ΓNΩMH «Οι Γάλλοι παγιδευμένοι στο εθνικό εγώ τους»

Για μεγάλο χρονικό διάστημα η Γαλλία μπορούσε να μιλά για ενσωμάτωση των
μεταναστών δεύτερης ή τρίτης γενιάς. Αντιθέτως, εδώ και τουλάχιστον μία
δεκαετία ζούμε μια φάση αποσύνθεσης, η οποία χαρακτηρίζεται από την απόρριψη
των μειονοτικών ομάδων, την απομόνωση των τελευταίων στις κοινότητές τους, την
ολοένα και συχνότερη προσφυγή στη βία.

Στον τομέα της στέγασης, η εξάντληση του συνενωτικού ρόλου των εργατικών
κατοικιών επέφερε τον απομονωτισμό. Στον τομέα της εργασίας, η ανεργία πλήττει
σκληρότερα τους νέους. Και είναι διαβόητες οι διακρίσεις που υφίστανται οι
νεαροί γόνοι μεταναστών. Το σχολείο δεν στάθηκε ικανό να άρει τα εμπόδια προς
την ενσωμάτωση: αντιλαμβανόμενο τη διδασκαλία ως κάτι διαφορετικό από την
παιδεία – τον συνυπολογισμό των ψυχολογικών, κοινωνικών και πολιτισμικών
χαρακτηριστικών κάθε ατόμου – καταλήγει να μη βοηθά αυτούς που το έχουν
περισσότερο ανάγκη. Ο ευτελισμός αυτός είναι πιο έντονος στη Γαλλία. Από τη
μια πλευρά διότι το δίκτυο των οικογενειακών σχέσεων διερράγη πιο έντονα στη
Γαλλία από ό,τι στην Ιταλία ή τη Γερμανία και από την άλλη διότι η Γαλλία
έδινε ανέκαθεν μεγαλύτερη βαρύτητα στην ενσωμάτωση, κάτι που έχει πολλά
θετικά, αλλά παράλληλα καθιστά πιο σοβαρή την αποτυχία. Οι Γάλλοι χρειάζεται
να σκεφθούν τους λόγους για τους οποίους δεν είναι σε θέση να κατανοήσουν τη
σημερινή κρίση, με κίνδυνο έτσι να την επιδεινώσουν. Δεν είναι μόνο οι «μη
προνομιούχοι» που έχουν ανάγκη μια διαφορετική αντιμετώπιση. H Γαλλία ως
κοινωνία μπορεί να μετατραπεί σε απειλή για τον εαυτό της αν δεν καταφέρει να
συνδυάσει ενσωμάτωση και διαφορές, καθολικότητα και ατομικά πολιτισμικά
δικαιώματα. Δεν είναι πλέον αποδεκτό να σκεπτόμαστε και να αντιδρούμε σαν να
ήταν η Γαλλία ο θεματοφύλακας των οικουμενικών αξιών, σαν να είχε το δικαίωμα
να αντιμετωπίζει ως κατώτερους όλους όσοι δεν ανταποκρίνονται σε αυτό το
ιδανικό εθνικό εγώ. H απατηλή συνείδηση των Γάλλων όταν μιλούν για τον εαυτό
τους εξηγεί και το αναιμικό άνοιγμα της κοινωνίας στις κοινωνικές επιστήμες.
Από αυτήν ωστόσο την πλευρά μπορεί να έρθουν οι αναλύσεις που θα μας βοηθήσουν
να βγούμε από τον φαύλο κύκλο του αποκλεισμού, της απομόνωσης και της
καταστολής.

Ο Alain Touraine είναι ένας από τους σημαντικότερους Γάλλους
κοινωνιολόγους.