ιστορία». Δηλώνουν «συγκλονισμένοι από τις ολοένα και
πιο συχνές πολιτικές παρεμβάσεις στην αξιολόγηση των γεγονότων του παρελθόντος
και από τις δικαστικές διαδικασίες που επηρεάζουν ιστορικούς και διανοητές».
Αυτοί που υπογράφουν, ανάμεσά τους η Ελιζαμπέτ Μπαντεντέρ, ο Ρενέ Ρεμόν, ο
Ζαν-Πιερ Βερνάν και ο Πιερ Βιντάλ-Νακέ, υπογραμμίζουν ότι «σε ένα ελεύθερο
κράτος, ούτε το Κοινοβούλιο ούτε η δικαστική εξουσία έχουν το δικαίωμα να
ορίζουν την ιστορική αλήθεια».

«Θετικός ρόλος»

H υπόθεση είναι παλαιά. Ξαναβγήκε όμως στο προσκήνιο την περασμένη εβδομάδα,
όταν ο Γάλλος υπουργός Εσωτερικών Νικολά Σαρκοζί αναγκάστηκε να αναβάλει
προγραμματισμένο ταξίδι του στη γαλλική Καραϊβική, επειδή οι ντόπιοι πολιτικοί
εξέφρασαν την οργή τους για νόμο τον οποίο είχε ψηφίσει το κόμμα του υπουργού
και αναγνώριζε τον «θετικό ρόλο» της γαλλικής αποικιοκρατικής παρουσίας στο
εξωτερικό, ιδιαίτερα στη Βόρεια Αφρική. Όταν είχε ψηφιστεί ο νόμος, τον
περασμένο Φεβρουάριο, οι βουλευτές της αντιπολίτευσης δεν πρόσεξαν την
αμφιλεγόμενη παράγραφο η οποία περιλαμβανόταν σε ένα ευρύτερο σχέδιο νόμου.
Αυτή η παράγραφος, η οποία προτρέπει τους δασκάλους της χώρας να αναγνωρίζουν
μπροστά στους μαθητές τους τις θετικές πλευρές του γαλλικού αποικιοκρατικού
παρελθόντος, προκάλεσε νέες ζωηρές συζητήσεις τον περασμένο μήνα, όταν «κύμα»
ταραχών ξέσπασε σε 300 πόλεις της Γαλλίας. Την περασμένη Παρασκευή, ο πρόεδρος
Σιράκ ανακοίνωσε τη σύσταση επίσημης επιτροπής, την οποία θα αποτελούν
ιστορικοί και πολιτικοί από διάφορα κόμματα, που «θα αξιολογήσει τις
κοινοβουλευτικές δραστηριότητες στους τομείς της μνήμης και της Ιστορίας».

Μπορεί τώρα ο Γάλλος πρόεδρος να λέει αυτά, αλλά θέτοντας σε ισχύ τον νόμο της
23ης Φεβρουαρίου, συγκεκριμένα το άρθρο 4 σχετικά με τον «θετικό ρόλο» της
γαλλικής αποικιοκρατίας, πυροδότησε ένταση η οποία δείχνει ότι δεν πρόκειται
να εκτονωθεί εύκολα.

Δεν είναι θρησκεία

Στο κείμενό τους που έδωσαν στη δημοσιότητα, οι 19 ιστορικοί κηρύσσονται υπέρ
της κατάργησης νόμων τους οποίους θεωρούν «ανάξιους μιας δημοκρατίας». Ο
κατάλογός τους περιλαμβάνει τον νόμο του περασμένου Φεβρουαρίου (για τον
«θετικό ρόλο» της αποικιοκρατίας), αλλά και άλλους που πατάσσουν την άρνηση
των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας, αναγνωρίζουν τη Γενοκτονία των Αρμενίων,
τη δουλεία και το δουλεμπόριο των μαύρων. Οι ιστορικοί θεωρούν ότι πρόκειται
για μέτρα τα οποία «έχουν περιορίσει την ελευθερία του ιστορικού
υποδεικνύοντάς του, υπό την απειλή κυρώσεων, τι πρέπει να ερευνήσει και τι
πρέπει να βρει, προδιαγράφοντας τις μεθόδους και θέτοντας τα όρια».

H Ιστορία δεν είναι θρησκεία, καταλήγουν στη διακήρυξή τους, δεν είναι ηθική,
δεν είναι δούλη της επικαιρότητας, δεν είναι μνήμη, δεν είναι δικαστικό
αντικείμενο.