Πρόσωπα Ο στρατιώτης, το δένδρο και ο λόφος

Το Ινστιτούτο Ταμέρ, στη Ραμάλα, και η διευθύντριά του Τζεχάν Χελού,
προσπαθούν ώστε να μη χαθεί μια ακόμη γενιά της παλαιστινιακής νεολαίας.

Τζεχάν Χελού: «Για μας, τα βιβλία είναι το κύριο εργαλείο απελευθέρωσης»

Ταμέρ σημαίνει στα αραβικά χουρμάς, το φρούτο του φοινικόδεντρου, πολύτιμη
πηγή τροφής στην αφιλόξενη έρημο. Σαν το παλαιστινιακό Ινστιτούτο Κοινοτικής
Εκπαίδευσης Ταμέρ, που ιδρύθηκε το 1989, κατά την πρώτη Ιντιφάντα. Τα παιδιά
των Παλαιστινίων χρειάζονταν παιδεία και τα σχολεία είχαν κλείσει. «Όταν όμως
βλέπεις να σκοτώνεται ο πατέρας σου, ένας αδελφός ή ένας φίλος, πώς μπορείς να
σπουδάσεις; Τα παιδιά αισθάνονταν οργή… Υπήρχε ο κίνδυνος της απελπισίας»
λέει η Τζεχάν Χελού. Γι’ αυτό «οι τοπικές κοινότητες και η κοινωνία των
πολιτών προσπάθησαν να βρουν τρόπους για να αντισταθμίσουν το κλείσιμο των
σχολείων, ώστε να μη μεγαλώσει αγράμματη μια ολόκληρη γενιά».

Το Ταμέρ είναι κάπως ανεπίσημο, σε αντίθεση με τα παραδοσιακά παλαιστινιακά
σχολεία, και ενθαρρύνει την αναζήτηση της γνώσης μέσω του διαβάσματος, της
δημιουργικής γραφής, του θεάτρου και της τέχνης. Διανέμει επίσης βιβλία σε 73
βιβλιοθήκες στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη και οργανώνει μια ετήσια «Εθνική Ημέρα
Ανάγνωσης», με εκθέσεις βιβλίων, κουκλοθέατρο, αναγνώσεις ιστοριών και ποίησης
σε πολλές μικρές και μεγάλες πόλεις της Παλαιστίνης. «Για μας τα βιβλία είναι
το κύριο εργαλείο απελευθέρωσης» λέει η Τζεχάν. Στο Ινστιτούτο, τα παιδιά
ανεβάζουν επίσης θεατρικές παραστάσεις και συμμετέχουν σε εργαστήρια
δημιουργικής γραφής, αφήγησης και ζωγραφικής. «Ενθαρρύνουμε τα παιδιά να
γνωρίζουν τα δικαιώματά τους και να εκφράζονται με το γράψιμο» λέει η Τζεχάν.
«H κουλτούρα μας δεν ενθαρρύνει κάτι τέτοιο, αλλά εμείς το κάνουμε. Ο
καλύτερος τρόπος για να ανακουφίσεις κάποιον από το στρες και τα ψυχικά
τραύματα, είναι να τον ενθαρρύνεις να εκφραστεί».

H Τζεχάν Χελού γεννήθηκε το 1943 στη Χάιφα, αλλά το 1948 ιδρύθηκε το Ισραήλ κι
εκείνη έγινε πρόσφυγας με τους γονείς της. Κατέφυγαν στον Λίβανο, όπου η
Τζεχάν μεγάλωσε με τις τέσσερις αδελφές της. Σπούδασε στο Αμερικανικό
Πανεπιστήμιο της Βηρυτού και εργάστηκε στο Ινστιτούτο Παλαιστινιακών Σπουδών.
Το 1972 παντρεύτηκε έναν Παλαιστίνιο καθηγητή Πολιτικών Επιστημών και
Ιστορίας, ο οποίος εξαφανίστηκε κατά τη διάρκεια του λιβανικού εμφυλίου χωρίς
εκείνη να μάθει ποτέ για την τύχη του. Αφού έζησε μερικά χρόνια στη Βρετανία,
όπου εργάστηκε ως δημοσιογράφος στον αραβόφωνο Τύπο, επέστρεψε στην Παλαιστίνη
ως διευθύντρια του Ινστιτούτου Ταμέρ στη Ραμάλα.

«Προσπαθούμε να δώσουμε στα παιδιά έναν διαφορετικό τρόπο να βλέπουν τα
πράγματα» τονίζει η Τζεχάν. «Για παράδειγμα, αν δεις έξω από το παράθυρο, ναι,
υπάρχει ένας στρατιώτης, αλλά υπάρχει επίσης ένα δένδρο και ένας λόφος. Αν
επικεντρωθείς στον στρατιώτη, μπορεί να σκεφτείς να ρίξεις μια πέτρα, πράγμα
που δεν θα βελτιώσει τίποτε. Αλλά αν επικεντρωθείς στο δένδρο, μπορεί να σε
κάνει να σκεφτείς να φυτέψεις άλλο ένα…».