BAΣIΛHΣ BAΛAMΠΟYΣ Mια ζωή… Mπουζιάνης

Κοντά τριάντα χρόνια συνέλεγε έργα του Έλληνα εξπρεσιονιστή Γιώργου Μπουζιάνη (69 σπάνια έχει σήμερα στη συλλογή του) ο χρηματιστής Βασίλης Βαλαμπούς

H πρώτη δημόσια παρουσίαση της συλλογής B. Βαλαμπού με έργα Μπουζιάνη στο
Μουσείο Μπενάκη έρχεται 28 χρόνια μετά τη μεγάλη αναδρομική έκθεση που του
οργάνωσε η Εθνική Πινακοθήκη. Για δύο λόγους δε, είναι ιδιαιτέρως
ενδιαφέρουσα: Οι νεώτεροι μεν θα γνωρίσουν από πρώτο χέρι το δυσεύρετο έργο
ενός μεγάλου και αδικαίωτου στην εποχή του δημιουργού με φανατικούς θαυμαστές,
το οποίο είναι επίκαιρο όσο ποτέ άλλοτε καθώς έχει επίκεντρο την έκφραση της
ανθρώπινης αγωνίας, του ανήσυχου πνεύματος και της ψυχής στον σύγχρονο κόσμο.
Οι δε ειδικοί θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν και άγνωστα έως τώρα έργα του
Μπουζιάνη, τα οποία ανακάλυψε ο συλλέκτης Βασίλης Βαλαμπούς.

Είκοσι δύο λάδια – συγκεντρωμένα και συντηρημένα – στα οποία πρωταγωνιστεί ο
άνθρωπος, ιδιαίτερα η γυναίκα, υπέροχες ακουαρέλες με ανθρώπους, τοπία και
νεκρές φύσεις που λες κι έγιναν χθες, καθώς και δυνατά σχέδια τα οποία έχεις
την αίσθηση πως βγήκαν ολοκληρωμένα έργα με μιαν ανάσα. Σήμερα, είναι ίσως ο
μόνος Έλληνας ζωγράφος προς τιμήν του οποίου λειτουργεί Σύλλογος των Φίλων.
Θεωρείται δε πρωτοπόρος σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ενώ τα έργα του σπανίως
εκτίθενται σε δημοπρασίες.

Οι λόγοι είναι πολλοί και ο Βασίλης Βαλαμπούς μάς εξηγεί τους βασικούς. Ο
σκοτεινός, ανικανοποίητος Μπουζιάνης δεν είναι εμπορικός ζωγράφος. Δεν
ταιριάζει με τα γούστα αυτών που πάνε σε μια δημοπρασία για να δουν και να
ψωνίσουν. «Είναι παρατηρημένο ότι όποιοι έχουν έργα του Μπουζιάνη αναπτύσσουν
με αυτά δεσμούς», λέει. «Δεν τ’ αποχωρίζονται όσο ζουν. Μόνο όταν πεθαίνουν οι
αρχικοί ιδιοκτήτες αλλάζουν χέρια. Μου έχει τύχει πολλές φορές να ταξιδέψω στο
εξωτερικό δυο και τρεις φορές μόνο για να δω ένα έργο του Μπουζιάνη σ’ ένα
σπίτι».

Όταν άρχισε να συλλέγει έργα του Μπουζιάνη, μετά την ιστορική αναδρομική
έκθεση στην Εθνική Πινακοθήκη το 1977, δεν υπήρχε καν βιβλίο για τον
καλλιτέχνη. «Στην αγορά βρίσκεις εύκολα έργα του σε λογικές τιμές. Ακόμα και
σήμερα παρ’ ότι θεωρείται μείζων καλλιτέχνης, ένα σχέδιο του Τσαρούχη, ο
οποίος είναι υπερτιμημένος κατά τη γνώμη μου, μπορεί να κοστίζει διπλά και
τριπλά».

