Πρόσωπα Διπλωμάτης και συγγραφέας

«Όχι ακριβώς ο διπλωμάτης: εγχώριες αλήθειες για παγκόσμια ζητήματα»: έτσι
λέγεται το νέο βιβλίο του Κρις Πάτεν, πρώην επιτρόπου Εξωτερικών Σχέσεων της
Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο Πάτεν εκφράζει τη λύπη του για την αποχώρηση των ΗΠΑ από τους θεσμούς της παγκόσμιας διακυβέρνησης και για την υπονόμευση της ήπιας ισχύος της

Σύμφωνα με τον πρώην υπουργό Υπερπόντιας Ανάπτυξης, συγγραφέα και τελευταίο
κυβερνήτη του Χονγκ Κονγκ, η κατάρρευση του ηγετικού ρόλου των Ηνωμένων
Πολιτειών, οι διαιρέσεις της Ευρώπης και η άνοδος της Ινδίας και της Κίνας
στερούν τον κόσμο από συγκεκριμένες κατευθύνσεις ώστε να μπορέσει να
αντιμετωπίσει τις απειλές της τρομοκρατίας, της φτώχειας και της υποβάθμισης
του περιβάλλοντος. Ενθουσιώδης οπαδός της αμερικανικής «ακήρυχτης
αυτοκρατορίας» του 20ού αιώνα, ο Πάτεν εκφράζει τη λύπη του για την αποχώρηση
των ΗΠΑ από τους θεσμούς της παγκόσμιας διακυβέρνησης και για την υπονόμευση
της ήπιας ισχύος της. Οι προληπτικοί πόλεμοι, τονίζει, το μόνο που
προλαμβάνουν είναι η ειρήνη.

Από το Ιράκ ώς το Γκουαντάναμο κι από τις διαμάχες για τη συγκρότηση του
Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου ώς την απόρριψη του Πρωτοκόλλου του Κιότο, ο
Πάτεν υποστηρίζει ότι η τάση των ΗΠΑ να δρουν μόνες τους παραβιάζει τους
κανόνες που οι ίδιες ζητούν από τους άλλους να ακολουθήσουν. Το αποτέλεσμα
είναι να έχει χάσει η Ουάσιγκτον το «όπλο μαζικής έλξης» που κατείχε, δηλαδή
τις οικουμενικές αξίες. Το μεγάλο ερώτημα και το κεντρικό θέμα του βιβλίου
είναι κατά πόσον οι ΗΠΑ μπορούν να εγκαταλείψουν τη μονομερή δράση και πώς η
Ευρώπη μπορεί να ενθαρρύνει αυτή τη στροφή. Για τον σκοπό αυτό, υποστηρίζει ο
συγγραφέας, η Ευρώπη πρέπει να γίνει ένας πιο αποτελεσματικός εταίρος. Με άλλα
λόγια, πρέπει να αναλάβει έναν ενεργότερο ρόλο στις ειρηνευτικές επιχειρήσεις,
να υποστηρίξει τη μεταρρύθμιση του ΟΗΕ και να επεξεργαστεί κοινές θέσεις στην
εξωτερική πολιτική και τον τομέα της ασφάλειας.

Ένα παράδειγμα (προς αποφυγήν) είναι η προσπάθεια της Γαλλίας και της
Γερμανίας να άρουν το εμπάργκο όπλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς την Κίνα.
«Δώσαμε ένα καλό παράδειγμα μιας ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής που δεν
πρέπει να χαράξουμε», τονίζει ο Πάτεν. «H Ευρώπη δεν μπορεί να εξαρτά τις
σχέσεις της με την Κίνα από τις εμπορικές φιλοδοξίες κάποιων ηγετών της».

Πίσω από τις ιδέες αυτές, σημειώνουν οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», βρίσκεται η πίστη
του Πάτεν στην ελεύθερη αγορά και στον περιορισμό της εθνικής κυριαρχίας,
καθώς και η απέχθειά του προς τα δόγματα και τα «πολυ-πολιτιστικά» σχήματα. H
Ευρώπη δεν μπορεί να προσδιοριστεί από τη θρησκεία, τονίζει. H ένταξη της
Τουρκίας θα ήταν μια ευκαιρία να συμφιλιωθούν οι ισλαμικές κοινότητες στο
εσωτερικό της Ευρώπης. «Το επόμενο κεφάλαιο της ευρωπαϊκής μας ιστορίας ίσως
να γραφτεί στην Κωνσταντινούπολη».