Mουσική ενωμένη ποτέ νικημένη

Αφού δεν προλάβαμε, μας πρόλαβε ο Τουρκόσπορος Φατίχ Ακίν τού «Μαζί ποτέ».
Εμείς με τη μακαριότητά μας, εκείνος με τη γέφυρα Ανατολικής και Δυτικής
κυκλοφορίας. Που πα’ να πει, τα αδέσποτα της Ιστανμπούλ διασταυρώνονται και
τεκνοποιούν εξαιρετικές ράτσες εκρηκτικής μουσικής!

Για να καταλάβετε τα ντέρτια τού ντοκιμαντέρ «The sound of Istanbul» – που για
πατριωτικούς λόγους ο Greek διανομέας το παράφρασε «Ο ήχος της Πόλης» – είναι
περίπου σαν ένας αυτόχθων, αλλά επιδέξιος κινηματογραφιστής να τριγυρνάει στα
πιο κρυφά στέκια της Αθήνας και να φιλμάρει σκηνές από τις πιο εκρηκτικές
μουσικές που παράγονται εντός ελληνικών χωρικών… υδάτων! Από τα θρακιώτικα
μέχρι τα κρητικά και από τους αμανέδες του Καζαντζίδη μέχρι τις ηλεκτρονικές
πιρουέτες του K. Βήτα!

H σύλληψη του λιτοδίαιτου – οικονομικά – εγχειρήματος έγινε κατόπιν γερμανικής
συνδρομής. Διότι Γερμανός είναι ο μουσικόφιλος ηχολήπτης που διασχίζει τον
Βόσπορο προκειμένου να ανακαλύψει τη γέφυρα που ενώνει τη Δύση με την Ανατολή.
Και πράγματι. Το πλήθος των αυθεντικών καλλιτεχνών που παρελαύνει εντός της
οθόνης μαζί με τους ρυθμούς και τις μελωδίες που «ξεφορτώνει» είναι τόσο ευρύ
και τόσο πλούσιο σε φαντασία και σε ηχητικές αποχρώσεις, που από μόνο του
αποτελεί αυτόνομο, καλλιτεχνικό γεγονός. Μια πρώτη ακρόαση θα πείσει και τον
πιο δύσπιστο θεατή.

«Ο ήχος της Πόλης»: H Τουρκία έχει ντέρτια!

Έτσι για την ιστορία, αντιγράφω μερικά από τα ονόματα των άγνωστων – σ’ εμένα
τουλάχιστον – Τούρκων και Κούρδων μουσικών: το ψυχεδελικό γκρουπ Baba Zula, οι
ροκ μπάντες Duman και Replicas, οι breakdance με την ονομασία Istanbul Style,
ο δερβίσης τής ψηφιακής Marcan dede, ο κλαρινετίστας (σαν να λέμε ο Ηπειρώτης
Χαλκιάς) Selim Sesler, καθώς και οι θρυλικές ντίβες Senar και Sezen Aksu. Το
τι θησαυρός πηγαινοέρχεται από αυτή την αυτοσχέδια και διαφημιστική – για την
Τουρκία και τον πολιτισμό της – Σκηνή, είναι αδύνατον να το συλλάβει κανείς.
Καταιγισμός από χαρμάνια, επιρροές, από αραβικές αλλά και νεοϋορκέζικες αλλά
και λονδρέζικες βασικές «πηγές». Με ελάχιστες επιφυλάξεις για το «καθιστικό»
στυλ τής παρουσίας των καλλιτεχνών, ένα είναι το γεγονός: τα σύνορα πολλά,
αλλά οι καλλιτεχνικές και τα ερωτικά γεφύρια αδιαπραγμάτευτα και δημιουργικά.
Παραφράζοντας το αθάνατο πανό: Μουσικές ενωμένες ποτέ νικημένες!

Ο τελευταίος φεύγει με τον παρά

Ο ελληνικός τίτλος εντελώς παραπλανητικός. Διότι «Ice Harvest» σημαίνει
περίπου «παγωμένος θερισμός» (προερχόμενο εκ του «Κόκκινου θερισμού», το
αθάνατο και απόλυτο νουάρ τού Ντάσιελ Χάμετ) και ουχί το κωμικό και φαιδρό
«Ληστεύοντας τη Μαφία». Πού το βρήκατε, μωρέ;

Τρίτη ενδιαφέρουσα επιλογή από τις τέσσερις πρεμιέρες της εβδομάδας. Ο
σεναριογράφος – και πάλαι ποτέ σκηνοθέτης – Ρόμπερτ Μπέντον, με τη συνδρομή
του σκηνοθέτη τού «Ανάλυσέ το», Χάρολντ Ράμις (γι’ αυτό και οι Έλληνες
διανομείς μπερδεύτηκαν στην κωμωδία), επιχειρεί μια αναβίωση στο «μαύρο»
θρίλερ του ’30 και του ’40 με πινελιές υποδόριου σαρκασμού και διακριτικής
ειρωνείας. Το στόρι είναι ο πλήρης ορισμός της ρήσης «ο ένας τρώει τον άλλο
για το money και το pussy» (μεταφράστε το). H πεμπτουσία τής αμερικανικής
μυθολογίας. Δηλαδή, δικηγόρος βουτάει τα φράγκα ενός μεγαλοεπιχειρηματία
αλλά… λογαριάζει χωρίς τον ξενοδόχο. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ξενοδόχοι
είναι ακόμα τέσσερις νοματαίοι – τρεις κακοποιοί και μια γκόμενα, που
περιμένει τον δικηγόρο παραμονή Χριστουγέννων με ένα σακ βουαγιάζ πνιγμένο στα
τούβλα και τις δεσμίδες δολαρίων.