H Εθνική Πινακοθήκη δεν έχει τόσα έργα του Μπουζιάνη όσα εσείς στο σπίτι
σας. Τι σας ώθησε να ειδικευθείτε στη συλλογή πινάκων του;

H ομορφιά τους με μάγεψε. Άρχισα να συλλέγω, να ερευνώ την ιστορία κάθε
πίνακα, τη διαδρομή του, τις εκθέσεις στις οποίες συμμετείχε, να γνωρίζω
ανθρώπους, να αναζητώ βιβλιογραφικά στοιχεία. Είναι τρομερή ικανοποίηση να
ψάχνεις.

Είναι επένδυση η αγορά έργων τέχνης;

Αυτό που καθορίζει μια επένδυση στο Χρηματιστήριο Αξιών είναι η δυνατότητα
άμεσης ρευστοποίησης, η σταθερότητα της αξίας και οι χαμηλές προμήθειες. Στην
Ελλάδα, τουλάχιστον τα έργα τέχνης δεν έχουν κανένα από αυτά τα
χαρακτηριστικά. Αν θέλεις να τα πουλήσεις, πρέπει να περιμένεις πολύ. Αν
αγοράσεις νέους καλλιτέχνες δεν ξέρεις πώς θα εξελιχθούν. Μπορεί να γεμίσουν
την αγορά με έργα ανάλογα με τις ανάγκες τους, ενώ οι προμήθειες που
πληρώνονται είναι τεράστιες.

Αν και έχω παρακολουθήσει την πορεία και την εξέλιξη της τιμής ορισμένων
έργων, πάλι είναι δύσκολο να πεις τι αξία αντιπροσωπεύουν τα χρήματα που έδωσε
κάποιος αποπληθωρισμένα κ.ά. Είναι παρακινδυνευμένο το να κάνεις συγκρίσεις
του τύπου αν μ’ αυτά τα χρήματα πριν από είκοσι χρόνια αντί ν’ αγοράσω έναν
πίνακα είχα πάρει ένα οικόπεδο στην Αγία Παρασκευή. Τις δε μετοχές δεν μπορείς
να τις κρεμάσεις στον τοίχο του σπιτιού σου και να τις βλέπεις.

Τι είναι τελικά η συλλογή έργων τέχνης;

Είναι συντροφιά, πνευματική άσκηση.

Σαν ένα αχαλίνωτο πάθος

Σας απασχολεί η κατάληξη της συλλογής σας;

«H συλλογή μού ανήκει, δεν της ανήκω. Βάζω πάντα ένα όριο. Είναι σαν τη γυναίκα. Αν αρχίσει να “σε παίζει”, χάθηκες. Επιδιώκω να έχω μια σχέση ποιότητας καλλιτεχνική», λέει ο Βασίλης Βαλαμπούς

Το τέλος της συλλογής έρχεται όταν γίνει αχαλίνωτο πάθος. «Όταν κάνεις
οτιδήποτε για να αποκτήσεις ένα έργο, όταν πληρώνεις υπέρογκα ποσά ή κυνηγάς
κάτι επί ματαίω», έτσι είχε πει ένας Αμερικανός συλλέκτης. Όταν άρχισα να
συλλέγω έργα ελληνικής τέχνης, σύγχρονων νέων Ελλήνων καλλιτεχνών, ήμουν ένας
υπάλληλος. Είχα καταλήξει ότι μου χρειαζόταν ένα μηνιάτικο για να αγοράσω ένα
έργο και το κέρδος μου ήταν η πνευματική επαφή με το έργο και τον καλλιτέχνη,
τις ιδέες του. Έτσι αγόρασα το πρώτο μου έργο, του Τσόκλη. Ήταν ένα μηνιάτικο,
ενώ τώρα θα χρειαζόταν να βάλω χέρι στα κεφάλαιά μου για ένα τέτοιο έργο.
Μοιραία η αναζήτηση των αρχών της σύγχρονης τέχνης στην Ελλάδα κατέληξε στους
ζωγράφους της εποχής του Μεσοπολέμου, τους Μαλέα, Οικονόμου, Παπαλουκά, Στέρη,
Διαμαντόπουλο και φυσικά στον Μπουζιάνη.

INFO

«Γιώργος Μπουζιάνης. Έργα από τη Συλλογή του Βασίλη Βαλαμπού» στο Μουσείο
Μπενάκη (Κουμπάρη 1), 15 Νοεμβρίου – 5 Φεβρουαρίου. Επιμέλεια: Σάνια Παππά.