Διαστημικό «γεράκι» κυνηγά… αστεροειδή

Σε απόσταση 300 εκατομμυρίων χιλιομέτρων από τη Γη, ένα μικρό και σχετικά
φτηνό ιαπωνικό διαστημικό σκάφος, το Χαγιαμπούσα (Γεράκι), ετοιμάζεται να
γράψει Ιστορία παίρνοντας δείγματα από έναν μικρό αστεροειδή.

Προσέγγιση αστεροειδούς. Καλλιτεχνική απεικόνιση του διαστημόπλοιου Χαγιαμπούσα που πλησιάζει τον αστεροειδή Ιτοκάουα, από τον οποίο πρόκειται να πάρει δείγματα και να τα μεταφέρει στη Γη

Στο πλαίσιο αποστολής κόστους 170 εκατομμυρίων δολαρίων, το Χαγιαμπούσα θα
γίνει το πρώτο σκάφος που θα προσεδαφιστεί σε αστεροειδή, θα αποσπάσει
κομμάτια του και θα τα φέρει στη Γη για να αναλυθούν στα εργαστήρια. Στόχος
είναι ο αστεροειδής Ιτοκάουα, που επελέγη ως χαρακτηριστικός αυτών που περνούν
τακτικά από την τροχιά της Γης – σύμφωνα με υπολογισμούς, μπορεί να
συγκρουστεί με τον πλανήτη μας τα επόμενα ένα εκατομμύριο χρόνια. Μαθαίνοντας
περισσότερα για την πυκνότητα και την εσωτερική δομή αυτού του εν δυνάμει
όπλου μαζικής καταστροφής, ευελπιστούμε να αποκτήσουμε κάποια ασφάλεια εν όψει
του ενδεχομένου μιας μελλοντικής καταστροφής.

«Ένα από τα πράγματα που πρέπει να μάθουμε είναι η συνοχή του», λέει η Μόνικα
Γκρέιντι, εμπειρογνώμονας για τους μετεωρίτες. «Δεν ξέρουμε πόσο σκληροί είναι
οι αστεροειδείς ή πόσο εύκολο θα ήταν να τους εκτρέψουμε, αν βρεθούν σε πορεία
σύγκρουσης με τη Γη».

Επιχειρεί κάθοδο

Το Χαγιαμπούσα εκτοξεύθηκε στις 9 Μαΐου 2003 και κατευθύνθηκε αργά προς τον
στόχο του, χρησιμοποιώντας τον οικονομικό σε καύσιμα κινητήρα ιόντων που
διαθέτει. Επλήγη όμως από μια ηλιακή έκρηξη, η οποία μείωσε την
αποτελεσματικότητα των ηλιακών συλλεκτών του, με αποτέλεσμα η άφιξή του στον
αστεροειδή να καθυστερήσει, από τα μέσα του καλοκαιριού έως τον Σεπτέμβριο
2005. Επίσης, έχασε δύο από τους τρεις μηχανισμούς που χρησιμοποιεί για να
διατηρεί το ύψος και τον προσανατολισμό του.

Παρά τα προβλήματα, το διαστημικό σκάφος πέρασε επιτυχώς τους δύο τελευταίους
μήνες παραμένοντας πάνω από τον Ιτοκάουα, φωτογραφίζοντας και μετρώντας τον
αστεροειδή που έχει μήκος 550 μέτρα και σχήμα δύσμορφης πατάτας. Αυτό τον μήνα
το διαστημόπλοιο επρόκειτο να πραγματοποιήσει τρεις αργές καθόδους στην
επιφάνεια του Ιτοκάουα. H πρώτη ματαιώθηκε σε ύψος περίπου 700 μέτρων στις 4
Νοεμβρίου. Στη συνέχεια, στις 12 Νοεμβρίου το Χαγιαμπούσα εκτόξευσε μία
μικροσκοπική άκατο, τη Μινέρβα. H άκατος αυτή, η οποία ζυγίζει λιγότερο από
ένα κιλό, φέρει τρεις μικρές ψηφιακές κάμερες που είναι σχεδιασμένες για να
φωτογραφίσουν την επιφάνεια του αστεροειδούς. Δυστυχώς, η βαρύτητα του
Ιτοκάουα αποδείχθηκε πολύ μικρή για να τραβήξει τη Μινέρβα στην επιφάνειά του
και η μικρή άκατος βρίσκεται τώρα σε τροχιά γύρω από τον αστεροειδή.

Θα τον πυροβολήσει!

H ΙΣΤΟΡΙΚΗ λήψη δειγμάτων από την επιφάνεια θα πραγματοποιηθεί σε δύο
φάσεις, το ερχόμενο Σάββατο και την Παρασκευή 25 Νοεμβρίου. Επειδή η βαρύτητα
στην επιφάνεια του Ιτοκάουα είναι πάνω από 100.000 φορές μικρότερη από εκείνη
της Γης, οποιαδήποτε προσπάθεια λήψης δειγμάτων θα ήταν απίθανο να επιτύχει
χωρίς να χρησιμοποιηθεί κάποιας μορφής άγκυρα. Οι Γιαπωνέζοι επιστήμονες
ξεπέρασαν το πρόβλημα αυτό σχεδιάζοντας το Χαγιαμπούσα ώστε να κάνει πολύ αργή
κάθοδο και η προσεδάφιση να μη διαρκέσει περισσότερο από ένα δευτερόλεπτο.
Κατά τη σύντομη επαφή, το Χαγιαμπούσα θα «πυροβολήσει» με ένα μικροσκοπικό
βόλι από ταντάλιο – ένα σπάνιο, σκληρό μέταλλο – στην παρθένα επιφάνεια. Με
ταχύτητα 305 μέτρων ανά δευτερόλεπτο, αυτό το υψηλής τεχνολογίας βόλι θα
δημιουργήσει ένα νέφος από σκόνη και θραύσματα, που θα συλλεχθούν από μία
ειδική συσκευή και θα μεταφερθούν στον χώρο δειγμάτων του διαστημικού σκάφους.

Το Χαγιαμπούσα αναμένεται να μείνει στον αστεροειδή έως τις αρχές Δεκεμβρίου,
οπότε ο κινητήρας του θα λειτουργήσει και πάλι για να το βάλει στον δρόμο της
επιστροφής. Τον Ιούνιο 2007 αναμένεται να εισέλθει στην ατμόσφαιρα της Γης και
να προσεδαφιστεί κάπου στην Αυστραλία.

LINK:

* www.jaxa.jp/index­e.html

Επιμέλεια:Γιώργος Αγγελόπουλος