Ο Ράμις περιγράφει τον αλληλοσπαραγμό με απίστευτο κυνισμό και αμερικανικό
ρεαλισμό. Μεγεθύνει λεπτομέρειες αυτών των φονικών με τέτοιον αόρατο σαρκασμό,
που από τη μια σε κάνει να μελαγχολείς για τον πανικό και από την άλλη να
καγχάζεις με τον ασυγκράτητο ανθρώπινο ξεπεσμό. Όλα τα «όργανα» αυτού του
μαύρου κουιντέτου εκτελούν άψογα την παρτιτούρα. Κατά σειρά: Τζον Κιούζακ,
Μπίλι Μπομπ Θόρντον, Κόνι Νίλσεν, Ράντι Κουέιντ, Όλιβερ Πλατ. Αν το «Μόνο
αίμα» των αδελφών Κόεν είναι ο πρώτος κρίκος αυτής της επιστροφής στο μακάβριο
θρίλερ, ο «θερισμός» του Ράμις είναι ο μεγεθυντικός φακός. Απρόβλεπτο,
κατάμαυρο, σαρκαστικό. Το συνιστώ!

Ένας Αμερικανός από τις Βρυξέλλες

Τελευταίος αλλά καθόλου έσχατος, ο Λοτζ Κέριγκαν, Αμερικανός πολίτης,
Ευρωπαίος κινηματογραφιστής. Διότι αν η δεύτερη ταινία του, η «Κλερ Ντολάν»,
γυρισμένη το 1998 ήταν επεξεργασμένη με αδάμαντα Αντονιόνι, αυτή η τρίτη, με
τον τίτλο «Kean» και με παραγωγό τον Στίβεν Σόντεμπεργκ, είναι εμπλουτισμένη
με το στυλ των Βέλγων αδελφών Νταρντέν.

Ένας απελπισμένος, σχεδόν τρελαμένος (Ντέμιαν Λιούις), σε κάποιον σταθμό
αναζητάει την κόρη του με πυρακτωμένο ψυχισμό. H μηχανή στραμμένη μέσα του,
επομένως ο χρόνος και ο χώρος εντελώς υποκειμενικός και επομένως το
περιστατικό μπορεί να είναι φανταστικό, εξωπραγματικό και όνειρο εφιαλτικό. H
συνέχεια της αναζήτησης μοιάζει με τελετή προετοιμασίας ενός «κανονικού»
ανθρώπου προς τη σχιζοφρένεια και την κατά συρροή δολοφονία. Εκ πρώτης όψεως
ένας αδέσποτος σίριαλ κίλερ έτοιμος να εκραγεί εναντίον της «κακούργας»
κοινωνίας. Όμως ο Κέριγκαν βγάζει τη γλώσσα στον θεατή και αλλάζει πορεία
χωρίς να παρεκκλίνει από το αρχικό ύφος και το στυλ. Δηλαδή, ενώ κάτω από τις
συνηθισμένες αμερικανικές συνθήκες αυτός ο τρελός είναι χαρακτηριστική
περίπτωση σχιζοφρενούς δολοφόνου με το πριόνι, για τον Κέριγκαν είναι
υποδειγματική περίπτωση καθημερινού ήρωα, που μέσα του κι έξω του διψάει για
λύτρωση, αλληλεγγύη και επικοινωνία.

Σε κάποιο φτηνό ξενοδοχείο θα συναντηθεί με μια χωρισμένη μάνα και μια μικρή
χωρίς πατέρα και, αφού πρώτα θα βοηθήσει χωρίς καμιά από τις δύο να το
ζητήσει, στη συνέχεια το κορίτσι θα φροντίσει και μάλιστα θα οργανώσει τη φυγή
τους, σαν να πρόκειται για την κόρη τη δική του. Το ανελέητο ερώτημα που
πλανιέται στον υπομονετικό θεατή – ύστερα από μία ώρα συστηματικής άσκησης στο
ίδιο μονότονο αλλά αυστηρό στυλ – είναι αγωνιώδες και ανατριχιαστικό. Άραγε θα
σκοτώσει τη μάνα, θα αρπάξει το μωρό, θα σκοτώσει και τις δύο ή θα συμφιλιωθεί
και θα βρει στη μικρή, τη δική του, παιδική, μεγάλη καρδιά που ψάχνει κάποια
ζεστή φωλιά;

Ο Κέριγκαν αξίζει συγχαρητήρια πολλά. Και πειραματιστής, και αισθητικά
ομοιογενής, και συμπαγής, και θεματικά έξω από κάθε τυποποιημένη εύκολη ματιά.
Αν η πρώτη του ταινία «Κόντρα ξύρισμα» ήταν σκέτη ανεξάρτητη αμερικανιά, αυτή
εδώ είναι εντελώς διαφορετική, κομψή και ουμανιστική!