Xρυσάνθεμα… γραφής στον καιρό του Eμφυλίου

Όταν ρωτάμε τον Μάνο Ελευθερίου αν έχει κάνει οριστική στροφή προς το
μυθιστόρημα, εκείνος αποφεύγει να απαντήσει ευθέως: «Ο Σαχτούρης έλεγε, “ένα
πράμα θέλω: λεφτά και ησυχία”. Γίνεται όμως;». Όπερ μεθερμηνευόμενον, ο
ποιητής σκέφτεται συχνά πια το μυθιστόρημα, αλλά δεν είναι σίγουρος για το τι
θα συμβεί στο μέλλον. Και το τραγούδι; «E… το τραγούδι τώρα…». Καλό λοιπόν
είναι να μιλάμε με γεγονότα. Scripta manent. Ο Μάνος Ελευθερίου, λίγες ημέρες
μετά την ανακοίνωση ότι επελέγη για το φετινό Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας, για
το πρώτο μάλιστα μυθιστόρημά του (τον «Καιρό των Χρυσανθέμων»), δηλώνει ότι
έχει έτοιμο το δεύτερο. Θα κυκλοφορήσει, καλώς εχόντων των πραγμάτων, τον
Μάρτιο του 2006, από το «Μεταίχμιο», δύο ακριβώς χρόνια μετά το πρώτο.
Παραδέχεται δε ότι υπάρχουν και παλαιότερα γραπτά, παλαιότερες απόπειρες
(κάποιες εδώ και είκοσι χρόνια, μία του 1969) συγγραφής μυθιστορημάτων που
έμειναν στη μέση και στο συρτάρι.

Ο τίτλος του δεύτερου μυθιστορήματος θα είναι «H γυναίκα που πέθανε δυο
φορές». Αφορά μία μεγάλη πρωταγωνίστρια του θεάτρου (εμπνευσμένη, αλλά όχι
απόλυτα, από την Ελένη Παπαδάκη) που συλλαμβάνεται κατά τη διάρκεια των
Δεκεμβριανών, το 1944, και εκτελείται το ίδιο βράδυ. «Είναι λιγάκι σαν
αστυνομικό», λέει ο Μάνος Ελευθερίου. Έκανε και ρεπορτάζ, εντόπισε τα πρακτικά
της δίκης των δολοφόνων, αναζήτησε συγγενείς θυτών και θυμάτων, προσπάθησε να
βρει έναν μίτο σ’ αυτή την «εποχή της παραφροσύνης», με την οποία
καταπιάνεται. Συνάντησε και παράδοξα πράγματα, που χρειάζονται τη συνδρομή
κοινωνιολόγων: «Οι μεγαλύτεροι δολοφόνοι των αριστερών στα Δεκεμβριανά έμεναν
στη Νέα Ιωνία και οι μισοί ήταν από τη Σμύρνη και τα περίχωρά της. Το γιατί
πρέπει να ερευνηθεί».

Το «Μεταίχμιο», με αφορμή τη βράβευση του Μάνου Ελευθερίου, εξέδωσε νέα
συλλεκτική έκδοση του «Καιρού των Χρυσανθέμων» (η κανονική έχει φθάσει τα
50.000 αντίτυπα), σκληρόδετη, πανόδετη, σε 2.000 αντίτυπα, υπογεγραμμένα από
τον συγγραφέα.