Yπάρχουμε… Συνυπάρχουμε;

H Βαλεντίνα είναι Σέρβα του Κοσόβου. Τη γνώρισα πέρσι στο Εϊσενκαπέλ,
στις Αυστριακές Άλπεις, στα πλαίσια μιας συνάντησης Βαλκάνιων δημοσιογράφων.
Το ραδιόφωνο είναι το μεγάλο της πάθος. Ξεκίνησε την «καριέρα» της, το 1998,
18 χρόνων μόλις. Μαζί με μια ομάδα νέων δημοσιογράφων από την Πρίστινα, Σέρβων
και Αλβανών, ίδρυσαν το πρώτο πολυεθνικό ραδιόφωνο: το Radio Contact (Ράδιο
Επαφή). «Πιστεύαμε πως έπρεπε να σώσουμε το Κόσοβο των παιδικών μας χρόνων» –
μου λέει – «η συνύπαρξή μας δεν ήταν τέλεια, αλλά μέχρι το 1988 ήταν
ανθρώπινη»…

Το καθεστώς του Μιλόσεβιτς όμως δεν το ενδιέφερε η σωτηρία του Κοσόβου
των παιδικών χρόνων της Βαλεντίνας. Από τις πρώτες ώρες της λειτουργίας του
σταθμού άρχισαν οι απειλές, «προδότες», «καθάρματα», «θα σας καθαρίσουμε»:
όλες στα σέρβικα. Δύο εβδομάδες μετά, επίλεκτες μονάδες της σερβικής
αστυνομίας έκαναν ντου στα στούντιο του σταθμού. Τα έκλεισαν και ως «λάφυρο»
πήραν τον πομπό του σταθμού. Τότε τα παιδιά ζήτησαν τη βοήθεια του BBC για να
μπορέσουν να συνεχίσουν τις μεταδόσεις, όπως και έγινε. Μέχρι τον Μάρτιο του
1999. Μετά ήρθε ο πόλεμος, οι βόμβες του ΝΑΤΟ, η εθνοκάθαρση εις βάρος των
Αλβανών, οι μαζικοί τάφοι… Τον Απρίλιο (1999) τα στούντιο του σταθμού
λεηλατήθηκαν ολοσχερώς. Επιπλέον, οι περισσότεροι δημοσιογράφοι του Radio
Contact, Σέρβοι και Αλβανοί, υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν την Πρίστινα: δεν
γύρισαν ποτέ στη γενέθλια πόλη τους…

Τον Ιούλιο του 1999, μετά την αποχώρηση των σερβικών δυνάμεων, οι
απομείναντες από την αρχική ομάδα επαναλειτούργησαν ξανά τον σταθμό. Ανάμεσά
τους και η Βαλεντίνα. Δεν άκουσε τις φωνές που την παρότρυναν να εγκαταλείψει
την Πρίστινα για να σωθεί από την εκδίκηση των Αλβανών. Πίστευε ακόμα στην
Πρίστινα των παιδικών της χρόνων. «Ξεκινήσαμε ξανά, σε άθλιες συνθήκες» –
συνεχίζει – «χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα, με τα ποντίκια να κόβουν βόλτες στα
στούντιο, να πηδούν ακόμα και στις κονσόλες».

Παρά την αλλαγή, το Radio Contact συνέχιζε να ενοχλεί πολύ. Από τις
πρώτες ώρες της επαναλειτουργίας του ξανάρχισαν οι απειλές: «προδότες»,
«καθάρματα», «θα σας καθαρίσουμε»: στα αλβανικά αυτή τη φορά. Τον Απρίλιο του
2000 «άγνωστοι» έριξαν βόμβα στα στούντιο του σταθμού. Ήταν θαύμα που οι
δημοσιογράφοι τη «σκαπουλάρανε» μόνο με γρατζουνιές και με καταστροφές στα
μηχανήματα. Στις 19 Ιουνίου 2000, μέρα μεσημέρι, η Βαλεντίνα περπατούσε μόνη
της στην οδό Μητέρας Τερέζας, στο κέντρο της Πρίστινας. Δύο άγνωστοι την
πλησίασαν: «Σκύλα, πρέπει να φύγετε από το Κόσοβο», της είπαν. Μετά θυμάται
έναν εκκωφαντικό κρότο, φοβερούς πόνους στο σώμα της, τα μάτια της θόλωσαν.
Την πυροβόλησαν τρεις φορές. Χρειάστηκαν πολλαπλές χειρουργικές επεμβάσεις για
να επιζήσει.

H Βαλεντίνα έφυγε από την Πρίστινα. H Πρίστινα των παιδικών της χρόνων
ίσως είχε χαθεί ανεπιστρεπτί. Σήμερα βρίσκεται στη Βόρεια Μιτρόβιτσα, στον
«σερβικό τομέα» της χωρισμένης πόλης. Το Radio Contact εγκατέστησε και εκεί τα
στούντιό του, προσπαθώντας να ανοίξει έναν δίαυλο επικοινωνίας ανάμεσα σε
Σέρβους και Αλβανούς. Σέρβοι εθνικιστές όμως, πιστοί στο «δόγμα Μιλόσεβιτς»,
προσπάθησαν να τα κλείσουν. H ίδια έλαβε ξανά απειλές κατά της ζωής της: στα
σέρβικα αυτή τη φορά…

H Βαλεντίνα σταματά την αφήγησή της. Το βλέμμα της είναι θλιμμένο,
σχεδόν παραδομένο… Σιωπούμε και οι δύο. Εκείνη σπάει ξανά τη σιωπή: «Ο μόνος
πολυεθνικός θεσμός που λειτουργεί χωρίς πρόβλημα στο Κόσοβο είναι το
οργανωμένο έγκλημα»… Μέσα στην αίθουσα των συναντήσεων τα παιδιά είχαν βάλει
μουσική και οι ήχοι του Κουρτ Βάιλ πλημμύρισαν το λυκόφως των Αυστριακών
Άλπεων: «Youkali είναι η πατρίδα των επιθυμιών μας, είναι η ευτυχία, ένα
όνειρο, μια τρέλα. Δεν υπάρχει όμως η Youkali!»…

LINK:

* www.gkapllani.com