Tα φώτα της πόλης «σβήνουν» τον ουρανό

Τίποτα δεν είναι σαν τις νύχτες της Ρώμης. Οι θησαυροί της, από το
Κολοσσαίο μέχρι τη Φοντάνα ντι Τρέβι, φωτίζονται επιδέξια σε κάθε καμπύλη τους
και ρίχνουν τις αρχαίες σκιές τους σαν αδρά ανάγλυφα. Ο Τίβερης μοιάζει να
έχει πιάσει φωτιά. Από όλη αυτήν τη ρομαντική εικόνα όμως κάτι λείπει: ο
νυχτερινός ουρανός.

Χωρίς αστέρια. H τεχνητή λάμψη του Κολοσσαίου και τα φώτα του δρόμου εξαφανίζουν τον νυχτερινό ουρανό της Ρώμης

Οι ρωμαϊκοί δρόμοι φωτίζονται από 170.000 δημόσιους φανοστάτες. Γι’ αυτό
ακριβώς θρηνεί ο αρμόδιος του δήμου της πόλης: «Δεν μας αφήνουν να δούμε τα
άστρα». Ο Δήμος της Ρώμης λοιπόν θέλει να χαμηλώσει τα φώτα. Αυτό ακριβώς θα
γίνει στους δρόμους και τα ξενοδοχεία, ενώ τα φώτα που μένουν ανοιχτά τις
νύχτες στο εσωτερικό των καταστημάτων θα σβήσουν εντελώς. Τα ήδη χαμηλωμένα
φώτα στα ιστορικά μνημεία θα χαμηλώσουν κι άλλο.

Στη φωτορρύπανση, η Ιταλία είναι δυστυχώς από τις χειρότερες χώρες στον κόσμο.
Ευτυχώς δεν είναι η μοναδική χώρα που αποφάσισε να κάνει κάτι γι’ αυτό. Στη
Βρετανία, με νόμο που θα ισχύσει από το προσεχές έτος, ο λεγόμενος
«αντικοινωνικός φωτισμός» γίνεται ποινικό αδίκημα. «Το πρόβλημα έχει φθάσει σε
κρίσιμο σημείο», λέει ο Τομ Όλιβερ της Εκστρατείας για την Προστασία της
Αγροτικής Αγγλίας, που από το 1994 ενημερώνει το κοινό για τη φωτιστική
ρύπανση και τις απολαύσεις του νυχτερινού ουρανού.

Τα τεχνητά φώτα διαταράσσουν τις φυσικές μετακινήσεις των πουλιών, κάνοντάς τα
να νομίζουν ότι έχει χαράξει. H στέρηση ύπνου μειώνει την ικανότητά τους να
κυνηγούν. Ο τεχνητός φωτισμός τα κάνει να μπερδεύουν τις εποχές και
διαταράσσει τα συστήματα πλοήγησης που διαθέτουν για τις αποδημητικές πτήσεις
τους κάθε χρόνο. Όμως ούτε τα δέντρα και τα φυτά περνούν καλύτερα. H
ψευδαίσθηση της ημέρας που προκαλεί ο φωτισμός διαταράσσει τη φωτοσύνθεση και
τα κάνει να ρίχνουν τα φύλλα τους σε λάθος εποχές. Ύστερα είναι και η διάσταση
της ανθρώπινης υγείας. Στις ΗΠΑ έχουν εκφραστεί υπόνοιες ότι ο καρκίνος του
μαστού και άλλοι τύποι καρκίνου ίσως να έχουν σχέση με τον φωτισμό, που
καταστέλλει την παραγωγή μελατονίνης. Τα παιδιά δεν πρέπει να κοιμούνται με τα
φώτα ανοιχτά, γιατί λέγεται πως αυτό μπορεί να τους προκαλέσει μυωπία. H
ανάγκη για έναν πιο σκοτεινό ουρανό πηγαίνει πάντως πολύ πιο πέρα από όλα
αυτά. Έχει σχέση με τον τρόπο που νιώθουμε τη θέση μας στο Σύμπαν. «Κοιτάξτε
πόσα πράγματα έχει κάνει για τους ανθρώπους η ενατένιση των άστρων», λέει ο
Μπομπ Μάιζον, εκπρόσωπος της βρετανικής Εκστρατείας για Σκοτεινούς Ουρανούς.
«H αίσθηση του θαυμαστού μάς ήρθε από τα αστέρια. H αστρονομία είναι η
αρχαιότερη επιστήμη. Δεν μπορούμε να τα χάσουμε όλα αυτά».

Διοξείδιο του άνθρακα

Στην Αγγλία, το 85% των ανθρώπων δεν μπορούν να δουν τα άστρα εξαιτίας της
φωτιστικής ρύπανσης. «Δεν είμαστε εναντίον των φώτων», διευκρινίζει ο Μάιζον.
«Προφανώς τα χρειαζόμαστε. Απλώς λέμε ότι πρέπει να βρούμε τον κατάλληλο τρόπο
για να τα χρησιμοποιούμε και πως δεν πρέπει να σπαταλάμε το φως». Μία λάμπα
100 Βατ, αν αφεθεί να καίει έναν ολόκληρο χρόνο, δημιουργεί ένα τέταρτο του
τόνου διοξείδιο του άνθρακα, το οποίο είναι το αέριο που συμβάλλει περισσότερο
από όλα τα άλλα στο φαινόμενο του θερμοκηπίου.

Κατασπατάληση ενέργειας

Με τηλεσκόπιο. H παρατήρηση των άστρων είναι αδύνατη σε ολοένα και περισσότερες πόλεις

EXEI ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΕΙ μία τάση, η οποία εξαπλώνεται συνεχώς, να
χρησιμοποιούνται εξωτερικά φώτα ασφαλείας. Πολλά από αυτά είναι λάμπες των 500
Βατ, πιο φωτεινές ακόμη κι από τον φωτεινότερο φάρο. Παρ’ όλη την
κατασπατάληση ενέργειας, δεν είναι καν αποτελεσματικά στην αποτροπή των
διαρρήξεων. «Τα έχω πει “φώτα ανασφάλειας”», λέει ο Μόργκαν Τέιλορ, ο οποίος
είχε γράψει μία μελέτη για τη φωτιστική ρύπανση το 1997, συμβουλευόμενος
ασφαλιστικές εταιρείες. Διαπίστωσε τότε ότι καμία ασφαλιστική εταιρεία δεν
περιλαμβάνει τα φώτα στους παράγοντες που αποτρέπουν τις διαρρήξεις.

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Ρούσσος Βρανάς